Shvesiyada ilk bor qandli diabet uchun hujayra terapiyasi qo‘llaniladi

Shvesiya olimlari 1-toifa diabetni davolashda muhim qadam qo‘ydi. Bu haqda AZERTAG agentligi xabar berdi.

Dunyoda birinchi marta ushbu kasallikka chalingan bemorga immunosupressiv preparatlarni qo‘llashni talab qilmaydigan genetik modifikasiyalangan hujayralar ko‘chirib o‘tkazildi. Ushbu kashfiyot yangi, xavfsiz va samarali davolash usulini ishlab chiqish uchun asos bo‘lishi mumkin.

Shvesiyada 50 000 ga yaqin odam 1-toifa qandli diabetga chalingan, ularning aksariyati qondagi qand miqdorini nazorat qilish uchun insulin in’eksiyalari yoki nasoslardan foydalanadi. Og‘ir shakllari bo‘lgan bemorlar uchun insulin ishlab chiqaradigan hujayralarni ko‘chirib o‘tkazish imkoniyati mavjud, ammo hayot uchun immunosupressiv dorilarni qabul qilish zarurati bu usulni xavfli qiladi. Buning sababi shundaki, u infeksiyalar, saraton va buyraklardagi asoratlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Uppsala universiteti professori Pe-Ola Karlsson boshchiligidagi tadqiqot guruhi yangi yondashuvni ishlab chiqdi. Ular CRISPR-Cas12b texnologiyasidan foydalangan holda donor hujayralarini immun tizimi ularni begona deb tan olmasligi uchun o‘zgartirdi. Tajribada ishtirok etgan bemor bilak mushaklariga joylashtirilgan va immunosupressiv dorilarsiz ushbu hujayralarni oldi. Bir oy o‘tgach, hujayralar ishlay boshladi va insulin ishlab chiqara boshladi, bu ularning muvaffaqiyatli moslashganligini ko‘rsatadi.

Tadqiqotning keyingi bosqichi hujayralarni ommaviy ishlab chiqarish texnologiyasini ishlab chiqishdir, chunki donor hujayralar soni cheklangan. Agar kelajakdagi tadqiqotlar shunga o‘xshash muvaffaqiyatni ko‘rsatsa, yangi hujayra terapiyasi 1-toifa diabet uchun inqilobiy davolashga aylanishi mumkin. Ushbu davolash usuli 5-10 yil ichida keng tarqalishi kutilmoqda.