Анталья — тарихий қатламлар ва маданий мерос маркази

Сўнгги йилларда маданий мерос туризми жадал ривожланиб, саёҳатчилар орасида энг қизиқарли ва муҳим йўналишлардан бирига айланиб бормоқда. Қадимий ёдгорликлар, муҳташам иншоотлар ҳамда бугунги кунгача яшаб келаётган анъаналар сайёҳларга манзилнинг асл маданий руҳини ҳис этиш имконини беради. Соҳа тадқиқотларига кўра, глобал маданий мерос туризми бозори 2025 йилда 624,55 миллиард долларга баҳоланиб, 2033 йилга келиб 936,97 миллиард долларга етиши кутилмоқда. Бу кенгайиб бораётган бозорда кўплаб цивилизацияларнинг “бешиги” бўлган Онадўли ўзининг ниҳоятда бой тарихий мероси билан Туркияни етакчи сайёҳлик йўналишларидан бирига айлантирмоқда.

Кўплаб машҳур сайёҳлик йўналишлари орасида Турк Ривиерасининг дурдонаси — Анталия ўтмишга элтувчи бетакрор дарвоза сифатида эътиборни тортади. Антик Ликия, Памфилия ва Писидия ҳудудлари туташган нуқтада жойлашган бу шаҳар қуёш нурлари остида жилваланаётган қадимий театрлари ва нафис мармар ёдгорликлари билан гўё очиқ осмон остидаги музейни эслатади.

Ликия: Ғарб афсоналари изидан

Анталиянинг бой тарихий қатламлари ЮНЕСКО Жаҳон мероси рўйхатига киритилган қадимги Ликия пойтахти — Ксантос (Хантҳос) ҳамда муқаддас маданий марказ Летоон орқали ёрқин намоён бўлади. Бу ҳудудларда топилган ёзувлар Ликия тилини ўрганиш ва тушунишда муҳим рол ўйнаган.

Aтиги 15 километр масофада жойлашган Патара эса Ликия Иттифоқининг маъмурий маркази сифатида танилган бўлиб, Санта Клаус образига илҳом берган Авлиё Николайнинг туғилган маскани сифатида ҳам тарихда ўчмас из қолдирган. Бу ерда милоддан аввалги II асрга оид вакиллик демократиясининг дастлабки намуналаридан бири — Боулеутерион мажлис биноси жойлашган. Шунингдек, яқинда қайта тикланган улкан маёқ ҳудуднинг тарихий аҳамиятини янада оширади.

Ликия ҳудудининг яна бир муҳим шаҳри — Мйра нафис безаклар билан ишланган қоятош қабрлари билан машҳур. Бу ерда Авлиё Николай епископлик қилган бўлиб, унинг номи билан боғлиқ черков бугунги кунда ҳам тарихий ва диний аҳамиятга эга маскан сифатида сақланиб қолган.

Памфилия: Шарқ хазиналари сари йўл

Шарққа томон чўзилган йўллар Ўрта ер денгизининг энг яхши сақланиб қолган қадимий шаҳарлардан бири Пергенинг бетакрор қиёфасини очиб беради. Устунли кўчалар, кузатув миноралари, Рим ҳаммомлари, агоралар, улкан театр ҳамда бир пайтлар 12 минг томошабинни сиғдира олган тақа шаклидаги стадион бу масканнинг тарихий салобатини яққол намоён этади.

Ушбу қадимий шаҳар Авлиё Павлус йўли бўйлаб муҳим манзил сифатида ҳам ўз аҳамиятини сақлаб қолган. Тарихий йўл эса Памфилиянинг муҳим порт шаҳри Сидеда давом этади. Бу ерда улкан ёдгорликлар орасида сайр қилиб, Анталиянинг тимсолига айланган машҳур Аполлон ибодатхонасини қуёш ботиши пайтида томоша қилиш мумкин.

Анталиядаги қадимий шаҳарларга хос жиҳатлардан бири, ёз ойларида уларни шошилмасдан, бемалол томоша қилиш имконидир. Ёз мавсумида Аспендос, Патара ва Сиде масканлари соат 22:00 гача очиқ бўлиб, “Тунги музейлар” ташаббусига қўшилган. Шунингдек, Перге, Мйра ва Сиде археология музейи ҳам меҳмонлар учун 21:00 гача фаолият юритади. Ушбу ташаббусни 2026 йил давомида янада кенгайтириш режалаштирилмоқда.