Breyfonn muzligi yo‘q bo‘lib ketishi mumkin
Bir vaqtlar Rugalann mintaqasining "oq tanlilar g‘ururi" hisoblangan va "Norvegiyaning janubiy qutbi" nomini olgan Breyfonn muzligi juda tez yo‘q bo‘lib ketmoqda, deb xabar berdi AZERTADJ.
Olimlar muzlik 10 yil ichida butunlay yo‘q bo‘lib ketishi mumkinligini taxmin qilishmoqda.
2025 yilda Annals of Glaciology ilmiy jurnalida chop etilgan yangi tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, muzlik 1950 yillardan beri o‘z maydonining 93-94 foizini — 1955 yildagi 3,3 kvadrat kilometrdan 2024 yilda atigi 0,17 kvadrat kilometrgacha yo‘qotgan.
Breyfonn ilgari Rugalann va Vestland mintaqalari chegarasida yagona muz qatlami bo‘lgan, ammo 1980 yillardan boshlab u alohida bo‘laklarga parchalana boshlagan. Eroziya 2018 yildan beri tezlashdi. O‘sha paytda yoz juda iliq, qish esa yumshoq edi.
O‘lchovlar shuni ko‘rsatadiki, ba’zi joylarda muz 1970 yillarning oxiridan beri 45 metrgacha qisqargan. So‘nggi yillarda eng katta qoldiqlar har yili taxminan bir metr qalinlikni yo‘qotmoqda. Breyfonnning joylashuvi uning zaifligiga yanada ko‘proq hissa qo‘shadi. Muzlik past va tekis, balandligi 200 metrdan kam, bu esa iqlim isishi bilan sovuqroq mintaqalarga chekinish imkoniyatini yo‘q qiladi.
Breyfonnning to‘satdan pasayishi uni yo‘q bo‘lib ketish xavfi ostida bo‘lgan muzliklarning xalqaro ro‘yxati bo‘lgan Global Glacier Casualty List kiritdi. Hozirgi holatiga qaramay, olimlar muzlikni muzliklar ro‘yxatidan hali olib tashlamagan. Breyfonn xalqaro tasnifga ko‘ra 20 balldan 18 ball to‘pladi, avvalgi harakatlardan ko‘k muz va yoriqlar izlarini saqlab qoldi. Biroq, tadqiqotchilar muzlik faol toifadan yo‘qolib ketish xavfi ostida bo‘lgan toifaga o‘tganini va juda yupqa bo‘lishi mumkinligini ta’kidlamoqdalar. Uning kelajagini sun’iy yo‘ldosh orqali kuzatish rejalashtirilgan.
