Amerikaga falokat keladi

Prezident Jo Bayden va Vakillar palatasi spikeri Kevin MakKarti o‘rtasida AQSh davlat qarzining chegarasi bo‘yicha muzokaralar "juda samarali" bo‘lgan bo‘lsa-da, haligacha kelishuvga erishilgani yo‘q. Va bunga erishiladimi yoki yo‘qligini hech kim bashorat qilishga majbur emas ...

Makkarti bilan uchrashuvi oldidan prezident Bayden biroz oldinga siljishiga shubha qilmasligini aytdi.

"Biz byudjet bo‘yicha kelishuvga erishamiz va Amerika defolt qilmaydi", deb ishontirdi AQSh prezidenti va shaxsan o‘zi boshqa alternativa ko‘rmayotganini qo‘shimcha qildi.

Makkartiga kelsak, uning kayfiyati ancha optimistik. Xususan, Vakillar palatasi spikeri hech qachon Kongressga davlat qarzi chegarasini oshirishni taklif qilmasligini va uning fikricha, qonunchilarga federal xarajatlarning yo‘nalishi va ko‘lamini o‘zgartirish vaqti kelganini aytdi.

Kevin Makkarti matbuot anjumanida: “Keling, qanday qilib bu nuqtaga yetganimizni ko‘ramiz. - Baydenning davlat qarzini to‘lamay qolishiga 10 kun qoldi (uchrashuv dushanba kuni bo‘lib o‘tdi - tahr.). Muzokaralar o‘tkazishga bir necha bor chaqirishlarimga qaramay, prezident bir necha oy davomida yaqinlashib kelayotgan inqirozga e’tibor bermadi. Natijada, u o‘zining harakasizligi tufayli AQSh tarixidagi birinchi defoltga duchor bo‘lish xavfini tug‘diradi.

E’tiborlisi, Kevin Makkarti yaqinlashib kelayotgan moliyaviy inqirozni “Bayden defolti” deb atadi. Amerika matbuotiga ko‘ra, prezident Makkarti bilan uchrashgandan so‘ng, u yopiq eshiklar ortida partiyadoshlariga ijro etuvchi va qonun chiqaruvchi hokimiyatlar kelishuvga yaqinroq emasligini aytgan. Ma’ruzachining so‘zlariga ko‘ra, Jo Bayden Makkarti davlat qarzi chegarasini ko‘tarishda o‘z hissasini qo‘shishini ta’kidlab, shu yo‘l bilan "tarixni qayta yozishga" va yaqinlashib kelayotgan defolt uchun aybni o‘ziga yuklamoqchi. Aslida, bu mavzu bo‘yicha yuz kundan ortiq muzokara qilishdan bosh tortgan Bayden edi.

Oq uydagi demokratlar boshqacha fikr bildirsa-da, Respublikachilar partiyasi vakillari tomonidan ilgari surilgan milliy qarz masalalari bo‘yicha talablar Kongress va Oq uy ma’muriyati o‘rtasidagi kelishuvga to‘siq bo‘ldi. Demokratlarga ko‘ra, Amerika Qo‘shma Shtatlarini misli ko‘rilmagan defolt bilan tahdid qiladigan AQSh prezidenti yoki Demokratik partiya rahbariyati emas, balki respublikachilar yetakchilaridir.

Ularning fikricha, respublikachilar iqtisodni garovga olib, mamlakatni defolt yoqasiga olib borishmoqda, bu esa millionlab ish o‘rinlarini yo‘qotishi va mamlakatni dahshatli tanazzulga olib kelishi mumkin.

Demokratlar allaqachon o‘zlarining siyosiy raqiblarining byudjet taklifi o‘qituvchilar va yordamchi xodimlar uchun 100 000 ish joyini olib qo‘yishini, huquqni muhofaza qilish organlaridagi 2 000 ish o‘rinlarini qisqartirishini va millionlab amerikaliklarning sog‘lig‘ini xavf ostiga qo‘yishini allaqachon hisoblashgan. Shu bilan birga, ushbu chora-tadbirlar korporasiyalar va mamlakatning eng badavlat fuqarolari uchun soliq imtiyozlarini kengaytiradi. Shu bois, ular respublikachilar muzokara stoliga vijdonan qaytsalar, hali ham oqilona ikki tomonlama kelishuvga erishish mumkin, deb hisoblaydilar.

Ayni paytda, ularning ishtirokchilari 1 iyungacha Kongressda ham, Senatda ham qo‘llab-quvvatlanishi mumkin bo‘lgan davlat qarzlari chegarasini oshirish bo‘yicha kelishuv tuzishlari kerakligiga qaramay, muzokaralar to‘xtatildi. Ya’ni, G‘aznachilik vaziri Janet Yellenning ultimatum muddati tugaguniga qadar. Avval xabar qilinganidek, tomonlar 1-iyungacha kelishmasa, Moliya vazirligida mablag‘ yetishmay qolishi mumkin, bu aslida davlat qarzi bo‘yicha defoltning boshlanishi bo‘ladi.

AQShning yetakchi banklari rahbariyati bilan uchrashuvda Janet Yellen mamlakat moliya tizimi uchun ehtimoliy defoltning halokatli oqibatlari haqidagi ma’lumotlarni taqdim etdi.

Ellen falokat haqida ogohlantirmoqda.

Vaziyat shu qadar keskinlashganki, hatto Xitoy va Xalqaro valyuta jamg‘armasi ham xavotir bildirmoqda. Ularning qo‘rquvi tushunarli, chunki AQSh defoltining oqibatlari ham dollar, ham AQSh obligasiyalariga, ham dunyoning yetakchi iqtisodiyoti bo‘lgan mamlakat imidjiga ta’sir qiladi. Shu bilan birga, Vashington bu oqibatlarning butun yukini bu kimning defolti bo‘lishidan befarq bo‘lgan boshqa mamlakatlar - Jo Bayden yoki Kevin Makkarti, demokratlar yoki respublikachilar yelkasiga yuklashga harakat qilishi mumkin.

Va shunga qaramay, bunday ma’yus yakuniga ishonish qiyin. Ko‘rinishidan, Vashington, ular aytganidek, to‘qsoninchi daqiqada davlat qarzining shiftini oshirishga qaror qiladi. Qoida tariqasida, AQSh Kongressi qarz olish limitlarini deyarli avtomatik ravishda oshiradi. Shunchaki, bu gal Vakillar palatasini nazorat qilayotgan respublikachi muxolifat evaziga byudjet xarajatlarini birdaniga bir necha trillion (!!!) dollarga kamaytirishni talab qilmoqda. Va bu borada ilgari surilgan qonun loyihasi Respublikachilar Kongressida ma’qullangan bo‘lsa-da, demokratlar nazoratidagi Senatda o‘tish imkoniyati yo‘q.

Va u holda nima? Dunyodagi eng boy davlat pulsiz qoladimi? Darhaqiqat.

Boshqa tomondan, hayotda hamma narsa bir kun kelib birinchi marta sodir bo‘ladi ...