PFL Ijroqo‘mi hakamlarni mavsum so‘ngigacha chetlatishni talab qildi

Kecha — 9 aprel kuni Liga Ijroiya qo‘mitasining navbatdan tashqari yig‘ilishi bo‘lib o‘tdi. Unda qo‘mitaning to‘qqiz a’zosidan sakkiz nafari ishtirok etdi, yana bir nafar a’zosi xorij safaridan ekanligidan kelib chiqib, yig‘ilishda qatnasha olmadi.

Liga tashabbusi bilan shoshilinch ravishda yig‘ilgan Ijroqo‘m kun tartibiga Superliga hakamlari tomonidan uchrashuvlar davomida so‘nggi vaqtlarda qabul qilinayotgan qarorlar, futbol jamoatchiligining bunga munosabati, shuningdek, VAR tizimi bilan bog‘liq tushunarsiz holatlar mavzu sifatida kiritildi. Yig‘ilishni ochib bergan Liga bosh direktori Diyor Imomxo‘jayev so‘nggi vaqtlarda qator shubhalarni keltirib chiqargan holatlarni qayd etdi. Jumladan, jamoatchilik e’tiborida turgan 2025 yilgi O‘zbekiston kubogining final uchrashuvi, 2026 yilgi O‘zbekiston Superkubogi uchrashuviga Liga tomonidan katta tayyorgarlik ko‘rilgan, ular yuqori saviyada tashkil etilgan bo‘lsa-da, oxir-oqibat ular yaxshi kayfiyatda emas, hakamlar bilan bog‘liq holatlar bilan tarixda qoldi.

“Biz bilgan va ishonayotgan VAR tizimi murakkab hisoblangan hakamlik faoliyatiga yordam berish, bahsli holatlarni ochib berish va ularni qayta talqin qilish hamda odilona qaror qabul qilishda hakamlarga ko‘makchi bo‘lishi lozim. Ilgari VAR 4 dona kamera yordamida ishlayotgani, mazkur masala takroriy lavhalarni qayta ko‘rib chiqishda hakamlarga qiyinchilik tug‘dirayotgani ma’lum edi. Liga mazkur yo‘nalishda ish olib borib, o‘tgan mavsum o‘zining ilk ko‘chma televizion stansiyasini xarid qildi va uni vodiydagi futbol uchrashuvlariga jalb qildi. Endilikda, vodiyda o‘tayotgan o‘yinlar nafaqat teletomoshabinlar talab va istaklaridan kelib chiqqan holda suratga tushirilmoqda, balki turli rakurslardan berilayotgan sifatli takroriy lavhalar bilan hakamlarga ham katta ko‘makchi bo‘lmoqda. Shunga qaramay, VAR aralashgan holatlardan keyin ham hakamlarning shubhali qarorlari to‘xtayotgani yo‘q. Liga nazdida VAR odilona qaror chiqarish uchun ko‘maklashishdan ko‘ra, kimlarningdir manfaati uchun xizmat qilayotgan mashinaga aylanib qolayotgandek. Biz bu kabi masalalarga yo qarshi turishimiz yoki bu kabi holatlar davomiy bo‘lishiga ko‘nikishimiz kerak. Mamlakatimiz rahbari futbolni rivojlantirishga bosh-qosh bo‘layotgan, O‘FA prezidenti unda shaffoflik va adolat bo‘lishi lozimligini bir necha bor ta’kidlayotgan vaqtda Liga va klublar bu siyosatni qo‘llashimiz, futboldagi illatlarga beparvolik bilan emas, o‘z pozisiyamiz bilan javob berishimiz shart”, — deb Liga bosh direktori Diyor Imomxo‘jayev ta’kidlab o‘tdi.

Ma’lumki, O‘zbekiston futbol hakamlari markazi Assosiasiya muassisligida tashkil etilgan. 2025 yilning 8 yanvar sanasida uning rahbariyatida o‘zgarish yuz berib, keyinchalik Assosiasiya tomonidan Markazga sobiq hakam Ma’mur Saidqosimov bosh direktor vazifasini vaqtinchalik bajaruvchi sifatida jalb etildi. Assosiasiya rejasi bo‘yicha texnik direktor Gi Kiala hakamlik sohasini isloh qilish uchun mas’ul sifatida ko‘rsatilgandi. O‘tgan vaqt davomida belgiyalik mutaxassisning bu borada qanday faoliyat olib borgani Ligaga ma’lum emas.

Liga esa o‘z bayrog‘i ostida o‘tadigan musobaqalarga hakamlarni jalb etish uchun Futbol hakamlari markazi bilan shartnoma imzolagan va uchrashuvlarda hakamlar faoliyatini moliyalashtirish bilan cheklanadi. Hakamlarni o‘qitish, qayta tayyorlash, malakasini oshirish, ularni uchrashuvlarga tayinlash, hakamlar bilan bog‘liq har qanday boshqa holatlarni tartibga solishda O‘zFHM Assosiasiya bilan hamkorlikda faoliyat olib boradi. Liga va Markaz o‘rtasidagi shartnomaning 3.1-bandida musobaqalarda faoliyat olib borayotgan hakamlar jamoasining shu musobaqa doirasidagi o‘zaro hamda klub rasmiylari bilan maxsus texnikalar va VAR uchun yozib olingan audioyozuvlarni talab qilish Liga huquqi sifatida belgilangan. Superliga 6-turi doirasida o‘tkazilgan “Qo‘qon-1912” — “Nasaf” uchrashuvida yuzaga kelgan bahsli holatdan keyin Liga Markazdan VAR bilan bog‘liq audioyozuvlarni talab qilganiga qaramay, Markaz turli bahonalar bilan mazkur jarayonni paysalga solgani Liga shubhalarini oshirdi. Shundan kelib chiqib, Liga Assosiasiya prezidentiga mazkur holatlar bo‘yicha rasman shikoyat kiritishga qaror qildi.

“Bizni ajablantirgan jihat shundaki, “Qo‘qon-1912” — “Nasaf” uchrashuvining 78-daqiqasida ro‘y bergan holatni bosh hakam Rustam Lutfullin dastlab to‘g‘ri baholab, o‘yinni davom ettirdi. Keyinchalik VAR hakami Ibrohim Ismoilov vaziyatni qayta ko‘rib chiqish bo‘yicha taklif kiritdi. Yakunda hakam o‘z qarorini o‘zgartirdi. Biroq o‘sha kunning o‘zida Ekspert hakamlar guruhi holatga zudlik bilan reaksiya bildirib, VAR bu kabi holat uchun bosh hakamni chaqirib adashganini, shuningdek, holat bo‘yicha bosh hakam xato qaror qabul qilganligini qayd etdi”, — deya so‘zida davom etdi Liga rahbari.

“O‘tgan mavsum Superliga 15-turidan o‘rin olgan “Dinamo” — “Nasaf” uchrashuvida ham bahsli holat ro‘y berib, o‘shanda ham Rustam Lutfullin “Nasaf” darvozasiga shubhali penalti belgilagandi. Qayd etish kerak, o‘sha kungi uchrashuv texnik xatolik sabab translyasiya qilinmadi va tabiiyki, uchrashuvda VAR ishlatish imkoniyati bo‘lmadi. Bunday holat uchun Liga hakamni aybdor qilishdan tiyildi. Biroq kechagi uchrashuvda takroriy lavhalar turli rakursdan bo‘lgan holatda ham hakamlar xato qaror qabul qilayotgan bo‘lsa, unda VAR funksiyasi nimadan iborat?”

Ijroqo‘m a’zolari tomonidan o‘zaro tiyib turish funksiyasi muhim ahamiyatga ega ekanligi ta’kidlab o‘tildi. O‘yin natijasiga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotgan xatolar qasddan yoki ehtiyotsizlik oqibati ekanligini aniqlash mushkul jarayon. Bu kabi xatolar uchun hakamlar odatda bir nechta uchrashuvga chetlashtiriladi va keyinchalik faoliyatini qayta davom ettiradi. Shundan kelib chiqib, xatolarni minimallashtirish, bunda o‘yin natijasiga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi xatolardan keyingi choralarni kuchaytirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ijroqo‘m a’zolari so‘nggi vaqtlardagi holatlar yuzasidan o‘z fikrini bildirib, bu borada Liga pozisiyani qat’iy qo‘llab-quvvatlashini ma’lum qildi. Zero, buning oqibatida har safar qator klublar murakkab vaziyatda qolayotgani bor gap. Biz birinchi navbatda futbol jamoatchiligining millionlar o‘yiniga bo‘lgan munosabati, ularning futbolga ishonchi, bu kabi xatolar sabab keyinchalik klublarda iste’folar ro‘y berayotgani, futbolchilarning kurashuvchanlik darajasi kabi masalalarni e’tibordan chetda qoldirmasligimiz lozim.

Liganing O‘zFHM bilan tuzgan shartnomasining 3.1-bandi bo‘yicha huquqlari orasida hakamlar jamoasining musobaqalarni boshqarishdan ma’lum muddatga chetlashtirish bo‘yicha markazga yozma so‘rov kiritish masalasi belgilab qo‘yilgan. O‘tgan mavsum Liga mazkur huquqdan foydalangan holda Naim Qosimov hamda Doston Rahmonovni mavsum so‘ngiga qadar Liga musobaqalaridan butunlay chetlashtirish bo‘yicha talab kiritgandi. Liga Ijroiya qo‘mitasi yig‘ilishida mazkur masala eslab o‘tildi hamda o‘zaro tiyib turish funksiyasi sifatida, shuningdek, qolgan hakamlarga o‘rnak bo‘lishi uchun ham bu kabi talablarga jiddiy e’tibor qaratish shartligi ta’kidlandi.

Shundan kelib chiqib, Ijroqo‘m a’zolarining barchasi bir ovozdan hakamlar Rustam Lutfullin hamda Ibrohim Ismoilovni mavsum so‘ngiga qadar Superliga, Proliga, O‘zbekiston kubogi kabi musobaqalardan chetlashtirish bo‘yicha O‘zFHMga so‘rov kiritish masalasida to‘xtaldi. Shuningdek, ularning mavjud xalqaro toifaga munosib ekanligini o‘rganish masalasida amaliy yordam berishni so‘rab Assosiasiya prezidentiga murojaat kiritish bo‘yicha kelishildi.

Murojaatda O‘zFHM Liganing qonuniy talabini nima sababdan bajarmayotgani, shuningdek, VAR texnikasi va VAR markazining faoliyatida shaffoflikni yanada oshirish uchun undagi barcha jarayonlar konfidensiallikni ta’minlash hamda VAR protokoli shartlariga to‘liq rioya etilishi shartida yanada jiddiyroq nazorat qilinishi lozim. Buning mexanizmi kelajakda qanday ishlashi Assosiasiya, Liga va klublar o‘rtasidagi o‘zaro kelishuv asosida to‘liq reglamentlashtirilishi muhim hisoblanadi.

Liga mamlakatimiz rahbarining bevosita tashabbuslari bilan bunyod etilgan Milliy futbol markazi va unda tashkil etilgan zamonaviy VAR markazi mamlakat futbolini yangi bosqichga olib chiqishda muhim qadam ekanligini e’tirof etadi. Ishonamizki, Liga Ijroiya qo‘mitasi tomonidan hakamlik borasida bildirilgan e’tirozlar O‘zFHM tomonidan tanqidiy ruhda o‘rganib chiqiladi.