Қора денгиз: тарих, бетакрор табиат ва таъмлар уйғунлиги

Шарқий Қора денгиз: қишнинг сеҳрли манзаралари

Шарқий Қора денгиз минтақасида қиш фасли кўзни қувнатувчи таровати билан ажралиб туради. Айниқса Орду ва Гиресуннинг тоғ-у адирлари ҳамда соҳил манзаралари қишнинг сокин нафасида янада мафтункор кўриниш касб этади. Бозтепе сари панорамик канат саёҳати, Улугўлдаги бунгаловларда осойишта ҳордиқ чиқариш, Cиттаслоw мақомига эга сокин масканда қор билан қопланган Ясон Бурну черковини томоша қилиш — буларнинг бари Ордуни қишда бетакрор манзилга айлантиради. Шу билан бирга, шифобахш иссиқ булоқлари билан машҳур бўлган Чамбаши платоси ва Чамбаши чанғи курорти янада чуқур таассурот изловчилар учун айни муддао. Бу ҳудудда қиш — шунчаки фасл эмас, балки табиат ва тарих уйғунлигида яралган унутилмас кечинмадир.

Маҳаллий маданиятни чуқур ҳис қилишни истаганлар учун эса Кушкўй алоҳида эътиборга лойиқ. ЮНEСКОнинг “Зудлик билан муҳофаза қилиниши зарур бўлган номоддий маданий мерос” рўйхатига киритилган машҳур ҳуштак тили бу қишлоққа ўзига хос мазмун бағишлайди.

Бундан ташқари, Қора денгиз дурдонаси Трабзон ва ЮНEСКО рўйхатига киритилган Сумела монастири оппоқ қор бағрида янада сеҳрли ва ҳайратомуз кўринади. Мачка ва Эрикбели яйловлари ҳамда Узунгўл эса қиш фаслида бамисоли сирли эртакка айланади.

Ризеда қиш келиши билан тоғлар сукунатга чўмади, оппоқ қорга бурканган Зил қалъаси ва Шенюва кўприги гўё ўтмишдан ҳикоя қилаётгандек таассурот уйғотади, Айдер яйлови эса термал булоқлари ва улуғвор тоғлари билан қишнинг чинакам манзарасини яратади. Шунингдек, Овит тоғининг қорли ёнбағирлари, Качкар ва Кафкасўр яйловлари, Шавшат шаҳарчаси ҳамда Жамили биосфера ҳудуди қишда табиат қўйнида мароқли ҳордиқ чиқариш имконини беради.

Ғарбий Қора денгиз: эртакнамо қиш

Болу бетакрор ўрмонлари билан Ғарбий Қора денгизнинг қишки саёҳатлари учун энг машҳур масканларидан биридир. Абант кўли ва Едигўллер миллий боғи атрофида қишки сайрлар, табиатни суратга олиш ҳамда тоғ уйларида ҳордиқ чиқариш энг оммалашган машғулотлардандир. Минерал манбаларга бой ушбу ҳудудда Гўйнук ва Мудурну каби Cиттаслоw мақомига эга сокин шаҳарчалар ҳам жойлашган. Қолаверса, Сафранболудаги Усмонийлар даврига оид уйлар, барқарор маҳаллий меъморчилик ва тош ётқизилган кўчалар шаҳарга мислсиз гўзаллик бағишлайди.

Қора денгизнинг қишки таъмлари

Қора денгиз ошхонаси қишнинг қаҳратонига ўзига хос ёрқинлик бахш этади. Нонуштада иссиқ тортиладиган, табиий сариёғ, маккажўхори уни ва маҳаллий пишлоқ билан тайёрланадиган куймак, ични иситувчи карам шўрваси, ёзда тайёрланиб қишда дастурхонга тортиладиган тузламалар ҳамда совуқ ойларида янада тотли бўладиган ҳамси — буларнинг барчаси минтақанинг бой таъмлар оламини намоён этади. Акчаабат кўфтаси, Ҳамсикўй сутли гуруч ширинлиги, Самсун анъанавий пидаси ҳамда Сафранболу локуми ўзининг бой таъми билан машҳур. Ризеда етиштирилган чой баргларидан дамланган иссиқ турк чойи эса ҳар лаҳзага илиқлик бағишлайди.