Qozog‘iston AZAL aviahalokati yuzasidan tergovning borishi haqidagi oraliq hisobotini e’lon qildi

Qozog‘iston Transport vazirligi Bokudan Grozniyga parvoz qilayotgan Ozarbayjon havo yo‘llari aviakompaniyasiga tegishli Embraer 190 samolyoti halokatga uchragan, Oqtau yaqinida halokatga uchrashi bo‘yicha tergovning borishi haqida oraliq hisobotni e’lon qildi.

Bu haqda Qozog‘iston transport vazirligi bayonotida aytilgan.

"Oraliq hisobotni tayyorlash vaqtida komissiya faktik ma’lumotlarni, jumladan ekipaj, havo harakatini nazorat qiluvchi organlar va ekspluatator qoidalari, parvozlarni tayyorlash va bajarish hujjatlari, meteorologik ma’lumotlar va texnik xizmat ko‘rsatish hujjatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘pladi va tahlil qildi. Parvoz jurnali nusxalari va parvozga oid boshqa hujjatlar olindi", - deyiladi xabarda.

Qayd etilishicha, parvoz qayd qiluvchi qurilmalar bilan ish yakunlangan: parvoz ma’lumotlarini yozib oluvchidan (FDR) parvoz parametrlari chiqarildi, identifikasiya qilindi va deshifr qilindi, kokpit ovoz yozish moslamasi (CVR) transkripsiya qilindi.

Qozog‘iston Respublikasi Transport vaziri vazifasini bajaruvchining 2024 yil 26 dekabrdagi 433-son buyrug‘i bilan tayinlangan tergov komissiyasi aviahalokat sabablari va ta’sir etuvchi omillarni aniqlash bo‘yicha o‘z faoliyatini davom ettirmoqda.

Komissiya samolyotning konstruktiv qismlarining fazoviy holatini hujjatlashtirib, avariya sodir bo‘lgan joyni batafsil tekshirish o‘tkazdi. Foto va videoyozuvlar olindi, samolyot komponentlari yig‘ilib, halokat joyidan olib tashlandi.

Baxtsiz hodisani tekshirish doirasida quyidagi tadqiqotlar o‘tkazildi:

- Aniqlangan begona metall buyumlarni (tashqi ob’ektlarni) har tomonlama (traseologik, ballistik, portlovchi va yong‘in) tekshirish.

Ekspertiza natijasida portlovchi moddalarning izlari aniqlanmagan. Tekshiruv uchun taqdim etilgan uchta kislorod ballonida portlash izlari yo‘q. Samolyotning shikastlanishiga jangovar kallaklar sabab bo‘lgan, ammo ularning kelib chiqishini aniqlab bo‘lmadi.

– 2-sonli gidravlika tizimi trubasining bir qismi traseologik tekshiruvdan o‘tkazildi. Tekshiruv natijasida trubaning shikastlanishi aniqlandi. Zarar mexanizmi - qattiq jismlar bilan aloqa qilish natijasida yuzaga keladigan metall yorilishi.

Temirga asoslangan metall qotishmasidan (po‘lat - asosiy material) yasalgan metall parchalari (tashqi narsalar) penetrasion shikastlanishga olib kelishi mumkin.

- Honeywell International Inc zavodidagi Modulli Avionika blokidan olingan Markaziy texnik xizmat ko‘rsatish kompyuter kassetasini tekshirish. Termal ta’sir tufayli kassetadan ma’lumot olish mumkin emas edi. Honeywell International Inc ma’lumotlarni olish uchun xotira kartasi ishlab chiqaruvchisi Delkin Devices Inc. bilan bog‘lanishni tavsiya qildi. Komissiya hozirda Amerika Qo‘shma Shtatlarining vakolatli vakili bilan Delkin Devices Inc zavodida ekspertiza o‘tkazish bo‘yicha muzokaralar olib bormoqda.

- CMC Electronics zavodidagi №1 va 3-modulli avionika bloklaridan olingan Global Positioning System kassetalarini (GPS1 va GPS2) tekshirish. Tergov ishlari yakunlanib, tahlil ishlari olib borilmoqda.

Eslatib o‘tamiz, 2024 yilning 25 dekabr kuni Ozarbayjon havo yo‘llari (AZAL)ning J2-8243 reysi bo‘yicha Bokudan Grozniyga uchayotgan Embraer 190 samolyoti Qozog‘istonning Aktau shahridan 3 km uzoqlikda halokatga uchragan edi.

Dastlabki tergov ma’lumotlariga ko‘ra, samolyot Grozniyga yaqinlashayotganda Rossiyaning Pansir-S havo mudofaa tizimi tomonidan hujumga uchragan. Bundan tashqari, Rossiyaning elektron urush tizimlaridan foydalanishi Ozarbayjon samolyotining aloqa tizimini butunlay o‘chirib qo‘ydi. Aynan shuning uchun samolyot Rossiya havo hududida radarlardan g‘oyib bo‘ldi.

Samolyot bortida 67 kishi (62 yo‘lovchi va 5 ekipaj a’zosi), jumladan 42 nafar Ozarbayjon fuqarosi (37 nafar yo‘lovchi va 5 nafar ekipaj a’zosi), 16 nafar Rossiya fuqarosi, 6 nafar Qozog‘iston fuqarosi va 3 nafar Qirg‘iziston fuqarosi bo‘lgan. Halokatda 38 kishi halok bo‘lgan, 29 kishi tirik qolgan. Samolyot komandiri Igor Kshnyakin, ikkinchi uchuvchi Aleksandr Kalyaninov va bort kuzatuvchisi Xokyum Aliyeva aviahalokatda halok bo‘lgan.