RES 2026: bioxilma-xillikni asrashga qaratilgan mintaqaviy deklarasiya imzolandi

Ostona shahrida o‘tkazilayotgan Mintaqaviy ekologik sammit doirasida bioxilma-xillikni asrash sohasida hamjihatlik va qo‘shma harakatlarni kuchaytirishga qaratilgan Markaziy Osiyo tashabbusini ishga tushirishga bag‘ishlangan “Mintaqaviy barqarorlik uchun tabiat bilan uyg‘unlik” mavzusidagi yuqori darajadagi sessiya bo‘lib o‘tdi. Ushbu tadbir mintaqa davlatlarining tabiatni muhofaza qilish idoralari, xalqaro tashkilotlar va hamkorlarni birlashtirib, Markaziy Osiyoning noyob tabiiy merosini asrash bo‘yicha kelishilgan yondashuvlarni ishlab chiqish uchun muhim platformaga aylandi.

Tadbirda nutq so‘zlagan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ekologiya masalalari bo‘yicha maslahatchisi, Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi raisi Aziz Abduhakimov O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev tomonidan bioxilma-xillikni rivojlantirish sohasidagi ustuvor yo‘nalishlar belgilab berilganligini ta’kidladi. Xususan, Davlat rahbari bioxilma-xillikni asrash maqsadida Markaziy Osiyo “Qizil kitobi”ni birgalikda ishlab chiqishni taklif etgani qayd etildi. Ushbu hujjat nafaqat yo‘qolib borayotgan turlar ro‘yxati, balki mazkur sohada hamkorlik qilish uchun samarali platforma bo‘lishi ko‘zda tutilgan.

Shuningdek, yurtimizda “Biomeros” umumxalq loyihasi amalga oshirilayotgani ta’kidlandi. Yuqori darajada erishilgan kelishuvlar asosida Qozog‘iston bilan transchegaraviy hududlarda sayg‘oq populyasiyasini tiklash bo‘yicha qo‘shma chora-tadbirlar boshlangan. Bundan tashqari, Kunmin–Monreal global doiraviy dasturi doirasida 2040 yilgacha bioxilma-xillikni asrash bo‘yicha yangilangan Milliy strategiya va harakatlar rejasi ishlab chiqilmoqda.

Sessiyada mintaqa davlatlari, BMT va boshqa xalqaro ekologik tashkilotlar hamkorligida transchegaraviy muammolarni hal qilishda ko‘plab ishlar amalga oshirilayotganligi ta’kidlandi. BMTning Atrof-muhit bo‘yicha dasturi (UNEP) ijrochi direktori Igner Anderson dolzarb ekologik masalalarni hal qilish uchun birlashish bugun har qachongidan ham muhim ekanligini qayd etdi.

Sessiyada tabiatni muhofaza qilish vazifalarining transchegaraviy xususiyatiga alohida e’tibor qaratildi. Qayd etilishicha, sayg‘oq, qor qoploni, jayron va qulon kabi turlarning migrasiya yo‘llari bir nechta davlat hududlarini qamrab oladi. Bu esa muvofiqlashtirilgan mintaqaviy qarorlarni talab qiladi. Iqlim o‘zgarishi kuchayib borayotgan, yerlarning degradasiyasi va antropogen bosim ortib borayotgan sharoitda aynan ilmiy asoslangan qo‘shma harakatlar ekotizimlarni asrashning muhim sharti hisoblanadi.

Tadbir davomida “Mintaqaviy barqarorlik uchun tabiat bilan uyg‘unlik” tashabbusi ishga tushirilishi e’lon qilindi. Ushbu tashabbus Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida hamkorlikni mustahkamlash va resurslarni birlashtirishga qaratilgan bo‘lib, bioxilma-xillik sohasidagi milliy strategiyalar hamda Bioxilma-xillik to‘g‘risidagi konvensiya va Kunmin–Monreal global doiraviy dasturi doirasidagi xalqaro majburiyatlarga asoslanadi.

Uchrashuvning amaliy natijasi sifatida bioxilma-xillikni asrash va tabiiy resurslarni barqaror boshqarish sohasida hamkorlik bo‘yicha Mintaqaviy deklarasiya imzolandi. Shuningdek, moliyaviy resurslarni jalb etish mexanizmlarini o‘z ichiga olgan Mintaqaviy "soyabon" dasturi va Harakatlar rejasini ishlab chiqish hamda qo‘shma tashabbuslarni muvofiqlashtirish uchun mintaqaviy ishchi guruh tashkil etishga start berildi.