MIB: qarzdorlikni elektron tarzda bartaraf etilishi xavflarning oldini oladi, biroq naqd pulda hisob-kitob qilishda nimalarga e’tibor berish kerak?

Majburiy ijro byurosi organlari tomonidan sudlar va boshqa organlar hujjatlarining ijrosini ta’minlash, fuqarolar, jamiyat hamda tadbirkorlarning huquqlarini himoya qilish, qolaversa aholining odil sudlovga bo‘lgan ishonchini mustahkamlash va faoliyat samaradorligini oshirish va sohani yanada raqamlashtirish borasida izchil islohotlar amalga oshirilmoqda.

Xususan, Byuro faoliyatiga oid 6 ta normativ-huquqiy hujjat, shundan 3 ta qonun va 3 ta Davlatimiz rahbarining tegishli Farmonlari qabul qilindi. Shuningdek, ijro hujjatlarini ijro etish samaradorligini oshirish maqsadida 1 ta qonun, 2 ta Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi ishlab chiqilib, tegishli tartibda kiritilishi ta’minlandi. Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida, joriy yilning o‘tgan davrida jami 36,3 trln. so‘mlik undiruvlar amalga oshirilib, ushbu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 10,7 trln. so‘mga oshganligi ko‘rsatmoqda. Birgina, davlat foydasiga 25,6 trln so‘m, tadbirkorlik va boshqa sub’ektlar foydasiga 9,7 trln. so‘m hamda fuqarolarimiz manfaatlari uchun 1 trln. so‘mdan ziyod mablag‘lar undirildi.

Davlatning majburlov mexanizmidan foydalanmagan holda axborot - kommunikasiya texnologiyalari orqali 1,3 mln.ta ijro hujjatlari soddalashtirilgan tartibda ijro etildi. Shuningdek, ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan ijro hujjatlari bo‘yicha ham tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. Masalan, Davlatimiz rahbarining tegishli Farmoni bilan ehtiyojmand fuqarolarni qo‘llab-quvvatlar uchun joriy etilgan “Dafatlar” hisobiga 165 mlrd. so‘m mablag‘lar yo‘naltirildi.

Voyaga yetmagan shaxslarning moddiy ta’minoti uchun jami 2 trln. so‘m aliment pullari undirilib, bu yo‘nalishdagi undiruvlar 782 mlrd. so‘mga yoki 62 foizga oshdi. “Aliment to‘lovlari” jamg‘armasi hisobidan voyaga yetmagan farzandini moddiy ta’minlash maqsadida, 346 nafar undiruvchilarga 18,6 mlrd. so‘m mablag‘ to‘lab berildi. Shuningdek, alimentga oid ijro ishlari bo‘yicha manzilli ishlar natijasida, aliment to‘lash istagi bo‘la turib, lekin ish bandligi bo‘lmagan 13.400 nafar fuqarolar ishga joylashtirildi, olib borilgan tushuntirish ishlari natijasida, 7.100 dan ortiq oilalar yarashtirildi.

Muqaddam, qonunga xilof ravishda ishdan bo‘shatilgan 344 nafar shaxslar ishga tiklanib, ularga to‘lanmay qolgan 15,2 mlrd. so‘mlik ish haqlari undirib berildi. “Majburiyatlar reestri”ga kiritilgan qarzdorlar tomonidan o‘tgan 6 oy davomida 404 mlrd so‘m mablag‘ to‘landi.

Ta’kidlash joizki, joriy yilning o‘tgan davrida Virtual va Xalq qabulxonalari orqali Byuro faoliyatiga oid 60 mingta murojaat kelib tushdi va shundan 52 mingtasi hal qilindi, shundan 29 mingtasi (58 %) qanoatlantirildi, 21 mingtasiga (40 %) esa, huquqiy tushuntirish berildi. Ko‘rilgan chora-tadbirlar natijasida, aliment undiruviga oid murojaatlar 909 taga, qarz va zarar undirish yuzasidan yo‘llangan murojaatlar 2 382 taga kamaytirildi. Byuro organlari tizimiga zamonaviy axborot texnologiyalarini keng joriy etish orqali sohani yanada raqamlashtirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Natijada, 36 ta ijro harakatidan 22 tasi inson omilisiz axborot tizimlari orqali amalga oshirilmoqda.

Jumladan, ijro ishi doirasida qabul qilingan 53 mln.ta qarorlardan 38,6 mln.tasi yoki 73 foizi inson aralashuvisiz avtomatik tarzda qabul qilindi. Ijro ishi qo‘zg‘atilgani haqida qarzdor shaxslarga 50 mln.ta “SMS-xabarnoma”lar yuborildi va ijro ishi bo‘yicha 1,2 mln.ta avtomat qo‘ng‘iroqlar amalga oshirildi. Taqiqlar avtomat yechilishi natijasida 10 trln. so‘m qarzdorlik elektron to‘lov tizimlari orqali undirilib, qo‘llanilgan 7,7 mln.ta cheklovlar inson omilisiz bekor qilindi.

Sohani raqamlashtirish natijasida, 2021 yilda 1 nafar davlat ijrochisi 1 oyda o‘rtacha 113 ta hujjatni tamomlagan bo‘lsa, bugungi kunda ushbu ko‘rsatkich 338 tani tashkil qilib, ish samaradorligi 3 barobarga oshirildi. Faoliyatiga oshkoralik berish borasida, jamoatchilik va aholi o‘rtasida 23.772 ta huquqiy targ‘ibot tadbiri o‘tkazilib, 11 mingdan ortiq tadbirlar ommaviy axborot vositalari yordamida amalaga oshirildi. Shu o‘rinda, fuqarolarimizdan qarzdorlik va to‘lovlarni amalga oshirishda, elektron to‘lov tizimlaridan foydalanishini tavsiya etib qolamiz. Bu esa, bu sizning vaqtingizni tejaydi va xavflarni kamaytiradi. Biroq, ayrim fuqarolarimiz qarzdorlikni naqd pul ko‘rinishida ham amalga oshirish istagini ham bildirishlari mumkin.

Bunday hollarda, Byuro davlat ijrochilari o‘ziga biriktirilgan planshet vositasi orqali naqd pul mablag‘larini elektron tarzda rasmiylashtirib, qarzdorga xatlov dalolatnomasi nusxasini taqdim etishi lozim va bu haqida fuqarolarimizga to‘langan mablag‘ va qarzdorlikning bartaraf etilganligi, hatto mavjud taqiqlarning bekor qilinganligi haqidagi jarayonlar “SMS xabarnoma” orqali ma’lum qilinadi.