Rajab – Ramazonga tayyorgarlik oyidir

Islom – ulug‘ din. Uning ta’limotidagi har amalga rioya qilish ulug‘ ajrlarni qo‘lga kiritshga sabab bo‘ladi. Islomda vaqtning ham alohida ahamiyati bor.
Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi:
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلَا تَظْلِمُوا فِيهِنَّ أَنْفُسَكُمْ وَقَاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَافَّةً وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ
«Albatta, Allohning nazdida oylarning adadi – Allohning osmonlar va Yerni yaratgan kunidagi bitigiga muvofiq – o‘n ikki oydir. Ulardan to‘rttasi (urush) taqiqlangan oylardir. Ana shu to‘g‘ri dindir. Bas, o‘sha (oy)larda (jang qilib) o‘zingizga zulm qilmangiz! Mushriklar (mazkur to‘rt oy asnosida) sizlarga yoppasiga urush ochsalar, (sizlar ham) ularga yoppasiga urush ochingiz! Yana, bilib qo‘yingizki, Alloh taqvolilar bilan birgadir!» (Tavba surasi, 36-oyat).

Bu to‘rt oyga Zulqa’da, Zulhijja, Muharram va Rajab oylari kiradi. Mana bu oylarni hatto johiliyat davrida, ya’ni Islom dini paydo bo‘lgunga qadar o‘tgan ummatlar ham hurmat va ehtirom qilishar edi. Qabilalar o‘rtasida jang davom etib turganda shu oylar kirib kelsa, darhol urushni to‘xtatishib qurol-aslahalarini yechib qo‘yar edilar.
Muqaddas dinimizda har bir sananing o‘z fazilati bor. Shu jumladan, Rajab oyining ham. Rajab oyi qamariy oylarning yettinchisi bo‘lib, urush harom qilingan ulug‘ oylardan biri hisoblanadi. Zero, “rajab” so‘zi lug‘atda “ulug‘lash”, “hurmat bajo keltirish” ma’nolarini anglatadi.
Hadisi shariflarda ham bu oy ulug‘lanadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi va sallam bu oy haqida:
» اِنَّ رَجَبَ شَهْرُ اللهِ وَشَعْبانُ شَهْرِي وَرَمَضانُ شَهْرُ اُمَّتِي « (رواه مسلم)
ya’ni: “Albatta, rajab Allohning oyi, sha’bon mening oyim, ramazon esa, ummatlarimning oyidir” – deganlar (Imom Muslim rivoyati).
Sahobalar va ulardan keyingi salafi solihlarimiz Ramazon oyidan so‘ng tutgan ro‘zalari qabul bo‘lishini Alloh taolodan so‘rashar edi. Rajab oyi kelganda esa, Ramazonga sog‘-salomat yetishni so‘rar edilar. Bu haqda Nabiy alayhissalomdan hadis rivoyat qilingan.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Rajab oyi kirsa, Nabiy sollallohu alayhi va sallam: “Allohumma baarik lanaa fiy rajabin va sha’bana va ballig‘naa ramazona” (“Ey Alloh! Rajab va sha’bon oylarida bizga baraka bergin va Ramazon oyiga yetkazgin”) der edilar” (Imom Ibn Asokir va Imom Bayhaqiy rivoyati).
Mashhur tobein Abu Qiloba rahimahulloh Rajab oyi fazilati haqida bunday degan: Omir ibn Shibldan rivoyat qilinadi, Abu Qiloba roziyallohu anhudan eshitdim, u zot aytadilar: “Rajab oyida ro‘za tutuvchilar uchun jannatda bir qasr bor” (Imom Bayhaqiy rivoyati).
Imkoni bor kishilar Rajab oyidan boshlab nafl ro‘za tutib, Ramazon ro‘zasiga o‘zlarini tayyorlab borishlari maqsadga muvofiqdir.
Shuni ham aytib o‘tish kerakki, xalqimiz orasida Rajab oyida qilish shart, deb tushuniladigan ibodatlar paydo bo‘lgan. Aslida ularning asosi mavjud emas. Shariatimiz ko‘rsatmalarida Rajab oyining muayyan bir kunini ro‘za bilan xoslanmagan.
Aslida nafl ro‘za tutish, nafl namoz o‘qish savobli ishlardan. Lekin buning uchun muayyan kunni belgilab, ushbu ish shariat ko‘rsatmasi deb, odat qilib olish hamda bunga dalil sifatida turli to‘qima hadislarni rivoyat qilish to‘g‘ri emas. Ayniqsa, Rajab oyining yigirma yettinchi kechasida “Rag‘oib namozi”ni ado etish borasida naql qilingan hadislarning barchasi to‘qima bo‘lib, unga amal qilinmaydi. Chunki uning bid’at ekanini Ibn Nujaym, Ibn Obidin va Abdulhay Laknaviy kabi muhaqqiq ulamolarimiz tomonidan ochiq-oydin aytib o‘tilgan (“Bahrur-roiq”, “Raddul Muhtor”, “al-Osorul marfu’a fil-axboril-mavzua”).
Rajab oyida ham boshqa oylarda bo‘lgani kabi nafl ro‘za va namozni biror kunga belgilamasdan, odat qilmasdan o‘qilaveradi. (https://telegra.ph/RAZHAB--RAMAZONGA-TAJYORGARLIK-OJIDIR-01-13) Aslida bu oy Ramazoni sharifga tayyorgarlikning boshlanishidir.

Abduqahhor domla YUNUSOV,
Toshkent shahar bosh imom-xatibi