Трампнинг 100 миллиард долларлик нефть режаси нимани англатади?

АҚШ президенти Дональд Трамп 9 январ куни 17 та нефть концерни раҳбарлари билан учрашиб, уларни Венесуэла нефтига инвестиция киритишга кўндиришга ҳаракат қилди. Николас Мадуро ҳибсга олинганидан сўнг, Трамп Венесуэланинг энергетика соҳасини тиклаш ва нефть қазиб олиш ҳажмини кескин оширишни режалаштирмоқда. Бунинг учун катта маблағ талаб этилади. Президент ушбу мақсадда 100 миллиард АҚШ доллари жалб қилишни истамоқда ва эвазига нефть компанияларига юқори фойда ваъда қилмоқда.

Учрашув давомида Трамп Венесуэла нефтини «оғир нефть, жуда яхши нефть, ажойиб нефть» деб таърифлади. Унинг сўзларига кўра, бу нефть «айрим мақсадлар, масалан, асфальт йўллар учун жуда мос», ҳатто «дунёда асфальт йўллар ва бошқа ишлатиш турлари учун энг яхшиси» ҳисобланади.

АҚШ президенти нефть концернларига инвестициялари учун «мутлақ хавфсизлик» ва молиявий кафолатлар ваъда қилди. Энергетика вазири Крис Райт йирик лойиҳаларни молиялаштириш учун АҚШ Экспорт-импорт банки имкониятларидан фойдаланиш мумкинлигини айтди. Учрашувдан сўнг Трамп журналистларга: «Биз қандайдир келишувга ўхшаш нарсани шакллантирдик. Улар юзлаб миллиард доллар инвестиция қилади», — деди. Бироқ унинг энергетика вазири бу масалада эҳтиёткорроқ бўлиб, CNN’га «жуда катта қизиқиш бор», дея чекланди.

Аммо ҳақиқатда вазият қандай?
Politico нашри маълумотларига кўра, учрашувда қатнашган компанияларнинг аксарияти Трамп режасига нисбатан фақат эҳтиёткор қўллаб-қувватлаш билдирди.

▫️ ExxonMobil раҳбари Даррен Вудс Washington Post’га берган маълумотларга кўра, Венесуэлани «инвестиция учун яроқсиз» деб атаган. У савдо қоидалари ва ҳуқуқий тизимда «жиддий ўзгаришлар» ҳамда инвестицияларни «узоқ муддатли ҳимоя қилиш чоралари» зарурлигини таъкидлаган. Шунга қарамай, Вудс яқин вақт ичида вазиятни ўрганиш учун Венесуэлага техник гуруҳ юборишга ваъда берган.

▫️ ConocoPhillips эса Politico’га кўра, фақатгина компания бош директори Райан Ланс «президент Трамп билан Венесуэлани инвестицияларга тайёрлаш масаласини муҳокама қилиш имкониятини юқори баҳолашини» билдирган.

▫️ Chevron — ҳозирда Венесуэлада фаолият юритаётган ягона америкалик нефть компанияси. Энергетика вазири Райтнинг айтишича, бу компания яқин 18–24 ой ичида нефть қазиб олиш ҳажмини 50 фоизга ошириш имкониятини кўрмоқда. Бироқ бу АҚШ ҳукумати томонидан муайян «рухсат ва лицензиялар» берилган тақдирдагина мумкин. Шу билан бирга, Chevron ҳозирча инвестиция киритиш бўйича аниқ мажбурият олмаган.

▫️ Бироқ Трампга Венесуэла бозорига тез кириш истагини билдирганлар ҳам бор. Масалан, мустақил нефть-газ ишлаб чиқарувчи Hilcorp Energy компанияси раҳбари Жеффри Ҳильдебранд — АҚШ президентининг йирик ҳомийларидан бири.

Бироқ буларнинг барчаси Трампнинг 100 миллиард долларлик режасини амалга ошириш учун етарлими? Президент бунга ишонч билан қарамоқда. У топ-менежерларни огоҳлантириб шундай деди:

«Бугун бу ерда бўлмаган, сизнинг ўрнингизни эгаллашга тайёр бўлган 25 киши бор».