Payg‘ambarimiz qaysi ko‘ngilxushliklarga izn berganlar?

Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ayollariga ko‘ngilxushlik qilishlariga, muboh hisoblangan dilxushliklarga ruxsat berar edilar.

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: “... Iyd kuni bir habash charm qalqon va nayza bilan o‘ynayotgan edi. Rasululloh menga: “Qo‘rishni hohlaysanmi?”  dedilar. “Ha”, dedim. Shunda meni orqalariga turg‘izdilar. Mening yuzim u zotning yuzlariga tegib turar edi. Ularga: “Yanada go‘zalroq qilinglar, ey Banu Arfida”, dedilar. Malollangan paytim: “Kifoya qiladimi?”, dedilar. “Ha”, dedim. U zot: “Unda ket”, dedilar” (Muttafaqun alayh).

Payg‘ambarimiz hayitdan boshqa kunlarda ham ahllariga muboh ko‘ngilxushliklarni ko‘rishlariga rozi bo‘lganlar. Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) o‘tirgan edilar. Bas, shovqin va bolalar ovozini eshitdik. U zot (sollallohu alayhi va sallam) o‘rinlaridan turdilar. Bir ayol raqsga tushar, uning atrofida bolalar bor edi. “Ey Oisha! Kel, qaraysan”, dedilar. Kelib, iyagimni u zotning yelkalariga qo‘yib u ayolning raqsini tomosha qildim. Bir payt: “To‘ydingmi? To‘ydingmi?” deb so‘radilar. Men Rasululloh (alayhissalom)ning huzuridagi martabamni bilish uchun “Yo‘q”, deb javob berdim. To‘satdan Umar (roziyallohu anhu) kelib qoldi. Insonlar u ayolning oldidan tarqalib ketishdi. Rasululloh: “Albatta, men inson va jinlardan bo‘lgan shaytonlarning Umardan qochganini ko‘ryapman”, dedilar. Oisha (roziyallohu anho) aytadi: “Keyin men qaytdim” (Imom Termiziy rivoyati).

Rasululloh iyd kunida ahlini joriyadan muboh qo‘shiqlarni eshitishlariga iqror qilishlari

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) fitr yoki azho kuni oldimga kirdilar. Huzurimda ansor qizlaridan ikkitasi Buos qo‘shiqlarini aytishar edi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)to‘shakka yotib yuzlarini burdilar. Abu Bakr (roziyallohu anhu) kirib: “Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning huzurida shaytonning nayi?!”, deb meni jerkib berdilar. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga yuzlanib: “Ey Abu Bakr, ikkisini o‘z holiga qo‘y. Albatta, har-bir qavmni bayrami bo‘ladi. Bu bizning bayramimiz”, dedilar. Rasululloh (alayhissalom) e’tibor bermay qo‘ygan paytlarida ikkala qizchaga ishora qildim, ular chiqib ketishdi” (Imom Buxoriy rivoyati).

Hofiz ibn Hajar (rahmatullohi alayh) aytadi: “Bu hadisda bir necha foydalar bor. Ular:

– ayol kishiga muloyim bo‘lish;

– ayol kishining muhabbatini qozonish;

– bayram kunlari xursandchilikni zohir qilish din shiorlaridan ekani;

– bayram kunlarida oila a’zosiga ibodat qiyinchiliklaridan badanga dam beradigan va nafs xohlaydigan turli narsalarga kengchilik berish mashru’ ekani.

Yana hadisdan joriya aytgan qo‘shiqni eshitish joiz ekani olinadi. Chunki Rasululloh Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)ga joriya aytayotgan qo‘shiqni eshitishni man qilmadilar. Balki, Abu Bakr Siddiqni joriyaning qo‘shiq aytishini man qilishdan qaytardilar. O‘sha ikki joriya Oisha onamiz chiqib ketishga ishora qilgunlaricha qo‘shiq aytishda davom etishdi.

Lekin bu faqat fitnadan saqlangan hollardagina joizdir.

Jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanishlari

Rasululloh insoniyat xayoliga kelmaydigan darajada o‘ta tavozuli edilar. U zot suyukli ayollari Oisha onamiz bilan musobaqa qilar edilar.

Mo‘minlarning onasi Oisha (roziyallohu anho) Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) bilan safarga chiqadilar. U paytda Oisha onamiz yosh qiz edilar. Oisha onamiz aytadi: “Men hali semirmagan edim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) sahobalariga: “Oldinga yuringlar”,  dedilar. Sahobalar yurishdi. So‘ngra menga: “Kel, musobaqalashamiz”, dedilar. Men u zot bilan musobaqa qildim va yugurishda o‘zib ketdim. Keyinchalik yana safarga chiqdik. Sahobalarga: “Oldinga yuringlar”, dedilar. So‘ngra menga: “Kel, musobaqalashamiz”, dedilar. Men oldingisini esimdan chiqarib qo‘ygan va semirgan edim. Shunda u zotga: “Yo Rasululloh, shu holatimda siz bilan qanday musobaqalashaman?” dedim. U zot (sollallohu alayhi va sallam): “Albatta, musobaqalashasan”, dedilar. Men musobaqa qildim. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) mendan o‘zib ketdilar va kulib: “Bu narigi musobaqa bilan biru bir”, dedilar” (Imom Abu Dovud rivoyati).

Sa’otiy (rahimahulloh) aytadi: “Bu hadisdan ayolga iltifotli bo‘lish, chiroyli muomala qilish, xursandchilik ulashish, uning bilan hazil-huzul ma’nosida musobaqalar qilish joizligi olinadi. Chunki bu xislatlar Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ning go‘zal xulqlaridan sanaladi”.

Ayollari bilan safar qilishlari va o‘zaro fikr almashishlari

Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) ahli ayollari bilan birga safar qilar, kechalari birga sayrga chiqar va o‘zaro fikr almashar edilar.

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: “Albatta, Payg‘ambarimiz safarga chiqmoqchi bo‘lsalar ayollari o‘rtasida qur’a tashlar edilar. Bir bor qur’a Oisha va Hafsa onamiz ikkalasiga tushdi. Shunga ko‘ra Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) kech kirganda Oisha onamiz bilan birga suhbatlashib, sayr qilishi kerak edi. Hafsa onamiz Oisha onamizga: “Siz tunda mening tuyamga mining. Men sizning tuyangizga minaman. Siz ham men ham ko‘ramiz”, dedi. Oisha onamiz: “Xo‘p”, – deb mindilar. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Oisha onamizning tuyalari oldiga keldilar. Unda Hafsa onamiz bor edi. Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam) Hafsa onamizga salom berdilar va birga ketishdi. Oisha onamiz bo‘lsa Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ni yo‘qotib qo‘ydi...”

Bu hadisdan kishi safarida ayolini sherik qilishi va ayol zotiga safarini osonlashtiradigan narsalarni hozirlab berishi olinadi. Bu nabaviy odob Islom jamiyatida ko‘p erlarda yo‘q bo‘lib ketgan. Hozirgi kunda kishi safarida ham, boshqa mahalda ham o‘zi “yolg‘iz” yashashga o‘rganib qolgan. Ayol kishi esa ko‘pincha eridan ajralgan holatda hayot kechiradi. Bu holat musulmon oilasiga salbiy ta’sir o‘tkazadi. Oila a’zolari o‘rtasidagi aloqaning uzilishiga, oxir-oqibat eru-xotinning ajralishiga sabab bo‘ladi.

Musulmon kishi bu borada Payg‘ambar (alayhissalom)ning yo‘llaridan yurmog‘i lozim. Chunki kishi ahli bilan birga safar qilishi, kechalari birga sayr etish va o‘zaro maslahatlashishning o‘rtadagi rishtaning mustahkamlanishiga, muhabbatning ziyoda bo‘lishiga va bir-birini yaxshi tushunishiga katta ta’siri bor.

Manba: azon.uz