Koronavirus AQShni tavbasiga tayantiryapti

Koronavirus nimalarni namoyish qildi?

Agar biroz aniqroq aytadigan bo‘lsak, endilikda koronavirus epidemiyasi tufayli Vashington huddi shu dunyo yetakchisiligini yo‘qotayotganidan va geosiyosiy raqobatchilar fonida unchalik jozibali ko‘rinmayotganidan juda xavotirda. Va ba’zida xayoliy og‘riqni xalqaro maydonda obro‘sizlantirishdan kasallikka chalingan yoki o‘lgan vatandoshlarga nisbatan xayrixohlikdan ko‘ra kuchliroq degan taassurot (ehtimol xato, ammo tobora aniqroq qo‘rinayotgan) paydo bo‘ladi. "Virusning yana bir qurboni: inqiroz davrida AQShning dunyoda yetakchi rolidagi o‘rni" - ushbu sarlavha ostida Amerikaning yetakchi The New York Times nashriyotining batafsil tahliliy maqolasi joylashtirilgan.

Jurnalistlar tomonidan so‘ralgan ekspertlarning fikrlari ehtiyotkor, ammo unchalik optimistik emas: "Pandemiya cho‘qqisiga hali chiqqani yo‘q, shuning uchun hisob-kitoblar shoshilinch bo‘lmasligi kerak", - dedi Klaudiya Meydjor, Berlindagi Germaniya xalqaro masalalari va xavfsizlik institutining (German Institute for International and Security Affairs) xalqaro xavfsizlik bo‘yicha tahlilchisi. "Bu inqiroz AQSh siyosiy yetakchiligidagi tarkibiy o‘zgarishlarning tasdig‘idir," - dedi u. "AQShning global yetakchiligi yo‘q ekan AQShning modeli ham bo‘lmaydi", - deya qo‘shimcha qildi Meydjor xonim. "Muvaffaqiyat - Ebola kasalligidagi kabi, siz boshqarayotgan mamlakatda pandemiyani yo‘q qilishga erishib, atrofingizdagi ittifoqchilaringizni jipslashtirib, alyansni boshqarib, global jamoatga foyda keltiradigan mahsulotlarini yetkazib global chaqiriqlarga javoblarni tashkil qilishdadir. Buning o‘rniga Amerika (davlat - taxr.) institutlari bunga o‘z uyida ham qodir emas holda, u shunday dedi: "Trampning reaksiyasi yolg‘iz harakat qilishdir."

Eng "demokratik" OAVlar nima deydi?

Hayoti va xizmat karyerasi davomida butun dunyoning Amerikaga itoat qilish, Amerikaga qoyil qolish, Amerika bilan tortishmaslik va Amerikaning "dunyoga beg‘araz yetakchiligi" uchun minnatdor bo‘lish talabini ilgari surish bilan shug‘ullangan yevropalik ekspertlar, faollar va jurnalistlarning boshiga tushgan noqulayliklar tez orada haqiqiy vahimaga aylanadi. "AQShda bizdan yaxshiroq va hamma jim turishi kerak" degan fikrdan foydalanib bo‘lmaydigan dunyoda yashashning tobora kuchayib borayotgan dahshati ularning ba’zilariga koronavirusdan ham yomonroq bo‘lishi mumkin.

Bu xabardorlik hech qachon G‘arbning yetakchi ommaviy axborot vositalari va ilmiy markazlarning (karantin tufayli bo‘sh) tahririyatlariga yetib bormaydi deb tahmin qilish mumkin bo‘lar edi. Ammo, bizning okean orti va yevropalik hamkorlarimizni unchalik past baholab bo‘lmaydi: ko‘zga ko‘rinish effekti, epidemiya esa shunchaki ajoyib, ko‘zga ko‘rinadigan va uzoq davom etadigan hodisa bo‘lib, hatto eng jiddiy aqliy to‘siqlarni va qarashlarni yo‘q qilishi mumkin.

Rossiya tajribasini o‘rganishdi 

Masalan, mamlakatimiz rahbariyatiga va umuman mamlakatimiz aholisiga bo‘lgan har qanday xayrixohliklariga ishonish juda qiyin bo‘lgan amerikaparast CNN telekanali to‘satdan o‘z oldiga vazifa qo‘ydi: Rossiya koronavirusga qarshi kurashda nima qilganini tushunish, ahir Rossiyada kasallanish holatlari soni (har holda CNNda maqola nashr etilgan paytga) Lyuksemburgga qaraganda kamroq, garchi, hatto amerikalik jurnalistlar ham, oddiy amerikaliklar geografiya haqida juda achinarli ma’lumotga ega bo‘lishlariga qaramay, Rossiyada aholisi Lyuksemburgga nisbatan ancha ko‘proqligini aniq bilishadi.

Amerika targ‘iboti o‘quv qo‘llanmasiga muvofiq qat’iy ishlashga harakat qildi: rasmiy ma’lumotlarga shubha tug‘dirdi, Rossiyada o‘tkazilgan testlar qandaydir noto‘g‘ri bo‘lgan ehtimolni ko‘rsatdi va rasmiylarna nisbatan tanqidni qo‘shishni unutmadi, lekin shu bilan birga Amerika standartlari bo‘yicha jurnalistik qahramonlik deb atash mumkin bo‘lgan ishga qo‘l urdi.

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (epidemiyalar masalasida xalqaro miqyosdagi undan nufuzliroq tuzilma mavjud emas) mutaxassisi CNN matnida iqtibos qilindi, unda mutahassis rasmiy ma’lumotlarni tanqid qilishiga ishonmasligini ta’kidladi. Shuningdek, Rossiya sinov texnik xususiyatlari va laboratoriyaning o‘zi JSST tomonidan tasdiqlangan ro‘yxatda ekanligi qayd etilgan. Rossiyaning "Rospotrebnadzor" iste’molchilar huquqlarini himoya qilish davlat agentligi shanba kuni koronavirus uchun 156 mingdan ortiq sinov o‘tkazganini e’lon qildi. Rossiya fevral oyining boshidan boshlab ommaviy sinovlarni, shu jumladan aeroportlarda, Eron, Xitoy va Janubiy Koreyadan kelgan sayohatchilarga urg‘u berilgan holda tekshiruvlarni o‘tkazganini ma’lum qildi", - deb habar beradi Amerika telekanali.

Ushbu syujet AQShda ba’zi  anti-rossiya faollarining allergik reaksiyasini qo‘zg‘otib, g‘azabli izohlarini keltirib chiqardi, ammo dunyoda yuqumli epidemiyaga qarshi Amerikaga qaraganda yaxshiroq kurashishayotganini anglash jarayonini to‘xtatish qiyin bo‘ladi. Xuddi shunga o‘hshash materiallar Xitoy, Singapur, Janubiy Koreya va boshqalar haqida nashr etildi.

AQSh 2 oyni bekor o‘tkazdi 

Vashingtonning o‘z qadrini oshirish muammosi shunchaki kim bu ishni yaxshiroq uddasidan chiqayotganida emas, balki Amerika hukumati bu ishni boshqa barcha sivilizasiyalashgan mamlakatlarga qaraganda deyarli yomonroq qilayotganida. Ayniqsa, tayyorgarlik ko‘rish uchun AQShda ikki oy muddat bo‘lganligini hisobga olib.

Agar bu davom etsa, inqirozdan keyin, hatto G‘arb axborot maydonida ham Vashington o‘zi uchun bir nechta yorqin manzaralar va yoqimsiz g‘oyalarga duch keladi. Masalan, Xitoy va Janubiy-Sharqiy Osiyodagi ba’zi davlatlar, o‘ta qattiq choralar bilan epidemiyalar ustidan mahalliy g‘alabalarni qozongan va boshqalarga yordam bergan davlatlar sifatida esda qoladi. Rossiyani esa koronavirusni ushlab turishda nisbatan samarali holati sifatida eslab qolish mumkin, shuningdek Amerika sanksiyalari oldindan o‘z-o‘zini ta’minlashga, shu jumladan moliyaviy va oziq-ovqat masalalarida, va bunda (The New York Times o‘z bahosiga asosan) ohir-oqibat Rossiya, hatto barqaror g‘arb iqtisodiyotlarini ham larzaga solgan dunyo moliyaviy inqiroziga hammadan kam nisbatda aziyat chekmoqda.

Tayyorga ayyormi? 

AQShning o‘zi nima bilan esda qoladi? Katta ehtimol bilan, The New York Times jurnalistlari yozgan ushbu epizod bilan: "Germaniya rasmiylari Tramp ma’muriyati, shuningdek, (manbalar) xabarlariga ko‘ra, Trampning o‘zi Germaniyaning Cure-Vac farmasevtika kompaniyasiga COVID-19ga qarshi potensial vaksinaning eksklyuziv huquqlarini sotib olish uchun bir milliard dollar taklif qilganini da’vo qilmoqda".

Ilgari dunyo bunday xatti-harakatlarga ko‘z yumishga tayyor edi ham, ammo hozir zamon asta-sekin o‘zgarib bormoqda va bu o‘zgarishlarga e’tibor bermaslik ish bermaydi.

Ma’lumot uchun, ayni damda AQSh koronavirusga chalingan fuqarolar soni bo‘yicha dunyoda Xitoy va Italiyadan so‘ng 3-o‘ringa chiqqan. U yerda kasallikka chalinganlar soni 35 mingdan oshib ketdi. Rossiyada bugungi kun holatida kasallanganlar soni 438 kishini tashkil qilmoqda.