Aka singlisining sha’niga yomon gap aytilishi ortidan jinoyatga qo‘l urdi

Tilida salomi bor bolani “bo‘ladigan bola”, deyishadi kattalarimiz. O‘zbekning muqaddas kalomi “Assalomu-alaykum”, tarbiyaning bir ko‘rinishi bo‘lganligi uchundir. Demak, “Kattalarga salom berib o‘rgan, bolam”, jumlasi zamirida ham xikmat mujassam.

Salim Axmedov (ism-shariflar va joy nomlari shartli) tabiatan tez, jaxldor, ko‘ngliga kelganidan qolmaydigan bir fe’l bilan ulg‘aydi. Ota-onaning qo‘yib bergan erkinligi bilan bu fe’li egaistlikka aylandi. U o‘zini barchadan, xohishlarini esa barcha narsadan ustun qo‘yadigan bola edi.

“Seni bu fe’ling bir pand bermasa edi”, - degan xavotir xaqiqatga aylandi. Salim qattiq pand yedi. Bir o‘zi emas, ota-onasi, yaqinlarining yuzi shuvut, ko‘ngli anduhda sud zaliga yig‘ilishgan. “Ishqilib qamalib qolmasin...”

Yig‘ilganlar ham, qonun himoyachilari ham jinoyatchilarning ayblari qay darajada ekanligini his etib turishibdi. Axir bir inson xayoti tahlikada, bezorilik oqibatida shikast yedi. Xatto bu o‘lim bilan tugashi ham mumkin edi. Yaxshiyamki...Singlisining sha’niga yomon gaplar aytilganini eshitgan Salim, bu gaplar nima uchun aytilganidan ko‘ra, kim tomonidan aytilganiga qiziqdi. Surishtirmay netmay gumondorini topishga shoshildi. Hatto, u bilan yaxshigina xisob-kitob qilishi haqida xabar ham yetkazdi.

U o‘zining tengdoshi Jamol Boqiyevga dilidagini aytdi.

— Orifning gavdasi, kuchi bor. Bir o‘zim eplolmayman, ozgina qarashib yuborsang bo‘ldi. Bir gaplashib kelamiz.

Jamol o‘rtog‘iga yo‘q deyishdan tortindi. Qolaversa u shunchaki gaplashib kelamiz, degan o‘yga borgandi.

Ikki og‘ayni ishni tuman markazidagi kafega kirib o‘zlarini siylashdan boshlashdi. Dasturxonlaridagi spirtli ichimlik ularni go‘yo sherga aylantirib borar, tezroq “yov” tomon borishga oshiqishardi.

Kechki soat 20.30lar chamasi kafedan chiqib, shu alfozda Salimning otasiga tegishli bo‘lgan “Kobalt” avtomashinasiga o‘tirishdi va kompyuter o‘yinlari binosi tomon yo‘l solishdi. “Kompyuterxona”ga yetib kelisharkan, o‘ta qattiq tormoz ovozi atrofdagilarning ham e’tiborini tortdi.

Yigitlar mashinadan tushishar ekan, Jamol o‘rtog‘ining qo‘lidagi pichoqni ko‘rib xushyor tortdi.

— Nima, sen...

— Shunchaki, qo‘rqitib qo‘yamiz...

— Pichoqni ishlatsang men qo‘shilmayman!

— Eee, yursangchi...

Kompyuter o‘yinlari xonasi yerto‘laga joylashgan edi. Bolalar yerto‘laga go‘yo bo‘rondek kirib borishdi. Orif bu xolatni kutgandi, chunki, ular mashinada tormoz berishgandayoq qo‘shni xonadagi o‘rtog‘i unga qo‘ng‘iroq qilgandi.

— Arslon qidirib keldi seni, tadorigingni ko‘r, qo‘lida pichog‘i bor!

Orif vaziyatni anglab, bir noxushlik yuz berishini oldini olish maqsadida xonaning orqa eshigidan chiqib ketmoqchi ham bo‘ldi. Ammo ulgurmadi. Qarshisida vajohat bilan uni haqoratlab paydo bo‘lgan Salimning ko‘ksiga musht soldi. Salim gandiraklab borib o‘zini o‘nglaguniga qadar Jamol Orifga tashlana ketdi. Xonada kompyuter o‘ynab o‘tirgan bir yigit esa xolatga aralashib qolishdan o‘zini olib qochib tashqariga otildi.

Salim sherigi bilan yoqalashayotgan Orifga qarab o‘qtaldi. Uning qo‘lidagi pichoq bir-ikki mo‘njal ololmay xavoda qaytdi. Ammo har qanday niyat, xoh yaxshi bo‘lsin, xoh yomon oyoqqa turdimi ma’lum ma’noda amalga oshadi.

Oxirgi pichoq Orifning soniga borib sanchildi. Og‘riqdan ingrangan yigitning ojizligidan foydalangan “arslonlar” esa uni yuzi-ko‘zi demay do‘pposlab, urib-tepishardi.

Orif jismonan baquvvat bola edi. U shu damda, shu xolatda bo‘lsa-da, aytish joiz bo‘lsa, bir yovuzlik, yomonlik qurboni bo‘lib ketishdan qutulib qolishni istardi. Oyoqlari o‘z qoniga sirpanib, og‘riqdan ter bosa boshlagan bo‘lsa ham tashqariga otilib chiqib, ro‘paradagi muzqaymoqxonaga o‘zini urdi. Aslida Orif bu harakati bilan tengdoshlarini ham og‘ir oqibatdan asrab qolgandi xolbuki. Ammo Salimning negadir alami chiqmaganday edi. Muzqaymoqxona egasi uni ichkariga qo‘ymagach, yana podvalga tushdi va narxi 4.000.000 so‘m bo‘lgan televizor, 7.000.000.so‘mlikdan bo‘lgan ikki dona kompyuter jixozlariga pichoq bilan shikast yetkazib, urib, sindirib yerga otib chiqib ketdi.

Orif tanasidagi jaroxatlar yaxshi bo‘lib ketgani, kompyuterxona zararlari qoplangani, bunaqa ishlar yigitchilikda bo‘lib turishligini aytib tengdoshlariga davosi yo‘qligi va yengilroq jazo berilishini so‘radi.

Salim hamda Jamolning esa ichidagi o‘ziga ayon. Ammo ko‘zlari achchiq nadomatdan pirpiraydi.

Sud yigitlarning yoshligi, oilaviy sharoiti, avval sudlanmaganligi, aybini tan olib turganligi hamda qattiq pushaymonda ekanligi kabi ko‘plab insoniylik prinsiplariga tayanib, ishni har tomonlama o‘rganib o‘z hukmini qo‘yidagicha chiqardi:

Salim Ahmedov O‘zbekiston Respublikasi JKning 277-moddasi 2-qismining “a”, “b” bandlarida nazarda tutilgan jinoyatni sodir etganlikda aybli deb topilib, ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlandi. Jamol Boqiyev ham xuddi shu moddaning “b” bandi bilan aybli deb topilib, unga ham ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlandi.

Sud xukmi o‘qildi. Kimdir uvvos tortdi. Kim ichidan ezildi. Kimdir bolalar uvol bo‘ldi desa birovi “odam bo‘lib chiqadi” dedi.

Xulosa qilishdan avval bir narsani taxlil qilishni istadik. Odam bo‘lish siri nimada asli?! Jazodami, komil tarbiyadami?

Bir fikrga keldik. Albatta, tarbiyada. Xo‘sh, siz nima deb o‘ylaysiz va yuqoridagi xolat, yoshgina “qamalib ketgan” yigitlarga nisbatan qarashingiz qanday?

Qay bir mahalla, oila, maktab ostonasidagi bolalarning shunday tarbiya topib qolmasliklari yo‘lida bu kabi xolatlardan saboq sifatida foydalanish mumkin deb o‘ylaymiz va asl maqsadimiz ham noxush xodisalar oldini olishga qaratilgan.

Xotima o‘rnida: Xar bir bola shu yurt farzandi, demak sizning farzandingiz. Uning kelajagiga befarq bo‘lish esa yurtga xiyonatdir!

Dilmurod Madaminov,
Namangan viloyat sudining sudyasi