Muhandislik maktablari zamonaviy sanoat tarmoqlari rivojiga qay darajada hissa qo‘shadi?

Istaymizmi-yo‘qmi, zamon yoshlardan kompyuter texnologiyalariga oid bilimlarni puxta egallash va sohani mukammal bilishni talab etmoqda. Xo‘sh, muhandis mutaxassislar sanoat ishlab chiqarish tarmoqlari va zamonaviy iqtisodiyotning rivojlanishida qay darajada hissa qo‘shadi?

Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovasiyalar vaziri, professor Qo‘ng‘irotboy Sharipov o‘z fikrlarini bildirdi.

– Muhandis mutaxassislar sanoat ishlab chiqarish tarmoqlari, zamonaviy iqtisodiyotning rivojlanishida katalizator vazifasini bajaradi. Prezidentimiz 2022 yilgi Murojaatnomasida “...Iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlashni kengaytiramiz. Kimyo sanoati, elektr texnikasi, transport va energetika sohalarida nufuzli xalqaro tashkilotlar bilan birga, alohida Muhandislik maktablari tashkil qilinadi. Bu tizim bizda hozirgacha bo‘lmagan. Lo‘nda aytganda, yangi zamon injenerlari tayyorlash tizimini yaratamiz”, degan edi.

Mamlakatda iqtisodiy barqarorlikka erishish, sanoatni yanada rivojlantirish uchun bugun texnologiyalar, ayniqsa, muhandislik sohasiga alohida e’tibor qaratish lozim. Xususan, IT sohasi, texnika jabhalari va turli nou-xaular orqali Yevropa davlatlari o‘z istiqbolli dasturlari hamda nazariyalarni shakllantirish bilan birga, tajribalarini amaliyotga keng joriy qilishga erishmoqda. Natijada u mamlakatlarda muhandislik sohalarida jadal ilmiy takomillashuv kuzatilib, ular zamonaviy iqtisodiyotga tayanib, puxta rejalashtirilgan qarorlar qabul qilish uchun yetarli motivasiya va istiqbolli imkoniyatlarga ega bo‘lmoqda.

Ta’kidlash joizki, muhandislik sohasi zamonaviy sanoat tarmoqlari uchun foydali bo‘lgan turli texnologik asbob-uskunalar, mashinalar, predmetlarni ishlab chiqishda iqtisodiyotga o‘zaro bog‘liq bo‘lib, kasb-hunar sifatida sanoat ishlab chiqarish samaradorligini oshirish bilan birga, mahsulot tannarxini minimallashtirmoqda.

Shu bilan birga, muhandislik va texnologiya sohasidagi jadal innovasiyalar mamlakatlarning eksport salohiyatini ko‘tarib, xalqaro bozorlarga olib chiqmoqda.

Davlatimiz rahbari mamlakatimizda zamonaviy iqtisodiyotni texnologik yuksaltirish orqaligina bandlikni ta’minlash, kambag‘allikni qisqarish va inson kapitalida o‘sish sodir bo‘lishini ilgari surib kelmoqda.

Bugungi kundagi muhim vazifa muhandislik maktablari uchun kollejlar bazasini aniqlash, ularga xorijiy mutaxassislarni jalb etish, maktablarning yo‘nalish, dasturlarini ishlab chiqish hamda sanoat kooperasiyasini kengaytirishdan iborat.

Uzliksiz ko‘lamli islohotlarda mahalliylashtirish loyihalarini amalga oshirish, sanoatni jadal rivojlantirish, ko‘plab muhandislarni tayyorlash, qayta tayyorlash, muhandislik maktablari uchun kollejlar bazasini aniqlash hamda yangi maktablarni ommalashtirishni jadallashtirishni ko‘rsatadi.

Ayni paytda davlatimiz tomonidan ixtisoslashgan maktablar faoliyatini tubdan takomillashtirish bo‘yicha ustuvor vazifalar belgilab olingan bo‘lib, muhandislik maktablari o‘quvchilarini xalqaro ta’lim dasturlari asosida o‘qitish bilan birga, ularni zamonaviy o‘quv darsliklari bilan ta’minlash jarayonlari boshlangan.

Mazkur maktab o‘quvchilari kamida 1 ta xorijiy tilni bilishi bo‘yicha milliy va xalqaro sertifikat olish mumkinligi talab etilmoqda. Ulardagi yuqori sinf o‘quvchilari bevosita korxonalarda amaliyot o‘tashi uchun ixtisosligidan kelib chiqib, ilmiy tadqiqot institutlari va oliygohlarning kafedralariga biriktirilmoqda.

Prezidentimiz ta’biri bilan aytganda, «Umuman, ixtisoslashgan maktablar ta’lim, ilm va amaliyotni o‘ziga qamrab olgan yagona klaster doirasida faoliyat yuritishi kerak»ligi bugun dolzarb va hal qiluvchi ahamiyatga ega.

Davlatimiz rahbari tomonidan bugungi kunda 700 dan ortiq kasb-hunar maktabi, kollej va texnikumlar imkoniyatidan samarali foydalanish zarurligi belgilab berilgan. Har bir viloyatda 1 tadan texnikumda Yevropa kasbiy ta’lim standartlari joriy qilinmoqda. Xususan, kimyo sanoati, elektrotexnika, transport va energetika sohalarida nufuzli xalqaro tashkilotlar bilan birga alohida muhandislik maktablari tashkil qilinmoqda.

Zamonaviy muhandislar tayyorlash maktablari kelajakda mamlakatimizda texnika va texnologiya sohasi jadal taraqqiy etishini asoslaydi.

Rivojlangan davlatlar tajribasiga nazar solsak, muhandislar juda qisqa vaqt ichida yuqori sifatli mahsulotlarni ishlab chiqarishga jalb etilib, insoniyat uchun kundalik zarur bo‘lgan turli mashina va vositalarni ishlab chiqadilar. Shu orqali o‘z mamlakatlari eksport aylanmasini oshirishga mislsiz hissa qo‘shadilar. Bu zamonaviy iqtisodiyotda ishlab chiqarish faoliyati rivojlanishiga turtki bo‘ladi. Yuqori sifatli mahsulotlarni ishlab chiqarish hajmi oshgani sari bozorda talab ham oshadi va mamlakat iqtisodiyotini yanada barqarorlashtiradi.

Muhandislik va texnologiya sohasidagi innovasiyalar zamonaviy iqtisodiyotlarning iqtisodiy o‘sishini ta’minlovchi katalizator bo‘lib, aholi farovonligini, ayniqsa, ularning ongini oshirishga, qo‘shimcha qiymat yaratishga ham xizmat qiladi.

Muhandislik-texnologiya sohasidagi jadal rivojlanish bunday zamonaviy mashina va uskunalardan foydalanish, ularga xizmat ko‘rsatish uchun malakali ishchi kuchini talab qilib, ko‘proq bandlikni ta’minlash imkoniyatlarini yaratadi.

Bugungi kun talabi «ixtisoslashgan maktab – oliy ta’lim muassasasi – buyurtmachi tashkilot» zanjirini yaratish kerakligini oldimizga muhim vazifa qilib qo‘yadi. Bunda oliy ta’lim muassasasida tayyorlanadigan kadrlar buyurtmachining talabidan kelib chiqib kadrlar tayyorlash kerak va shunga qarab ishlarni tashkil etishi lozim.

Shu nuqtai nazardan zamonaviy iqtisodiyotda innovasion g‘oyalarga ega, bilimli, ilmga chanqoq va intellektual kadrlarni tayyorlash, inson kapitalini rivojlantirish – Yangi O‘zbekiston taraqqiyotini hal qiluvchi omilidir.