Amir Temur haqidagi kitob “...maktab o‘quvchilari uchun foydalanishga tavsiya qilinmasin”

Yoxud “kitobdagi ma’lumotlarni o‘quvchilar tushunib yetishi, yosh fiziologiyasi va psixologiyasidan kelib chiqib to‘g‘ri kelmaydi”.

(Aslida, bu xabarni eshitganimga o‘n kuncha bo‘ldi. Birdaniga e’lon qilishga jur’atim yetmadi. Muhokamada turgan ikki kitob: “Hazrat Sohibqiron” va “Sohibqiron abadiyati” asarlari bilan tanishib chiqdim. Ushbu kitoblarda Sohibqiron Amir Temur va Temuriydar tarixi bo‘yicha ko‘plab yangi va to‘g‘ri ma’lumotlarni uchratdim...)

Xuddi shunday, respublika Xalq ta’limi vazirligi Ta’lim markazi ilmiy-metodik kengashi yaqinda shunday qaror qabul qildi. Gap mana bunday bo‘lgandi. O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi Hakim Sattoriy 2016 yil “Sharq” nashriyotida chop etilgan “Hazrat Sohibqiron” va “Sohibqiron abadiyati” kitoblarini maktab o‘quvchilariga mo‘ljallab ixchamlashtirilgan nusxalarini Ta’lim markaziga topshirgandi. O‘rnatilgan tartib bo‘yicha, markazning ilmiy-metodik kengashi xulosasiga ko‘ra kitoblar o‘quvchilarga qo‘shimcha adabiyot sifatida tavsiya etilar ekan. Xullas, markaz ikki kitobni qariyb olti oy o‘rganishdan keyin yuqoridagi xulosaga kelgan. Eng ajablanarli tomoni – xuddi shu muassasa 2009 yilgi xulosasida kitobning bir qismi yuzasidan ma’lumotlar “o‘quvchilarga qiziqarli holda keltirilgan”. “Ushbu kitobning yana bir ijobiy jihati shundaki, u badiiy bo‘rttirmalardan xoli va unda tarixiy manbalarga tayangan holda milliy qahramonlarimizga munosabat bildirilgan. Temuriylar va ularning faoliyatiga bag‘ishlangan esselar o‘quvchi uchun nihoyatda qiziqarlidir”. Xullas, undan “umumiy o‘rta ta’lim muassalarida ham o‘quvchilar, ham o‘qituvchilar qo‘shimcha adabiyot sifatida foydalanishi mumkin” (taqrizchi: bo‘lim boshlig‘i A.Zamonov) tarzida fikr bildirgan edi.

Masalaning ma’naviy tomoniga e’tibor beradigan bo‘lsak, Sohibqiron Amir Temurning xalqimizga qaytarilishi mustaqillikning eng ulkan yutuqlaridan biri hisoblanmoqda. Axir necha asrlar davomida dunyo ahli ulug‘lab kelgan buyuk ajdodimiz bizdan pana qilib kelindi. Shuningdek, xalqaro ekspertlar Temur va Temuriylarning dunyo tamadduniga qo‘shgan ijobiy hissasini allaqachon tan olgan. Qolaversa, bugungi kunda o‘quvchilar, hattoki, “kitobdagi ma’lumotlarni o‘quvchilar tushunib yetishi, yosh fiziologiyasi va psixologiyasidan kelib chiqib to‘g‘ri kelmaydi” deb xulosa bergan Toshkent davlat universiteti tarix fakulteti o‘qituvchisi, dosent O.Rahmatullayeva shu shonli o‘tmishdan to‘liq xabardormi? “Yoshiga to‘g‘ri kelmaydi” degan gap g‘oyatda achinarli emasmi? Axir Alisher Navoiy to‘rt yoshida “Mantiq ut-tayr” singari murakkab asarni tushungan-ku. Mosart uch yoshida simfoniya yozgan ekan. Bobur 12 yoshida ota taxtini boshqargan. Uzoqqa borib o‘tirmaylik, bugungi o‘quvchilarning tengdoshi Nodirbek Abdusattorov 13 yoshida, Javohir Sindarov 12 yoshida shaxmat bo‘yicha xalqaro grossmeyster bo‘ldi-ku.

Hakim Sattoriyning ikki jildli asari Vazirlar Mahkamasining bayoni asosida ikkinchi marta nashr etilgan. kitoblar haqida turli davriy nashrlarda ijobiy taqrizlar e’lon qilingan. Ularda mavzu xronologiya asosida tushunarli uslubda yoritilgan. Temuriylar haqidagi ma’lumotlar shajara asosida ixcham va aniq bayon qilingan. Nahotki, bizning o‘quvchilarimizga o‘z ajdodlari haqidagi qimmatli ma’lumotlar “yosh fiziologiyasi”ga to‘g‘ri kelmasa? Umuman, farzandlarimizga qanday kitoblar tavsiya qilinadi?

O‘sha bayonnomada xalq ta’limi vazirining 191-buyrug‘ida 8-9 sinflarning tarix darsliklarida “vatanparvarlikka undaydigan davr qahramonlari kam yoritilganligi” ta’kidlab o‘tilgani qayd etilgan. Albatta, yana bir marta Xalq ta’limi vazirligi Ta’lim markazining yuqoridagi xulosasiga o‘zining vatanparvarona, xolis munosabatini bildirishini kutib qolamiz.

Manba: uza.uz