Evropa Ittifoqida Qizil dengizda yuk tashishni himoya qilish uchun kemalar yetishmayapti

Evropa Ittifoqi Qizil dengizdagi ASPIDES operasiyasida kemalar sonini zudlik bilan ko‘paytirishi kerak, birinchi navbatda savdo kemalarini Bab-el-Mandeb bo‘g‘ozi orqali kuzatib borish uchun. Shu maqsadda Hormuz bo‘g‘ozida yuk tashishni himoya qilish uchun paydo bo‘layotgan koalisiya kemalari u yerga vaqtincha joylashtirilishi mumkin.

Evropa diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas bu haqda Bryusselda bo‘lib o‘tgan Yevropa Ittifoqi mudofaa vazirlari uchrashuvidan oldin jurnalistlarga ma’lum qildi.

"Bizga turli xil kemalar kerak, lekin birinchi navbatda bizga Bob el-Mandeb bo‘g‘ozi orqali kemalarni kuzatib borishga qodir kemalar kerak", dedi Kallas.

Uning so‘zlariga ko‘ra, ASPIDES tashkil etilganda, u kamida 10 ta kemadan iborat bo‘lishi rejalashtirilgan edi, ammo hozirda bunday emas. Yevropa Ittifoqi mamlakatlaridan kemalar bilan ta’minlash bo‘yicha aniq yangi majburiyatlar ham yo‘q, ammo Kallas uchrashuv davomida qo‘shimcha takliflar kutmoqda.

Kallas shuningdek, mamlakatlar allaqachon boshqa xalqaro formatga ajratgan, ammo hali to‘liq ishlamagan kemalarni ASPIDES uchun ishlatishni taklif qildi.

"Mening savolim shuki, bu kemalar hozirda to‘liq faoliyat yuritayotgan ASPIDES operasiyasiga joylashtirilishi mumkinmi va keyinchalik, Hormuz bo‘g‘ozida yuk tashishni himoya qilish uchun tuzilgan Fransiya va Buyuk Britaniya boshchiligidagi mamlakatlar koalisiyasi ishga tushganda, ular u yerga joylashtirilishi mumkinmi", dedi u.

Evropa Ittifoqi Qizil dengizdagi vaziyat yomonlashib borayotgan bir paytda mintaqada yuk tashish xavfsizligiga e’tiborini kuchaytirmoqda. Kallas ilgari Yevropa Ittifoqi mamlakatlarini operasiyaga qo‘shimcha dengiz va havo kuchlarini taqdim etishga chaqirgan va Bab al-Mandeb atrofidagi vaziyat tez va oldindan aytib bo‘lmaydigan darajada rivojlanishi mumkinligi va allaqachon Yevropa manfaatlariga ta’sir ko‘rsatayotgani haqida ogohlantirgan edi.

ASPIDES operasiyasi 2024 yil fevral oyida Qizil dengiz va unga tutash suvlarda navigasiya erkinligi va savdo kemalarini hujumlardan himoya qilish uchun tashkil etilgan. Uning vazifasi kemalarni kuzatib borish, dengizdagi vaziyatni kuzatish va ularni turli vositalar yordamida hujumlardan himoya qilishni o‘z ichiga oladi.

Evropa Ittifoqi Kengashi operasiya mandatini fevral oyida 2027 yil 28 fevralgacha uzaytirdi. Uning faoliyat doirasi Bab al-Mandeb, Qizil dengiz, Aden ko‘rfazi, Arab dengizi, Ummon ko‘rfazi va Fors ko‘rfazini o‘z ichiga oladi.

Yig‘ilishda vazirlar Yaqin Sharqdagi kengroq vaziyatni ham muhokama qilishadi. Kallas mintaqadagi o‘zgarishlar bir-biri bilan bog‘liqligini va Eron tomonidan yuzaga keladigan tahdidlarni hisobga olgan holda kompleks yondashuvni talab qilishini ta’kidladi.