«Samosud» uchun qanday javobgarlik bor?

«Samosud» uchun qanday javobgarlik bor?

Har bir jamiyatda barqarorlik va rivojlanish tartib-intizom, huquqlar va erkinliklarning ta’minlanganligi, umuman olganda huquqlilikning qaror topgani bilan baholanadi. Azaliy qonuniyat shu.

Jamiyatdagi shaxslarning har qanday harakatlari uchun: huquqbuzarliklar, korrupsiya, hattoki eng og‘ir jinoyat bo‘lmish odam o‘ldirish uchun ham unga nisbatan jazo qo‘llash masalasi qonunlar vakolat bergan idoralar tomonidan qo‘llanilishi kerak.

Qonunlar hech bir shaxsga boshqalarni o‘z bilganicha jazolashiga, ya’ni xalq tilida «samosud» qilishiga, turli ko‘rinishdagi ta’sir o‘tkazishiga ruxsat bermaydi. Quyida ayni shu mavzuga aloqador bir qator savollarga javob berib o‘tamiz.

«Samosud» haqida qonunlarda qanday taqiqlar bor?

Qonunchiligimizga ko‘ra birorta jinoyat qilgan shaxsning xatti-harakatlari sudda, oshkora ko‘rilib, sud tomonidan uning aybi aniqlanmaguncha u aybdor emas.

Ya’ni Siz kimningdir bevosita qotilligiga o‘z ko‘zingiz bilan guvoh bo‘lgan bo‘lsangiz ham, qonun Sizga u shaxsni jinoyatchi, aybdor deb atashingizga ruxsat bermaydi. So‘ngi so‘zni faqat sud aytadi.

Ma’muriy huquqbuzarliklarga oid ishlarni ham ularning turi va darajasiga qarab turli idoralar va sudlar tomonidan ko‘rib baho beriladi.

«Samosud» uchun qanday javobgarlik bor?

Avvalambor, «samosud» qilganlar o‘z hayoti va sog‘lig‘ini xatar ostiga qo‘yadi. Har qanday «samosud» uchun xoh u yengil bo‘lsin xoh og‘ir – javobgarlik bor.

«Samosud» natijasida ko‘p miqdorda zarar (BHMning 300-500 baravarigacha) yetkazilsa u jinoyat deb baholanadi va BHMning

50 baravarigacha jarima yoki 300 soatgacha majburiy jamoat ishlari yoxud 2 yilgacha axloq tuzatish ishlari bilan jazolanadi.

Albatta, bunda jarima yoki boshqa jazolardan tashqari yetkazilgan zarar o‘rnini ham qoplash kerak bo‘ladi.

Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksda «samosud» qilish oqibatida boshqalarning manfaatlariga jiddiy zarar yoki ziyon keltirmaganlik uchun jazo belgilangan.

Bu hali hammasi emas «Samosud» natijasida fuqaroga tan jarohati yetkazilsa, unga nisbatan tuhmat, haqorat, tovlamachilik qilinsa Jinoyat kodeksida belgilangan boshqa jazolar ham qo‘llaniladi.

«Samosud» taqiqlanadi, huquqbuzar va jinoyatchilar haqida xabar berishning ham qonuniy, ham foydali usullari bor.

Jinoyat yoki boshqa huquqbuzarliklarga guvoh bo‘lganda, vakolatli organlarga, prokuratura (1007), ichki ishlar (102), milliy gvardiya yoki boshqa organlarga murojaat qilish eng maqbul yechim hisoblanadi.

Jinoyat qilgan shaxsni yuqoridagi organlarga topshirish uchun hokimiyat ushlash vaqtida unga zarar yetkazilishi mumkin, bunda uni ushlash uchun zarur bo‘lgan choralarning chegarasidan chetga chiqilmasligi kerak.

Qonunchilikda ayrim huquqbuzarliklar to‘g‘risida xabar qilganlik uchun mukofot puli berish ham alohida belgilangan. Xususan,

– yo‘l harakati qoidalariga oid huquqbuzarliklar to‘g‘risida eJarima portali orqali xabar beriladi va BHMning 5 foizi ;

– daraxt va butalarni noqonuniy kesish va shikastlashga oid huquqbuzarliklar to‘g‘risida ekologiya organlariga xabar beriladi va BHMning 1 baravarigacha;

– lisenziyasiz yoki ruxsatnomasiz, xabarnoma yubormasdan shunday hujjatlar talab qilinadigan faoliyat bilan shug‘ullanganlik to‘g‘risida lisenziya, ruxsatnoma berish vakolatiga ega organlarga (masalan, xususiy notariuslar bo‘yicha Adliya vazirligiga) xabar beriladi va undirilgan jarimaning 10 foizi;

– korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar to‘g‘risida Bosh prokuratura, Davlat xavfsizlik xizmati, Ichki ishlar vazirligi, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentiga xabar beriladi huquqbuzarlik turidan kelib chiqib BHMning 7 baravarigacha miqdorda;

xarid cheklarni bermasdan tovar sotganlik va xizmatlar ko‘rsatganlik to‘g‘risida soliq organlariga maxsus dastur orqali xabar beriladi va jarimaning 20 foizi miqdorida;

davlat moliyaviy nazoratiga oid qoidabuzarliklar to‘g‘risida «Davlat auditi» tizimi orqali xabar beriladi va undirilgan jarimalardan kelib chiqib mukofot pullari to‘lanadi.

Xulosa o‘rnida aytadigan bo‘lsak, jamiyatda muammolarni faqat huquqiy vositalar asosida hal qilish har birimizning huquq va erkinliklarimizni ro‘yobga chiqishiga chinakam zamin yaratadi.


Matnda xatolik topsangiz, o‘sha xatoni belgilab, bizga jo‘nating (Ctrl + Enter)

Bo'limga tegishli qiziqarli xabarlar

Fikr bildirish uchun qaydnomadan o'tishingiz so'raladi va telefon rakamni tasdiklash kerak buladi!

13—17 yanvar kunlari kutilayotgan ob-havo ma’lumoti e’lon qilindi

“Ўзгидромет” 13—17 январь кунларига об-ҳаво прогнозини эълон қилди.

Husanov APLda qaysi jamoaga qarshi o‘yinda debyutini o‘tkazishi mumkinligi ma’lum

Тез орада расман «Манчестер Сити» футболчисига айланадиган Абдуқодир Ҳусановнинг дебюти қайси жамоаларга қарши ўйинда амалга ошиши маълум.

Rossiyada o‘lganlar soni rekordmi?

Урушда ва айниқса 2024 йилда қанча рус аскари ҳалок бўлганидан қатъи назар, экспертлар бир овоздан Россия учун қурбонлар сони рекорд даражада - Иккинчи Жаҳон Урушидан бери энг юқори кўрсаткич деган хулосага келишди.

Xitoy va Yaponiyadan keyin Rossiya ham shu taklifni bermoqda

Россиянинг талаба қизлар учун бонус схемаси жорий этилмоқда.

Dushanbadan dollar qanchaga yetishi e’lon qilindi

Марказий банк 2025 йил 13 январдан валюталарнинг янги курсини белгилади.

Menga qancha pensiya chiqar ekan? yoki bo‘lajak pensionerlarga tavsiyalar

Барчамиз пенсия ёшига яқинлашиб қоламиз ва энди пенсия ҳақида ўйлашни бошлаймиз. “Энди менга қанча пенсия чиқар экан?”, “Юқори миқдорда пенсия олармикинман?” каби саволлар бизни қамраб олади.

O‘qituvchilar avtomobillarni imtiyozli shartlarda xarid qilishlari mumkin — “O‘zavtosanoat”

“Ўзавтосаноат” АЖ тижорат банклари томонидан Вазирлар Маҳкамаси топшириғи ижроси доирасида бериладиган имтиёзли автокредитлар орқали автомобилларни сотишга тайёр.

Lionel Messi "Inter Mayami" bilan yangi shartnomaga qaramay, 2025-yilda Yevropa futboliga shov-shuvli qaytishi mumkinligi haqida tushuntirish

"Интер Маями"нинг Лионел Месси билан тузган янги шартномаси аргентиналик футболчига жорий йил охирида Европада ўйнаш имкониятини бериши мумкин.

Yulduz Usmonova falastinlik bolalar va ayollarga 4 ta uy sovg‘a qildi

Ўзбекистон халқ артисти Юлдуз Усмонова Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг урушдан жабр кўрган 100 нафар фаластинлик болалар ва аёлларни эвакуация қилганидан таъсирланиб 3 кун йиғлаганини ва президент ёрдамчиси Саида Мирзиёева билан гаплашганини айтди.

RF uchun yana bir “bosh og‘riq” paydo bo‘ldi

Бу ҳақда CNN ёзган.

Qattiq sovuq qachon chekinishi ma’lum qilindi

Ёғиб ўтган қордан сўнг Ўзбекистон ҳудудининг катта қисмида қор қоплами ҳосил бўлди. Бугун эрталаб ҳаво ҳарорати 8-13 даража совуққача, айрим жойларда 15 даража совуққача, энг чекка жанубда 4-6 даража совуққача пасайди.

O‘zbekistonga yana qorli sovuq havo kirib kelmoqda

20-22 декабрь кунлари Ўзбекистон ҳудудига нам ва совуқ ҳаво массалари кириб келиши кутилмоқда. Баъзи жойларда ёғингарчилик (ёмғир, қор) кузатилади, тоғ олди ва тоғли ҳудудларда кучли бўлиши мумкин.

Qodirov O‘zbekiston rahbariyatini "uyg‘onish qo‘ng‘irog‘i"dan ogohlantirdi

Чеченистон раҳбари Рамзан Қодиров Ўзбекистон раҳбариятини Ғарб оммавий ахборот воситалари кўмагидаги “уйғониш қўнғироғи” ҳақида огоҳлантирди.

Uchinchi jahon urushi aynan qayerda boshlanishi aytildi

Кремл бир неча бор рус диаспорасини ҳимоя қилиш баҳонасида ҳарбий ҳаракатларни бошлаган. Грузия, Молдова ва Украинада шундай бўлган.

Propan narxi tushishda davom etmoqda, benzin esa....

Эътиборли жиҳати шундаки, пропан нархининг кетма-кет бундай арзонлашиб бориши яқин орада кузатилмаган.

Evropadagi eng yirik litiy koni Rossiya ixtiyoriga o‘tdi

Шевченко литий конлари 1982 йилда топилган.

Tramp Ukrainani Putinga topshirmoqda

АҚШнинг сайланган президенти Доналд Трампни Украина тақдири қизиқтирмайди.

Rossiya Mudofaa vazirligi binosida FSB kontrrazvedkasi xodimi otib o‘ldirildi

Москва марказида ФСБ контрразведка бўлими ходими Владимир Фешченко отиб ўлдирилди, деб ёзади Россия ОАВлари.

Primorsk o‘lkasida yo‘lbars odamni g‘ajib tashladi

Бу ҳақда "Амур тигери" маркази маълум қилди.

Qonli hujum: Qozog‘istonda 2 kishi bosqinchilik qurboni bo‘ldi

Полиция департаменти маълумотига кўра, махсус хизматлар уч соат давомида музокаралар ўтказган. Бироқ натижа бўлмагач штурм ўтказишга қарор қилинган.

Qozog‘istonda kimyoviy moddalar ortilgan yuk mashinasi ag‘darilib ketdi

Воқеа жойига радиация ва кимё хизмати ходимлари етиб борган.

G‘arb Ukrainada safarbarlik yoshini pasaytirish befoyda ekanini tan oldi

Бу ҳақда британиялик ҳарбий таҳлилчи Александр Меркурис Дуран YouTube каналида маълум қилди .

NATO Boltiq dengizida o‘z nazorat maydonini jiddiy kengaytirmoqchi

НАТО давлатлари Болтиқбўйидаги кемаларни ўз сувларидан ташқарида назорат қилиш учун ечим излайди, деди Польша Бош вазири Доналд Туск.

Chilidagi stadionda yuz bergan otishma oqibatida 11 yoshli bola halok bo‘ldi

Пеньяфлор (Чили) коммунасидаги стадионда юз берган отишмада 11 ёшли бола ҳалок бўлди. Бундан ташқари, 33 ёшли эркакка камида етти марта ўқ узилган, у яраланган.

Qalbaki spirtli ichimliklarni tayyorlash hamda tarqatish bilan shug‘illanib kelgan ikki nafar Turkmaniston fuqarosi Istanbul shahrida qo‘lga olindi

Ҳозирга вақтга кўра қалбаки спиртли ичимликлар оқибатида вафот этган Ўзбекистон фуқаролари сони 6 нафарга етди. Улардан 5 эркак ва 1 нафар аёлни кишини ташкил этмоқда.

Kaliforniyadagi yong‘in AQShga qancha zarar keltirgani aytildi

АҚШ жанубидаги Калифорния штатида давом этаётган ўрмон ёнғинлари оқибатида етказилган зарар тахминан 250-275 миллиард долларни ташкил этмоқда. Бу ҳақда The Washington Post газетаси AccuWeather об-ҳаво маълумотларига таяниб хабар берди.

AQSh 37 ta Xitoy kompaniyasi mahsulotlarini taqiqladi

14 январ куни АҚШ Ички хавфсизлик вазирлиги 37 та Хитой компаниясини уйғурларнинг мажбурий меҳнатидан фойдаланаётган корхоналар рўйхатига қўшганини маълум қилди.

Tramp Rossiyaga uning mablag‘lari orqali ta’sir o‘tkazishi mumkin

АҚШнинг сайланган президенти Доналд Трамп жамоаси Украина бўйича музокараларни бошлаш учун Москвага таъсир ўтказиш воситаси сифатида музлатилган Россия активларидан фойдаланиш ғоясини рад этмаяпти.

Putinning yordamchisi: "Ukraina va Moldova mavjud bo‘lishni to‘xtatadi"

Россия президенти ёрдамчиси Николай Патрушев "2025 йилда аллақачон Украина давлат сифатида мавжуд бўлишни тўхтатади", деди.

Pistorius Trampning qaytishi va Germaniyadagi saylovdan oldin Kiyevda

Германия мудофаа вазири Борис Писториус эълон қилинмаган ташриф билан Украинада. Бу, эҳтимол, келгуси ойдаги Германия сайловидан олдинги сўнгги сафари. У Трамп келаси ҳафта қайтиши муносабати билан Европанинг доимий қўллаб-қувватлаши ҳақида муҳокама юритишини айтди.

Al-Qassam brigadalari bir kun ichida rekord miqdordagi fashistlarni o‘ldirdi

Босқинчилар Ғазонинг бутун ҳудудида оммавий қотилликларни содир этишди. 70 дан ортиқ одам ҳалок бўлди, улар орасида болалар ҳам бор.

Ukraina ikki shaharni qo‘ldan boy berish xavfi ostida

Россия Украинанинг Донетск вилоятидаги Покровск ва Мирноград шаҳарларига қуруқликдаги таъминот йўлларини кесиб қўйишни режалаштирмоқда.

Chilidagi stadionda otishma. 11 yoshli bola halok bo‘ldi

Ҳодиса маҳаллий майдонда футбол ўйини чоғида содир бўлган, у ерда муштлашувдан сўнг номаълум одамлар билан машина етиб келган, шундан сўнг отишма бошланган.

Bayden Trampni ISHIDning Suriyada qayta tiklanishining oldini olishga chaqirdi

Бу ҳақда РИА Новости ёзмоқда .

O‘rmon yong‘inlari 47 mingga yaqin Kaliforniyaliklarni elektr energiyasiz qoldirdi

Калифорнияда давом этаётган ўрмон ёнғинлари туфайли 46,8 мингдан ортиқ истеъмолчи электрсиз қолмоқда.

Ganada vabo epidemiyasi qurbonlari soni 40 kishiga yetdi

Баёнотда айтилишича, бу вилоятларда 4850 гумон вабо касаллиги аниқланган. Қайд этилишича, эпидемия оқибатида ҳалок бўлганлар сони 40 нафарга етган.

Parijning Olimpiya sharmandasi: sportchilar 100 dan ortiq nuqsonli medallarni qaytarishdi

Ташкилотчилар мукофотларни алмаштиришга ваъда беришди.

NATO davlatlari va Ukraina birgalikda qurol ishlab chiqarishni oshiradi

Бу ҳақда ТАСС хабар бермоқда .

Bayden Ukrainaga yordam berishdan bosh tortishning iloji yo‘qligini e’lon qildi

Бу ҳақда Америка президенти Жо Байден Давлат департаментида ташқи сиёсат бўйича якуний нутқи чоғида маълум қилди , деб ёзади “РИА Новости” .

Arktikani neft bilan ifloslanishdan himoya qiluvchi sorbent ishlab chiqildi

Россиялик олимлар Арктикани нефть билан ифлосланишдан ҳимоя қилиш йўлини ўйлаб топишди.