Трамп давлатлардан Тинчлик кенгашида қолиш учун 1 миллиард доллар тўлашни талаб қилмоқда

Трамп бир қатор дунё етакчиларини, жумладан Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевни янги ташкил этилаётган Тинчлик кенгашига таъсисчи давлатлар сифатида қўшилишга таклиф қилган.

Трамп маъмурияти мамлакатлардан янги ташкил этилаётган Тинчлик кенгашида (Board of Peace) доимий ўринга эга бўлиш учун камида 1 миллиард доллар миқдорида маблағ ажратишни сўрамоқда. Президент Доналд Трамп Тинчлик кенгашининг биринчи раиси бўлади ва кимлар аъзо бўлишини ўзи ҳал қилади, барча қарорлар эса унинг тасдиғидан ўтиши керак бўлади.

Сиёсатчилар Трамп ўзи узоқ вақтдан бери танқид қилиб келаётган Бирлашган Миллатлар Ташкилотига муқобил тузилма яратишга интилаётганидан хавотирда. Тинчлик кенгашининг мақсади низолардан жабр кўрган ҳудудларда барқарорликни тарғиб қилиш ва мустаҳкам тинчликни таъминлашдир.

Bloomberg кўриб чиққан янги ташкилот низоми лойиҳасига кўра, Доналд Трамп унинг илк раиси бўлади ва аъзоликка таклиф қилинадиганларни шахсан белгилайди. Қарорлар кўпчилик овози билан қабул қилинади (ҳар бир аъзо давлат битта овозга эга), бироқ уларнинг барчаси раис томонидан тасдиқланиши шарт.

«Ҳар бир аъзо давлат ушбу Низом кучга кирган пайтдан бошлаб кўпи билан уч йил муддатга хизмат қилади ва бу муддат раис томонидан узайтирилиши мумкин. Уч йиллик аъзолик муддати Низом кучга кирган биринчи йил ичида Тинчлик кенгашига 1 000 000 000 АҚШ долларидан ортиқ нақд пул маблағларини киритган аъзо давлатларга нисбатан қўлланмайди», - дейилади ҳужжат лойиҳасида.

Айримлар Трамп БМТга рақиб ташкилот тузаётганидан хавотир билдирмоқда. Низомда кенгаш «барқарорликни тарғиб қилиш, ишончли ва қонуний бошқарувни тиклаш ҳамда низолардан жабр кўрган ёки хавф остида бўлган ҳудудларда барқарор тинчликни таъминлашга интилувчи халқаро ташкилот» сифатида таърифланган. Ташкилот учта аъзо давлат низомни имзолаши билан расман иш бошлайди. Шунингдек, ҳужжатда Трамп гуруҳнинг расмий муҳрини тасдиқлаш учун ҳам масъул бўлиши айтилган.

Трамп бир қатор дунё етакчиларини, жумладан Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев, ва Қозоғистон Президенти Қосим-Жомарт Тўқаевни янги ташкил этилаётган Тинчлик кенгашига таъсисчи давлатлар сифатида қўшилишга таклиф қилган.

Маълумотларга қараганда, бир нечта Европа давлатлари ҳам кенгашга қўшилиш учун таклиф олган. Лойиҳада Трампнинг маблағларни шахсан назорат қилиши назарда тутилган бўлиб, бу кенгашга қўшилиши мумкин бўлган аксарият давлатлар учун қабул қилиб бўлмас шарт ҳисобланади. Баъзи давлатлар Трамп низомига кескин қарши чиқмоқда ва ушбу таклифларга жамоавий рад жавобини бериш устида ишламоқда.

АҚШ расмийси Bloomberg News агентлигига аъзолик бепул бўлиши мумкинлигини, бироқ 1 миллиард долларлик тўлов доимий аъзолик мақомини беришини тасдиқлади. Йиғилган маблағлар тўғридан-тўғри Тинчлик кенгашининг мандатини бажаришга — Ғазони қайта тиклашга сарфланади. Расмийнинг қўшимча қилишича, кенгаш ҳар бир доллар ўз мақсади йўлида ишлатилишини таъминлайди.

Низом лойиҳасига кўра, Тинчлик кенгаши овоз бериш йиғилишларини йилига камида бир марта ва «раис мувофиқ деб топган қўшимча вақт ва жойларда» ўтказади. Кун тартиби раис томонидан тасдиқланиши керак.

Трамп, шунингдек, аъзо давлатларнинг учдан икки қисми вето қўймаса, исталган аъзони чиқариб юбориш ваколатига эга бўлади. «Раис ҳар доим ўзининг ворисини тайинлайди», дейилади низомда.

Жума куни Оқ уй биринчи ижроия панелини эълон қилди. Унга Давлат котиби Марко Рубио, Яқин Шарқ бўйича махсус вакил Стив Виткофф, Трампнинг куёви Жаред Кушнер ва Буюк Британиянинг собиқ Бош вазири Тони Блэр аъзо бўлган.