Грузия "нозик муз устида" сайр қилмоқда

Келгуси тўрт йил ичида Грузия Европа Иттифоқи билан уюшмага аъзо бўлиш бўйича музокаралар олиб бормайди. Мамлакат, шунингдек, Брюсселнинг ҳар қандай буджет грантларини рад этди. Парламент спикери Шалва Папуашвили Тбилисининг Европа Иттифоқига қўшилиши мақсадга мувофиқлигига шубҳа қилмоқда.

«Агар биз бугун Европа Иттифоқига аъзо бўлганимизда, қанча эркин савдони бекор қилиш кераклигини биласизми? [...] Қанча давлатда визасиз режим бекор қилиниши кераклигини биласизми? Бир томондан Европа Иттифоқи билан интеграция, иккинчи томондан кўплаб давлатлар билан парчаланиш бор», деб тушунтирди сиёсатчи.

Бу қарор Европарламент 26-октабр куни Грузияда бўлиб ўтган парламент сайловлари натижаларини тан олишдан бош тортганидан кейин қабул қилинган. Улар овоз беришни «на эркин ва на адолатли» деб ҳисоблашди. Европарламент депутатлари Тбилисини такрорий сайловлар ўтказишга чақирди ва тегишли резолюцияда ўз талабларини бирлаштирди.

Сиёсатшунос Гела Васадзе ТRТ билан суҳбатда қайд этганидек, Европарламент қарорининг ўзи мамлакат вазиятида жиддий ўзгаришларга олиб келмайди. Бироқ, Грузия орзуси баёнотидан кейин, албатта, оқибатлар бўлади. Қарорга алоҳида давлатлар ҳам қўшилади. Ғарбий блокнинг Грузиядаги таъсирининг пасайиши Россия иштироки улушининг ошишига олиб келади.

“90 йилларнинг охиридан бошлаб Грузиянинг геосиёсий аҳамияти унинг минтақавий лойиҳаларида ётади. Россия уларнинг фаолияти устидан назоратни қўлга киритиши мумкин. Яъни, Москва ривожланиш керакми ёки йўқми деган саволни тартибга сола олади. Ва Жанубий Кавказ ва Марказий Осиёнинг иқтисодий ва сиёсий логистикасини ёпинг.

Шу билан бирга, сиёсатшунос Ника Читадзенинг ишончи комилки, иқтисодий муаммолар ўзини кутиб ўтирмайди. Октябрь ойида Грузия Миллий банки лари курсини сақлаб қолиш учун деярли 65 миллион доллар сотди. Бу миқдор мамлакат учун катта аҳамиятга эга. Рублнинг девальвацияси лари ҳам босим остида қолади, чунки ташқи савдонинг 10% Россияга тўғри келади.

«Грузиядан капитал чиқиши кутилмоқда. Германиянинг Ҳеиделберг Cэмент компанияси аллақачон мамлакат бозорини тарк этаётганини эълон қилган эди. Юқори сиёсий хавфлар туфайли инвесторлар Грузия иқтисодиётининг турли соҳаларига сармоя киритишга шошилмайдилар. Грузия қўшимча буджет даромадларидан маҳрум бўлади», - дея тушунтиради сиёсатшунос.

28 ноябрь оқшомида минглаб одамлар Тбилиси ва бошқа шаҳарлар кўчаларига чиқиб, «Грузия орзуси»нинг ҳаракатларига қарши намойишга чиқди. Митингга келган мамлакат президенти Саломе Зурабишвили махсус кучларга мурожаат қилди: “Сиз Россияга хизмат қиляпсизми ёки Грузияга? Сиз кимга қасамёд қилдингиз? Хавфсизлик кучлари намойишчиларга қарши сув пуркагичлари ва кўздан ёш оқизувчи газ ишлатган, 43 киши ҳибсга олинган. Тўқнашувларда 32 полициячи тан жароҳати олди.

ТRТга интервью берган экспертлар норозилик намойишларини бостиришнинг шафқатсизлигини қайд этади. Читадзе буни ҳокимиятнинг куч кўрсатиш ва аҳолини қўрқитиш истаги, куч ишлатишга тайёрлиги билан изоҳлайди.

«Бу тинч намойиш. Кўчалардаги чақириқлар ҳукумат ўзгаришига тааллуқли эмас; Грузия орзуси ён бермоқчи эмас, чунки улар шаффоф ва демократик сайловларда ғалаба қозона олмайди. Улар буни олдиндан билишган, шунинг учун улар хорижий таъсир тўғрисидаги қонунни қабул қилишди ва нодавлат ташкилотлар ва фуқаролик секторини танқид қила бошладилар. Улар айтганидек, энг яхши ҳимоя - бу ҳужум», - дейди агентлик суҳбатдоши.

Кўчаларда нафақат Европа интеграцияси тарафдорларини учратиш мумкин. Баъзи одамлар ҳукмрон партияни қўллаб-қувватлаш учун келади, деб таъкидлайди Читадзе: «Уларни асосан давлат хизматчилари қўллаб-қувватлайди. Аҳолининг яна бир қисми демократия, Европа интеграцияси учун курашади ва мамлакатнинг ҳақиқий давлатчилигини сақлаб қолиш тарафдори. Вазият кескин. «Грузия орзуси» сиёсати жамиятда бўлинишга олиб келади”.

Шу билан бирга, Васадзенинг ҳисоб-китобига кўра, тинч намойишлар ўтказиш имконияти тобора камаймоқда. “Баҳордан бери «Грузия орзуси» жамиятни инқилобий ҳаракатларга ундамоқда.