Dunyo yengil nafas oldi

EI, Fransiya, Misr va Xitoy AQSh va Eron o‘rtasidagi ikki haftalik sulhni qo‘llab-quvvatladi, birjalar o‘sish bilan javob qaytardi.

AQSh va Eron o‘rtasida ikki haftalik sulh e’lon qilinishi xalqaro maydonda ijobiy reaksiya to‘lqinini va jahon bozorlarida kuchli o‘sishni keltirib chiqardi. Tomonlar muzokaralari 10 aprel kuni Islomobod shahrida bo‘lib o‘tadi, Eron delegasiyasiga parlament spikeri Muhammad Boqir G‘olibof, Amerika tomoniga esa vise-prezident Jey Di Vens rahbarlik qiladi.

Global bozorlar bu yangilikka bir vaqtning o‘zida o‘sish bilan javob berdi. Osiyo va Yevropadagi fond indekslari 4–5% ga o‘sdi, Frankfurt birjasi 5% o‘sish bilan ochildi, Amerika fyucherslari keskin yuqoriga ko‘tarildi. Brent nefti narxi 16% ga tushib, barreli taxminan 93 dollarga yetdi, WTI esa 14% ga pasayib, taxminan 96 dollar bo‘ldi. Bu 1991 yilgi Ko‘rfaz urushi davridan beri neft narxlarining eng katta bir kunlik pasayishi hisoblanadi, ammo har ikki etalon ham fevral oyidagi urushdan oldingi daraja — taxminan 73 dollardan ancha yuqori bo‘lib qolmoqda.

Evropa gaz bozori yanada keskin tushdi: Niderlandiyadagi TTF xabida may oyi fyucherslari 20,18% ga pasayib, MVt·soat uchun €42,5 (yoki ming kubometr uchun taxminan $521,7) bo‘ldi. Dollar yapon iyenasiga nisbatan 1% ga arzonlashdi. Energiya resurslari ortidan Rossiya gaz kompaniyalari aksiyalari ham pasaydi: «Gazprom» kotirovkalari 9:44 ga kelib 1,27% ga, NOVATEK esa 2,93% ga tushdi.

EIning tashqi ishlar bo‘yicha oliy vakili Kaya Kallas sulhni «jar yoqasidan qaytish» deb atadi va ta’kidlashicha, kelishuv «xavf darajasini pasaytirish, raketalarni to‘xtatish, dengiz qatnovini tiklash va uzoq muddatli kelishuv uchun diplomatiyaga yo‘l ochish imkonini beradi». Uning qo‘shimcha qilishicha, YEI bu sa’y-harakatlarni qo‘llab-quvvatlashga tayyor, va u chorshanba kuni Er-Riyodga uchib ketgan.

Fransiya prezidenti Emmanuel Makron sulhni «juda yaxshi narsa» deb baholab, u «butun mintaqada to‘liq amal qilinishi va muzokaralarni boshlashga imkoniyat berishi»ga umid bildirdi. Makron shuningdek, o‘t ochishni to‘xtatish tartibini Livanga ham tatbiq etishga chaqirdi.

Misr, so‘nggi haftalarda Turkiya va Pokiston bilan birga Vashington va Tehron o‘rtasida vositachi bo‘lib kelgan davlat sifatida, Tramp bayonotini qo‘llab-quvvatladi. Tashqi ishlar vaziri Badr Abdelati Amerika maxsus vakili Stiv Uitkoff bilan telefon orqali suhbatda «diplomatiyaga imkoniyat beruvchi va AQSH–Eron muzokaralarini ochuvchi muhim qadam» uchun minnatdorlik bildirdi. Qohira sulhni «hal qiluvchi imkoniyat» deb atab, Pokiston va Turkiya bilan hamkorlikda sa’y-harakatlarni davom ettirishga tayyor ekanini bildirdi.