Rossiya firmasidagi sirli o‘limlar to‘lqini

Rossiyadagi eng yirik kungaboqar yog‘i ishlab chiqaruvchi kompaniyalardan biriga aloqador bir necha kishi sirli tarzda vafot etdi.

Blago kompaniyasining tijorat direktori Aleksandr Xaydin va asoschisi Arkadiy Fosman o‘tgan yil davomida vafot etdi. 2009 yilda advokat va auditor Sergey Magnitskiy ham vafot etgan edi. Ushbu uch o‘limdan so‘ng, kompaniya Federal xavfsizlik xizmati (FSB) Iqtisodiy xavfsizlik xizmatining sobiq "K" bo‘limi boshlig‘i Viktor Voronin tomonidan nazoratga olindi.

Ushbu uchta taniqli shaxsning o‘limi va keyinchalik Voroninning Blagodagi ta’sirining kuchayishi muhim ahamiyatga ega, chunki bu Rossiya xavfsizlik xizmatlarining tobora kuchayib borayotganini va ularga qarshi chiqishning o‘lim xavfi tug‘dirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Bundan tashqari, bu holat Moskva xavfsizlik xizmatlarining vakolatlari kontrrazvedka doirasidan tashqariga chiqqanini va G‘arb sanksiyalari tufayli qiyinchilikka uchragan korxonalarni egallab olishga qadar kengayganini ta’kidlaydi.

Kompaniyaning so‘nggi vafot etgan a’zosi Haydin bo‘lib, u 15 yanvar kuni o‘z joniga qasd qilgan deb xabar qilingan.

Rossiyaning "Fontanka" nashrining ma’lum qilishicha, o‘limidan biroz avval u Xitoy poraxo‘rligi ishi bilan bog‘liq vaziyatlar yuzasidan iqtisodiy polisiya tomonidan so‘roqqa chaqirilgan ekan. Xabarlarga ko‘ra, Fosman 2024 yil oktyabr oyida Germaniyaning bir shifoxonasida miya va o‘pka shishi oqibatida vafot etgan.

The Washington Post nashrining yozishicha, Magnitskiy 2009 yilda Kreml bilan bog‘liq bo‘lgan, umumiy qiymati 230 million dollarni tashkil etuvchi 23 ta kompaniyaning soliq firibgarligi bo‘yicha olib borgan tergoviga aloqador ravishda hibsga olinganidan so‘ng, qamoqxonada kaltaklanib vafot etgan.

Magnitskiy 2000 yillarning boshida Amerikada tug‘ilgan xedj-fond menejeri Bill Brauder bilan hamkorlikda Kremlga aloqador keng ko‘lamli soliq firibgarligi va korrupsiyani fosh etgan Ermitaj Capital ishidagi ishtiroki bilan tanilgan edi. New Times Russia jurnalining xabar berishicha, ularning topilmalari natijasida Browder Rossiyadan chiqarib yuborildi va Magnitskiy qamoqqa olindi. Magnitskiyning hibsga olinishi va unga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atilishi Voroninning tashabbusi bilan boshlangan.

Kompaniya 2006 yilda Fosman tomonidan asos solingan va 2023 yilga kelib mamlakatdagi to‘rtinchi yirik yog‘-moy mahsulotlari ishlab chiqaruvchisiga aylangan. "Blago"ning bozordagi ulushi 8 foizni tashkil etgan va moliyaviy jihatdan muvaffaqiyatga erishganiga qaramay, kompaniya rahbarlari o‘rtasida ichki ziddiyatlar mavjud edi. 2014 yilda kompaniya aktivlarining bir qismi Masloprodukt guruhidan sotib olingan. Qishloq xo‘jaligi vazirligi rahbarining sobiq o‘rinbosari, Masloprodukt guruhiga egalik qilgan Aleksey Bajanov keyinchalik Londonda Fosmanni sudga bermoqchi bo‘lgan, biroq bu urinish natijasiz yakunlangan.

Bazhanov 2019 yilda Rossiya Tergov qo‘mitasiga shikoyat bilan murojaat qilib, Fosmanning Voronin bilan "yaqin munosabatlari" borligini ta’kidladi va "2016 yil avgust oyidan kechiktirmay Fosman, Voroninning qo‘llab-quvvatlashi va ma’muriy resurslaridan foydalanib, korxonani qo‘lga kiritishga qaratilgan fitnaga kirdi" deb yozdi.

Shikoyat topshirilgandan ko‘p o‘tmay, Fosman bu ayblovlarning haqiqatga to‘g‘ri kelmasligini aytdi va buni "Viktor Gennadevich [Voroninni] bu bema’nilikka aralashtirishga qaratilgan mutlaqo o‘ylab topilgan hikoya" deb ta’rifladi.

Bazhanov, shuningdek, Blago Company MCHJning hammuassisi Larisa Voronina kabi boshqalar ham Voroninning kompaniya ustidan nazoratni qo‘lga kiritish yo‘lini ochib berishda ishtirok etganini ta’kidladi.