Ko‘rfazda AQSh uchun noxush vaziyat

Yaqin Sharqda vaziyat keskinlashib borayotgan pallada Ko‘rfaz davlatlari AQShning ularni himoya qilish salohiyatiga ishonchni yo‘qotdi, deb xabar bermoqda Foreign Policy jurnali.

28 fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi urush boshlagani ortidan Tehron qo‘shni davlatlarga javob zarbalari berib kelmoqda. Xususan, BAA, Bahrayn, Qatar, Saudiya Arabistoni, Kuvayt, Iordaniya kabi mamlakatlar Eron raketa va dronlari nishoniga aylangan.

Rasmiy Tehron mazkur davlatlar fuqaroviy infratuzilmalariga emas, balki AQShning harbiy baza va ob’ektlariga zarba berayotganini aytmoqda.

Foreign Policy nashri yozishicha, Eronning raketa zarbalari ortidan Ko‘rfaz mamlakatlari mudofaa masalasi qanchalik hassos ekanini tushunib yetgan.

“Eronning Ko‘rfazdagi qo‘shnilarini bombardirovka qilishi ularni urushga tortdi. Holbuki, ular imkon qadar bundan qochishga urinayotgandi”, – deb yozadi nashr.

Qayd etilishicha, Saudiya Arabistoni va BAA Qo‘shma Shtatlarning Eronga nisbatan to‘qnashuv strategiyasini faol qo‘llab-quvvatlagan. Ammo real tahdid yuzaga kelgach, Ko‘rfaz davlatlari AQSh ularni ekzistensial tahdiddan himoya qila olmasligi yoki buni istamasligiga ishonch hosil qilmoqda. Hatto Isroil bilan yaqin hamkorlik va ittifoqchilik munosabati ham naf bermayotir.

So‘nggi o‘n yilliklar mobaynida BAA, Qatar va Saudiya Arabistoni barqaror, tinch va boy davlatlar, moliyaviy markazlar sifatida shuhrat qozongan edi. Ammo Eron tomonidan berilayotgan raketa va dron zarbalari bu davlatlar xatardan himoyalanmaganini isbotladi. Reuters agentligi yaqinda chop etgan maqolada ham Ko‘rfaz davlatlarining imiji bir necha kun ichida butkul o‘zgargani hikoya qilinadi.

Iqtisodiyot butunlay falajlanib qolgan sharoitda, deylik, dunyo moliyaviy markazi degan maqomga da’vo qilib kelgan Dubay shahri kuniga bir necha million dollar yo‘qotmoqda.

Dunyo bo‘yicha suyultirilgan tabiiy gaz (STG) eksportining qariyb 20 foizini ta’minlab kelgan Qatar esa 4 mart kuni gazni suyultirish jarayonini to‘liq to‘xtatdi.

Mintaqa davlatlari ham oshkora, ham maxfiy tarzda AQShni Eron masalasini muzokara yo‘li bilan hal etishga undamoqda.

Tahlilchilarga ko‘ra, Eron urushi qanday natija bilan tugashidan qat’i nazar, AQShni ittifoqchi deb bilgan va Qo‘shma Shtatlar iqtisodiyotiga milliardlab dollar sarmoya kiritgan Ko‘rfaz davlatlari istiqbolda Vashington bilan munosabatlarni qayta ko‘rib chiqadi.

Avval xabar berganimizdek, 2025 yil 9 sentyabr kuni Isroil xalqaro huquqni buzgan va “qizil chegaralar”ni hatlagan holda Qatar poytaxti Doha shahriga aviahujum uyushtirgan edi. Ushbu hodisa ham nafaqat Qatar, balki boshqa arab monarxiyalarida ham “AQSh harbiy sohada ishonchli ittifoqchi emas” degan nuqtai nazarni mustahkamlagan va ishonchsizlikni orttirgan edi.