AQShda yoshlar orasida to‘g‘ri ichak saratoni keskin oshmoqda

AQShda yoshlar orasida to‘g‘ri ichak saratonidan o‘lim darajasi keskin oshmoqda. Bu xavotirli tendensiya olimlarni qiyin ahvolda qoldirmoqda, chunki milliyenial avlod vakillarining nima uchun bu kasallikka chalinishi va o‘lishi ehtimoli ko‘proq ekanligini tushuntirish qiyin.

So‘nggi tadqiqotning yetakchi muallifi Mitili Menon Patiyilning so‘zlariga ko‘ra, to‘g‘ri ichak saratoni bilan kasallanish darajasi yo‘g‘on ichak saratoniga qaraganda ikki-uch baravar tezroq o‘smoqda. Agar bu tendensiya davom etsa, 2035 yilga borib, to‘g‘ri ichak saratonidan o‘lim soni AQShda 50 yoshgacha bo‘lgan odamlar orasida o‘limning asosiy sabablaridan biri bo‘lgan yo‘g‘on ichak saratonidan ham oshib ketishi mumkin.

Amerika onkologiya jamoat birlashmasining ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilda yo‘g‘on ichak saratonining 158 850 ta yangi holati qayd etilishi kutilmoqda. Taxminan 55 230 kishi kasallikdan vafot etadi, ularning uchdan bir qismi 65 yoshgacha.

Yangi tadqiqot yoshlar orasida yo‘g‘on ichak saratonining ko‘payishi asosan to‘g‘ri ichak saratonining ko‘payishi bilan bog‘liqligini tasdiqlaydi. 1990 yillarning oxiridan boshlab kasallik 50 yoshgacha bo‘lgan odamlar orasida yiliga taxminan 3% ga oshib bormoqda.

Tadqiqotda 1999 yildan 2023 yilgacha 20 yoshdan 44 yoshgacha bo‘lgan odamlarning o‘lim darajasi tahlil qilindi. Yo‘g‘on ichak saratonidan umumiy o‘lim ko‘paygan bo‘lsa-da, eng katta o‘sish to‘g‘ri ichak saratonida kuzatildi, bu taxminan uch baravar oshdi.

Olimlar 30 yoshdan 40 yoshgacha bo‘lgan odamlar orasida keng tarqalgan sabablarni aniqlashga harakat qilmoqdalar. Biroq, aniq sabab hali ham noma’lum. Ko‘pgina hollarda kasallik irsiy emas. Mutaxassislarning ta’kidlashicha, bu ichak mikrobiomidagi buzilishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Masalan, bolalikdan shirin ichimliklarni haddan tashqari iste’mol qilish ta’sir qilishi mumkin.

Bundan tashqari, ko‘plab yosh bemorlarda an’anaviy "xavf omillari"ning yo‘qligi tadqiqotchilarni alohida tashvishga solmoqda.