“Devonu lug‘otit turk” asarida tinchlik va ishonchning o‘rni ilmiy konferensiyasi o‘tkazildi

2025 yil 15 oktyabr kuni Turkmanistonning Ashxobod shahridagi Maxtumquli nomidagi Turkman davlat universitetida “Mahmud Qoshg‘ariyning ‘Devonu lug‘otit turk’ asarida tinchlik va ishonchning o‘rni” mavzusida xalqaro ilmiy konferensiya bo‘lib o‘tdi.

Tadbir Turk madaniyati va merosi jamg‘armasi, Turkmanistonning YUNESKO bo‘yicha milliy komissiyasi hamda Turkmaniston fanlar akademiyasi tomonidan tashkil etildi. Ushbu anjuman 2025 yilning “Xalqaro tinchlik va ishonch yili” deb e’lon qilinishi hamda Turkmanistonning doimiy betaraflik maqomi e’lon qilinganining 30 yilligi doirasida o‘tkazildi.

Turk madaniyati va merosi jamg‘armasining loyihalar menedjeri Leyla Hasanova konferensiya ishtirokchilarini tabriklab, jamg‘arma prezidenti, xonim Aqtotӣ Raimqulova nomidan yo‘llangan rasmiy tabrik maktubini o‘qib eshittirdi:
“Buyuk mamnuniyat bilan shuni ta’kidlaymizki, Turkiy davlatlar tashkiloti (TDT) Davlat rahbarlari kengashining 12-sammiti doirasida, Ozarbayjonning Qabala shahrida o‘tkazilgan yig‘ilishda Turkmaniston Turk madaniyati va merosi jamg‘armasiga kuzatuvchi davlat sifatida qabul qilindi. Turkmanistonning jamg‘arma oilasiga qo‘shilgani biz uchun katta sharafdir.”

Maktubda yana shunday deyiladi:
“Mahmud Qoshg‘ariyning jahon filologiyasi va turkiy madaniy merosga qo‘shgan hissasi beqiyosdir. ‘Devonu lug‘otit turk’ — bu oddiy lug‘at emas, balki turkiy xalqlarning umumiy tili, tafakkuri va hayot falsafasining ensiklopediyasidir. Bu inkor etib bo‘lmaydigan haqiqatdir”, — deyiladi Aqtotӣ Raimqulova xonimning maktubida.

Leyla Hasanova, shuningdek, Jamg‘armaning Mahmud Qoshg‘ariyning mashhur asari nashr etilganiga 950 yil to‘lishi munosabati bilan amalga oshirilayotgan loyihalari haqida ham ma’lumot berdi.

Plenar majlisda Ozarbayjon Milliy fanlar akademiyasi prezidenti Isa Habibbeyli (onlayn tarzda) va Turkmaniston YUNESKO milliy komissiyasi bosh kotibi, Turkmaniston qahramoni, falsafa fanlari nomzodi Chinar Rustamova ham ma’ruza bilan ishtirok etdilar. Ular o‘z nutqlarida Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asarining turkiy dunyo ma’naviy va ilmiy merosidagi o‘rnini yuksak baholadilar.

Konferensiya ikki sessiyadan iborat bo‘ldi:

1. “Mahmud Qoshg‘ariyning ‘Devonu lug‘otit turk’ asarida tinchlik va ishonchning o‘rni”;

2. “Mahmud Qoshg‘ariyning ‘Devonu lug‘otit turk’ asarining filologiya rivojiga qo‘shgan hissasi”.

Tadbirda Ozarbayjon, Qozog‘iston, Turkiya, O‘zbekiston, Turkmaniston, Moldova, BAA, Eron, Hindiston va boshqa mamlakatlardan taniqli olimlar ishtirok etdilar. Munozaralarda Mahmud Qoshg‘ariy asarining filologik va madaniy ahamiyati, uning gumanitar fanlar taraqqiyotiga ta’siri hamda xalqlar o‘rtasida o‘zaro tushunishni mustahkamlashdagi roli haqida so‘z yuritildi.