Soqol bilan pasport - ID-kartalar olish mumkinmi?

2020 yil 22 sentyabr “O‘zbekiston Respublikasida identifikasiya ID-kartalarni joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” Prezidentining Farmoni qabul qilingan edi. Joriy yil 4 yanvardan Toshkent shahrida ID-kartalarni rasmiylashtirishni boshlanganidan xabaringiz bor.

Kuni kecha tahririyatimizga Namangan viloyati Kosonsoy tumani Shayxon mahallasi 209-uyda yashovchi hamyurtimiz Inomxonov Eshondadaxon Yunusxon o‘g‘li murojaat qildi. Uning bildirishicha, pasport olgani Kosonsoy tumani IIB pasport bo‘limiga murojaat qilgan. Ammo navbati kelganda boshliq o‘rinbosari Abduhakim Abdullayev “Soqol bilan pasportga rasmga tushish mumkin emas, soqolingizni oldirib keling”, deb qaytarib yuboradi. “Hozir mumkin-ku?” deb e’tiroz bildirsa, uni tuman IIB terrorizmga qarshi kurashish bo‘limi xodimi Mamajonovga uchrashi lozimligini aytadi. Tuman IIB bo‘lim xodimi Mamajonov telefon orqali “Soqol bilan mumkin emas”ligini aytadi, deb yozadi "Azon.uz".

Mazkur shikoyat yuzasidan Ichki ishlar vazirligi Axborot xizmati rahbari Shohrux G‘iyosovga murojaat qildik. Uning javobi qisqa, ammo lo‘nda bo‘ldi:

“Ko‘zoynak (ochki) va shapkada mumkin emas, soqolga xech qanday cheklov yo‘q!”

Umid qilamizki, yuqoridagi javobdan “pasport stol”dagi mutasaddilar to‘g‘ri xulosa chiqaradilar va fuqarolarni arzimas bahonalar bilan ovora qilmaydilar.

Shu o‘rinda pasport olish bilan bog‘liq jarayonlar haqida kengroq ma’lumot berib o‘tamiz.

ID-kartani qanday va qayerdan olish mumkin?

ID-kartani olish va almashtirish yuzasidan quyidagilarga murojaat qilish mumkin:

–  O‘zbekiston fuqarolari - o‘z ixtiyoriga ko‘ra xohlagan IIOning migrasiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bo‘linmalariga (olish va almashtirish uchun) yoki davlat xizmatlari markazlariga (almashtirish uchun);

– mamlakatda doimiy yashovchi chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar - doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olingan manzildagi Migrasiya va fuqarolikni rasmiylashtirish bo‘linmasiga – olish uchun va o‘z ixtiyoriga ko‘ra xohlagan bunday bo‘linmalarga - almashtirish uchun.

Karta hujjatlar qabul qilib olingandan so‘ng 1 ish kuni mobaynida rasmiylashtirib beriladi, o‘zgalar yordamiga muhtoj qariyalar va nogironligi bo‘lgan shaxslarga - 15 kun muddatda ularning yashash manziliga borgan holda karta rasmiylashtiriladi va ko‘rsatilgan xizmat uchun qo‘shimcha to‘lov undirilmaydi. 

–  ID-kartasining blankasida egasining millati haqidagi ma’lumotlar ko‘rsatilmasdan ID-kartaning chipiga kiritiladi;

–  o‘z ID-kartasini olish yoki almashtirish yuzasidan o‘z vaqtida murojaat qilmagan, yaroqsiz holga keltirgan va yo‘qotib qo‘ygan taqdirda, jarimaga tortilmaydi.

Bundan tashqari, ID-kartalari bolaning tug‘ilishi FHDYo organi tomonidan qayd etilib, tug‘ilganlik haqidagi guvohnoma taqdim qilinganidan so‘ng ota-onasi, vasiylari (homiylari) ixtiyoriga ko‘ra rasmiylashtirilishi mumkin. Tug‘ilganlik haqidagi guvohnoma esa ID-kartasini olish uchun murojaat etilganda FHDYoning yagona elektron arxivi orqali olinishi mumkin.

Biometrik pasportlari hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxs va chet davlat fuqarolarining yashash guvohnomalarini ID-kartalariga almashtirish ikki bosqichda amalga oshiriladi:

–  2021 yil 1 yanvardan 2022 yil 31 dekabrga qadar - ixtiyoriylik asosida 16 yoshga to‘lganda hamda qonunchilikda ko‘zda tutilgan boshqa sabablarga ko‘ra;

–  2023 yil 1 yanvardan 2030 yil 31 dekabrga qadar - majburiy tartibda.

2011 yilgi namunadagi biometrik pasport 2031 yil 1 yanvardan boshlab haqiqiy emas deb hisoblanadi.

Belgilab qo‘yilishicha, 2021 yil 1 yanvardan boshlab yangi tug‘ilgan bolaga, O‘zbekiston fuqarosiga, O‘zbekiston hududida doimiy yashaydigan fuqaroligi bo‘lmagan shaxsga va xorijiy fuqaroga belgilangan namunadagi identifikasiya ID-kartasi beriladi.

ID-karta rasmiylashtirilganligi va berilganligi uchun davlat boji miqdori bazaviy hisoblash miqdorining 89 foizini tashkil etadi. (Bugungi kunda 198 470 so‘m).

O‘zbekiston fuqarosining 2011 yilgi namunadagi biometrik pasporti, fuqaroligi bo‘lmagan shaxs va xorijiy fuqaroning yashash guvohnomasi ularning amal qilish muddati tamom bo‘lgunga qadar haqiqiydir. Ushbu hujjatlarning egalari ularni belgilangan tartibda ID-kartaga almashtirish huquqiga ega.

ID-karta qancha muddatda beriladi?

ID-karta ma’lumotlarni yig‘ish punkti tomonidan fuqarolarga quyidagi muddatlarga beriladi:

–  yangi tug‘ilgan bolaga bir yoshgacha – ikki yil muddatga (ota-onalar, vasiylarning (homiylarning) ixtiyoriga ko‘ra);

–  bir yoshdan 16 yoshgacha – 5 yil muddatga (ota-onalar, vasiylarning (homiylarning) ixtiyoriga ko‘ra);

–  16 yoshdan – 10 yil muddatga.

Qat’iy hisobga olinadigan hujjat hisoblanuvchi ID-karta belgilangan namuna bo‘yicha lotin alifbosidagi o‘zbek tilida, Qoraqalpog‘iston Respublikasi uchun esa — ID-karta olish uchun murojaat qilgan fuqaroning xohishiga ko‘ra, lotin alifbosidagi qoraqalpoq yoki o‘zbek tillarida personallashtiriladi.

ID-karta blankasiga qanday ma’lumotlar kiritiladi?

a) hujjatning nomi;

b) ID-kartaning raqami;

v) ID-karta egasining:

familiyasi, ismi, otasining ismi;

–  tug‘ilgan sanasi;

–  fuqaroligi;

–  tug‘ilgan joyi;

  jinsi;

jismoniy shaxsning shaxsiy identifikasiya raqami;

g) ID-kartaning:

–  berilgan sanasi;

–  kim tomonidan berilgani;

–  amal qilish muddati tugaydigan sana;

d) ID-karta egasining raqamli surati.

ID-kartada uning egasining imzosi bo‘lishi shart (16 yoshga yetganidan keyin).

Vazirlik va idoralarning avtomatlashtirilgan tizimlari orqali ID-karta egasining roziligi bilan davlat xizmatlarini ko‘rsatishda ID-kartaga kiritilgan ma’lumotlardan foydalanishga ruxsat etiladi. 

Chipga ID-karta egasining quyidagi ma’lumotlari kiritiladi:

–  biografik ma’lumotlari;

–  millati;

–  raqamli surati;

–  qo‘l barmoqlarining izlari – 16 yoshga yetganidan keyin;

–  elektron raqamli imzo kalitining sertifikati – 16 yoshga yetganidan keyin.

Qonun hujjatlariga muvofiq chipga boshqa ma’lumotlar ham kiritilishi mumkin. Elektron raqamli imzo kalitining sertifikati ID-kartaning amal qilish muddati davomida haqiqiy hisoblanadi.

ID-kartani qachon olish mumkin?

ID-kartani rasmiylashtirish va berish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:

–  ota-onalar, vasiylarning (homiylarning) ixtiyoriga ko‘ra – bola tug‘ilgandan boshlab 16 yoshga to‘lguniga qadar;

–  fuqaro 16 yoshga to‘lganda;

–  O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligiga qabul qilinganda yoki O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi sifatida tan olinganda;

–  ID-kartaning amal qilish muddati tugaganda;

–  Fuqaroning familiyasi, ismi, otasining ismi, millati, tug‘ilgan sanasi, jinsi o‘zgarganda;

–  ID-kartaga yoki chipga kiritilgan ma’lumotlarda noaniqliklar, xatolar va texnik nuqsonlar mavjudligi aniqlanganda;

–  ID-karta yoki chip yaroqsiz holga kelganda;

–  ID-karta ashyoviy dalil sifatida olib qo‘yilganida;

–  ID-karta yo‘qotib qo‘yilganda.

ID-karta egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, jinsi o‘zgarganligi yoki ID-kartaga kiritilgan ma’lumotlarda noaniqliklar mavjudligi aniqlanganligi munosabati bilan almashtirilayotganda, fuqaro tomonidan ma’lumotlarni yig‘ish punktiga ushbu holatlarni tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etiladi va ariza kelib tushgan kundan boshlab besh ish kunida ko‘rib chiqiladi.

ID-karta yo‘qolsa-chi?

Fuqaro ID-kartani yo‘qotgan taqdirda, yangi ID-karta belgilangan tartibda ID-karta yo‘qolganligi haqida ariza kelib tushgan kundan boshlab besh ish kunida beriladi.

ID-kartasi bo‘lmagan fuqaro 16 yoshga to‘lganda bir oydan kechikmasdan ma’lumotlarni yig‘ish punktiga ID-kartani olish uchun murojaat etishi shart. Fuqaro ID-karta olish uchun ma’lumotlarni yig‘ish punktiga quyidagilarni taqdim etadi:

–  Belgilangan shakldagi ariza-anketa;

–  Ilgari berilgan pasport yoki ID-karta;

–  Tug‘ilganlik haqidagi guvohnoma (ID-karta birinchi marotaba rasmiylashtirilayotganda);

–  Vakolatli organning qarori (ID-karta ashyoviy dalil sifatida olib qo‘yilganida);

–  Davlat boji to‘langanligi haqida kvitansiya (elektron to‘lov tizimlari orqali to‘langanda kvitansiya majburiy emas).

ID-karta ma’lumotlarni yig‘ish punkti tomonidan hujjatlar to‘liq qabul qilib olingandan so‘ng bir ish kuni mobaynida beriladi.