Erondagi beqarorlik va «Dubay shokoladi» trendi pista narxini rekord darajaga chiqardi

Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyat va ijtimoiy tarmoqlarda ommalashgan «Dubay shokoladi»ga bo‘lgan yuqori talab dunyo bozorida pista narxining keskin ko‘tarilishiga sabab bo‘lmoqda. Bu haqda Financial Times nashri xabar berdi.

Rekord darajadagi narxlar va logistika muammolari

Tahlillarga ko‘ra, joriy yilning mart oyida pista narxi bir funt (taxminan 450 gramm) uchun 4,57 dollarni tashkil etdi. Bu 2018 yildan buyon kuzatilgan eng yuqori ko‘rsatkichdir. Narxlarning oshishiga quyidagi omillar ta’sir ko‘rsatmoqda:

• Logistika inqirozi: Eron jahon pista bozorining qariyb 30 foizini ta’minlaydi. Biroq mintaqadagi urush harakatlari sababli Bandar-Abbos porti orqali yuk tashish cheklangan. Muqobil yo‘llar (Turkiya yoki Suvaysh kanali) esa qimmat va vaqt talab etadi.

• Hosildorlikning pasayishi: Asosiy ishlab chiqaruvchilar — AQSH, Turkiya va Eronda 2025 yilgi hosil kutilganidan kam bo‘lgan. Xususan, Erondagi kuchli qurg‘oqchilik va G‘arb sanksiyalari eksport salohiyatini pasaytirgan.

«Dubay shokoladi» omili

Pistaga bo‘lgan global talabning o‘sishida ijtimoiy tarmoqlarda trendga aylangan «Dubay shokoladi»ning o‘rni katta. Ushbu mahsulotning asosiy tarkibiy qismi pista kremi bo‘lgani sababli, qandolat sanoatida ushbu xomashyoga bo‘lgan ehtiyoj keskin ortgan.

«Hozirda bozordagi vaziyat shu darajada noaniqki, narx belgilash xuddi qimor o‘yiniga o‘xshab qoldi», — deydi Londondagi yirik treyderlardan biri.

Eron pistasini almashtirib bo‘ladimi?

Xaridorlar Eron mahsuloti o‘rniga AQShdan muqobil variantlar izlamoqda. Biroq soha mutaxassislarining ta’kidlashicha, Eron pistasini to‘liq almashtirish mushkul. Sababi — uning tarkibidagi yog‘ miqdori yuqoriligi va o‘ziga xos ta’mi qandolat mahsulotlari sifatini belgilaydi.

Hozirda amerikalik eksportchilar ham o‘z zaxiralarining katta qismini sotib bo‘lgan, bu esa yaqin kelajakda pista tanqisligi yanada kuchayishi mumkinligidan dalolat beradi.