Sud tizimidagi islohotlar shaxsning huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta’minlashga xizmat qiladi

Azal-azaldan sud jarayonlarida adolat, odillikni ta’minlash muhim vazifa sanalgan bo‘lib, hozirgi odil sudlovni ta’minlash borasidagi islohotlar bunday yondashuv o‘z aktualligini yo‘qotmaganidan dalolat beradi. Odil sudlov jarayonida inson huquqlarini himoya qilish darajasini yangi bosqichga olib chiqish, fuqarolarning haq-huquqlari himoyasini kuchaytirish sud hokimiyatining mustaqilligi ta’minlashda ko‘rinadi.

Adolat bu – davlatchilikning mustahkam poydevoridir. Adolat va qonun ustuvorligini ta’minlashda esa sud hokimiyati hal qiluvchi o‘rinni egallaydi.

Davlat rahbarining Murojaatnomasida bu boradagi sa’y-harakatlar yanada kuchli mazmun-mohiyat bilan izchil davom ettirilishi ta’kidlandi. Unda e’tirof etilganidek: “Bir sud – bir instansiya” tamoyilining ilgari surilishi fuqarolar va tadbirkorlarning sud idoralariga nisbatan ishonchi oshishiga, sud qarorlarining barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Ma’lumki, bu borada O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 24 iyulda “Sudlar faoliyatini yanada takomillashtirish va odil sudlov samaradorligini oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-6034-sonli Farmonining qabul qilinishi sud-xuquq tizimini takomillashtirish va liberallashtirish zaruriyati bilan asoslidir. Mazkur Farmon mamlakatda sud-huquq tizimini yanada takomillashtirish, odil sudlovni, sud hokimiyatining chinakam mustaqilligini ta’minlash, fuqarolar va tadbirkorlarning huquq va erkinliklarining ishonchli himoya qilish kafolatlarini kuchaytirish, odil sudlovga erishish darajasini oshirishni sud-huquq tizimini yanada isloh qilish sohasida asosiy ustuvor yo‘nalishlari belgilangan edi.

Shuni ham ta’kidlash joizki, bugungi kunda davlat organlari va ularning mansabdor shaxslarining g‘ayriqonuniy xatti-harakatlari ustidan sudga shikoyat qilish borasidagi konstitusiyaviy huquqni ta’minlash maqsadida, Oliy sudda ma’muriy ishlar bo‘yicha sudlov hay’ati, hududlarda ma’muriy sudlar tashkil etildi.

Davlatimiz rahbarining Murojaatnomasini har bir sohadagi yangilanish uchun muhim qadam bo‘lish barobarida, unda ilgari ta’kidlangan vazifalar xalqimiz yashash sharoitlarini yaxshilashga qaratilganini alohida ta’kidlash joiz.

 Viloyat sudlarining hozirgi tuzilmasida yagona sud amaliyotini shakllantirishga to‘sqinlik qilayotgan holatlar mavjud edi. Xususan, bu ko‘proq sudlarning tarqoqligidan fuqarolar va tadbirkorlar sarson bo‘layotgani, alohida faoliyat yuritishi sinovdan o‘tgan xorijiy amaliyotga to‘g‘ri kelmasligi kabi muammolar bilan bog‘liq. Endi esa mamlakatimizda viloyat darajasidagi jinoyat, fuqarolik va iqtisodiy sudlar birlashtirilib, yagona umumyurisdiksiya sudlari tashkil etiladi. Murojaatnomada davlatimiz rahbarini bu kabi dolzarb bo‘lgan bir qancha muhim takliflarni ilgari surgani mamlakatimizda sud-huquq sohasiga jiddiy e’tibor qaratilib kelinayotganini yana bir karra isbotlaydi.

Murojaatnomada ilgari surilgan taklif va tashabbuslar bugungi kunda  oldimizda turgan maqsad va vazifalar haqida aniq tasavvur berish barobarida, har birimizga alohida mas’uliyat hissini ham yuklaydi. Prezidentimiz tabiri bilan aytganda, pandemiya sharoitida jahondagi vaziyatga sergaklik bilan qarab, barchamiz – kim bo‘lishimiz, qaysi vazifada ishlashimizdan qat’i nazar, mamlakatimizning milliy manfaatlarini ta’minlash haqida jiddiy o‘ylashimiz zarur.

Xulosa qilib aytganda, murojaatnomadagi tashabbuslar fuqarolarning odil sudlovga erishish darajasini yanada yuksaltirish, ishlarni sudda ko‘rish sifatini oshirish, adolatli va qonuniy sud qarorlarini qabul qilish uchun taraflarning tengligi va tortishuvchanligiga erishish orqali jamiyatda adolatni ta’minlashga qaratilgani bilan alohida ahamiyat kasb etadi.

 Sardor Suvanov,

 Guliston tumanlararo mamuriy sudining sudyasi