Гўзал Адилбабаева: “Маркетинг агентлиги очиш осон, уни тизимга айлантириш қийин”

Сўнгги йилларда маркетинг ва SMM соҳасига кираётганлар сони кескин ошди. Ижтимоий тармоқларда саҳифа юритиш ёки реклама жойлаш кўпчиликка осондек туюлади. Аммо маркетингни профессионал бошқарув тизимига айлантириш, жамоа қуриш ва натижани барқарорлаштириш бошқа масала. Маркетинг стратег ва агентлик асосчиси Гўзал Адилбабаева билан суҳбат айнан агентлик модели ва профессионал бошқарув ҳақида бўлди.

— Кўпчилик SMM билан шуғулланади. Агентлик юритиш нимаси билан фарқ қилади?
— Фрилансер ишлаганда сиз битта лойиҳага фокус қиласиз ва ўзингиз учун жавобгарсиз. Агентликда эса сиз бир вақтнинг ўзида жамоа, бир нечта мижоз ва уларнинг натижаси учун масъулсиз. Энг катта фарқ — тизим.
Креатив қилиш мумкин. Пост ёзиш мумкин. Лекин бир нечта лойиҳа параллел юраётганда жараён бошқаруви бўлмаса, сифат тушади. Агентлик модели роллар тақсимотини талаб қилади: ким стратегия қилади, ким контент ёзади, ким таргет созлайди, ким продакшнни бошқаради. Агар ҳар бир босқичда ички фильтр бўлмаса, лойиҳа тасодифга айланади.

— Жамоани қандай бошқарасиз?
— Бизда ҳар бир лойиҳа аудитдан бошланади. Саҳифа таҳлили, аудитория сегментацияси, рақобатчиларни ўрганиш. Шундан кейин стратегия ёзилади. Контент календар оддий жадвал эмас — у маркетинг мақсади билан боғланган ҳужжат.
Ҳафталик брифинглар мажбурий. Унда “пост чиқди” эмас, “натижа бердими ёки йўқми” деган савол муҳокама қилинади. KPI бор: қамров, сақлашлар, сўровлар, реал конверсия сигналлари. Агар натижа паст бўлса, креатив эмас, тизим қайта кўриб чиқилади.

Deadline маданияти ҳам муҳим. Маркетингда вақт омили жуда катта роль ўйнайди. Кечиккан кампания кўпинча ўз аҳамиятини йўқотади. Шунинг учун жамоада масъулият биринчи ўринда туради.

— Агентлик қуриш жараёнида энг қийин босқич қайси бўлган?
— Энг қийини — бошида барқарорлик йўқлиги. Ишни ташлаганимдан кейин бир неча ой лойиҳасиз қолган давр бўлган. Бу молиявий ва психологик босим демак.

Ўша даврда иккита вариант бор эди: яна бошқалар учун ишлаш ёки тизим қуриш. Мен иккинчисини танладим. Аввал ички структурани ёзиб чиқдим — мижоз билан ишлаш жараёни, шартнома модели, сифат назорати механизми. Кейин жамоа йиғиш бошланди. Профессионал агентлик қуришда энг қийин нарса — тўғри одамни топиш. Ҳаммани ишга олиш мумкин, лекин ҳамма интизом билан ишлай олмайди.

— Ички фильтр ва сифат назорати ҳақида кўп гапирасиз. Бу қандай ишлайди?
— Ҳар бир материал икки босқичли текширувдан ўтади. Биринчи босқич — техник ва визуал сифат. Иккинчи босқич — маркетинг мослиги. Масалан, визуал чиройли бўлиши мумкин. Лекин агар у нотўғри аудиторияни жалб қилса ёки бренд позиционингига мос келмаса, фойда бермайди. Продакшн жараёнида ҳам шундай: видео эстетик чиқиши етарли эмас, у бизнес мақсадига хизмат қилиши керак.
Маркетингда кўп хато креативни мақсаддан устун қўйишда. Аслида эса креатив — стратегиянинг воситаси.

— Бугунги кунда маркетинг нимага айланди?
— Маркетинг энди шунчаки контент ишлаб чиқиш эмас. Бу кўп каналли бошқарув тизими. SMM, инфлюенсер маркетинг, продакшн ва таргет реклама бир-биридан алоҳида ишламайди.

Инфлюенсер маркетинг ҳам профессионал босқичга ўтяпти. Олдин бир марталик реклама етарли деб ўйлашарди. Ҳозир эса KPI, сегментация ва мониторинг муҳим. Блогер менежерлари пайдо бўляпти, шартнома модели шаклланяпти.

Бренд учун энг катта хавф — назоратсиз кампания. Агар инфлюенсер нотўғри аудитория билан ишласа ёки контент сифати паст бўлса, репутацион риск пайдо бўлади. Шунинг учун профессионал бошқарув зарур.

— Премиум сегментда ишлаш нимаси билан бошқача?
— Премиум сегментда хато қилиш имконияти камроқ. Ҳар бир визуал, ҳар бир видео бренд имижига таъсир қилади. Продакшн жараёни сценарий босқичидан бошланади. Қайси аудитория, қайси сегмент, қайси формат ишлаши олдиндан аниқланади. Қисқа муддатли кампаниялар ҳам кўп учрайди. Бундай пайтда логистика, блогерлар координацияси ва контент чиқиш жадвали бир тизимда ишлаши керак. Бу жараёнда фақат креатив эмас, операцион бошқарув ҳам муҳим.

— Ўзбекистонда маркетинг бозори қаерга кетмоқда?
— Фрилансер модели аста-секин агентлик моделига ўтяпти. Брендлар профессионал ёндашувни талаб қилмоқда. Data-driven кампаниялар кўпаяди. Инфлюенсер менежмент алоҳида йўналишга айланади.
Маркетингни ўрганаётганлар кўп, лекин тизимлаштириш ва аналитика етишмайди. Келажакда профессионал фильтр кучаяди: шартнома, KPI, мониторинг ва натижа.

— Сиз учун агентлик юритиш нимани англатади?
— Бу тизим қуриш дегани. Тасодифий муваффақият бўлиши мумкин, лекин тизимсиз ўсиш бўлмайди. Маркетинг агентлиги очиш осон. Уни профессионал даражага олиб чиқиш эса интизом, стратегия ва жамоа бошқарувини талаб қилади.
Маркетинг — бу креативликдан ташқари, масъулият ва бошқарув санъати.