2024 йилнинг энг бой муҳандислари: Улар қандай қилиб технологиядан миллиард долларлик империялар қурди?

2024 йилда муҳандислар глобал миллиардерлар рўйхатининг биринчи ўнталигидан еттитасига эгалик қилади. Уларнинг кимлигини ва қандай қилиб муваффақиятга эришганини билиб олинг.

Муҳандислик кўпинча юқори маошли ишлар билан боғлиқ бўлсада, бугунги кунда энг бадавлат одамларнинг кўпчилиги муҳандислар эканлиги янада диққатга сазовордир.

Илон Маск

Соф бойлиги: 274 миллиард доллар
Ёши: 53
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Тесла ва СпаcэХ бош директори сифатида Илон Маск, муҳандис бўлиб, кўплаб соҳаларда инқилоб қилди. Автомобилсозлик ёки авиация муҳандислиги бўйича расмий таълим йўқлигига қарамай, у мураккаб муҳандислик гуруҳларини самарали бошқарган.

Унинг Пенсилвания университетидаги илмий изланишлари, у ерда физика ва иқтисод бўйича илмий даражаларни қўлга киритган ва Стенфордда қисқа муддатга ўқишга кирганлиги унинг ташаббуслари учун пойдевор қўйди. Маскнинг молиявий сафари унинг СпаcэХ ва Тесла каби улкан лойиҳаларини молиялаштирган Зип2 ва ПайПал сотувидан сезиларли ўсишга эришди. 2021 йил ноябрь ойида Маск биринчи бўлиб бойлиги 300 миллиард доллардан ошган одамга айланди.

Бугунги кунда СпаcэХ деярли 210 миллиард долларга тенг, дунёдаги энг қиммат автомобиль ишлаб чиқарувчи Тесла эса 822 миллиард доллар бозор қийматига эга.

Асосий даромад манбалари: Маскнинг бойлиги асосан унинг Теслаъдаги 13 фоиз улуши ва СпаcэХъдаги 42 фоиз улушидан келиб чиқади. Унинг Х ва Неуралинк корхоналари ҳам унинг бойлигига қиймат қўшади, аммо ҳали даромад келтирмайди.

Ларри Эллисон

Соф бойлиги: 211 миллиард доллар
Ёши: 80
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Ларри Эллисон, ўзига-ўзи таълим берган технологик магнат ва Ораcле асосчиларидан бири маълумотлар базаси технологияси секторига сезиларли таъсир кўрсатди. Ораcле компаниясини 1977 йилда бошлаган, унинг дастлабки иши ва стратегик зийраклиги компанияни ўз соҳасида етакчи мавқега кўтарди.

Анъанавий муҳандислик даражасини тугатмаган бўлишига қарамай, Эллисоннинг компьютер фанини чуқур тушуниши ва мураккаб маълумотлар базаси тизимларини ишлаб чиқиш бўйича амалий тажрибаси уни малакали муҳандис сифатида эътироф этди.

2024 йил сентябрида Эллисон Амазон асосчиси Жефф Безосни ортда қолдириб, дунёдаги иккинчи энг бой одамга айланди.

Асосий даромад манбалари: Ларри Эллисоннинг асосий бойлиги унинг компьютер технологиялари корпорацияси бўлган Ораcле корпорациясидаги катта улуши (тахминан 40 фоиз) ҳисобланади.

Жефф Безос

Соф бойлиги: 205 миллиард доллар
Ёши: 60
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Амазон президенти ва бош директори Жефф Безос 1986 йилда Принстон университетини электротехника ва компьютер фанлари бўйича битирган. У 1994 йилда Вашингтоннинг Беллевю шаҳридаги гаражида ота-онасидан олган 300 000 доллар миқдоридаги катта сармоя эвазига Амазонга асос солган. Компаниянинг 2002 йилда Амазон Wэб Сервиcэс (АWС) ни ишга тушириши унинг булутли ҳисоблаш соҳасига кенгайганини кўрсатди.

2000 йилга келиб Амазон тезда дунёдаги энг йирик онлайн-ритейлерга айланди. Худди шу йили Безос космик саёҳатни янада қулайроқ қилиш мақсадида Блуэ Оригинни ишга туширди. Безос 2013 йилда Тҳе Wашингтон Пост газетасини сотиб олиб, медиа соҳасига ҳам кирди.

Безос 2018 йилдан 2021 йилгача дунёнинг энг бадавлат кишилари рўйхатида биринчи бўлди. 2024 йил октабр ҳолатига кўра, у дунёдаги энг бадавлат инсонлар рўйхатида учинчи ўринни эгаллаб турибди.

Асосий даромад манбалари: Жефф Безоснинг асосий молиявий ресурси унинг Амазондаги 9% улуши бўлиб қолади, Блуэ Оригин ва Тҳе Wашингтон Пост ҳам унинг бойлигига ҳисса қўшади.

Марк Цукерберг

Соф бойлиги: 198 миллиард доллар
Ёш: 40
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Мета Платформс, Инc асосчиси ва бош директори Марк Цукерберг Форбес миллиардерлари рўйхатида тўртинчи ўринни эгаллайди. У Гарвард университетида ўзининг технологик саёҳатини бошлаб, 2004 йилда ўз ётоқхонасида бошлаган Фаcэбоок-га эътибор қаратиш учун кетишдан олдин компьютер фанлари ва психологияни ўрганган.

Дастлаб отаси берган 100 000 долларлик қарз ва Питер Тилнинг 500 000 долларлик сармояси ҳисобига молиялаштирилган компания 2006 йилда Яҳоонинг 1 миллиард долларлик сотиб олиш таклифини рад этди. Асосий инвестициялар қаторига Миcрософтнинг 2007 йилдаги 240 миллион доллари ва 2012 йилги ИПО киради.

2021 йилда Тсукерберг Фаcэбоок-ни Мета-га ребрендинг қилди ва диққат марказини метаверсени ҳам қамраб олишга уринди, Мета энди Инстаграм ва WҳатсАпп каби платформаларни қамраб олади. 2024 йилда Мета акцияларининг 70 фоизга ошиши Сукербергнинг бойлигини 78,1 миллиард долларга ошириб, уни 200 миллиард долларлик клубга олиб чиқди.

Асосий даромад манбалари: Марк Цукерберг Мета Платформс, Инc компаниясининг тахминан 13,5 фоизини назорат қилади. Унинг асосчиси ва бош директори сифатида компаниядаги катта капитали унинг молиявий активларининг асосини ташкил қилади.

Бернард Арно ва оиласи

Соф бойлиги: 176 миллиард доллар
Ёши: 75
Мамлакат: Франция

Дунёдаги энг йирик ҳашаматли товарлар ишлаб чиқарувчи компания ЛВМҲ асосчиси ва бош директори Бернард Арно тез-тез дунёнинг энг бой одами унвонига сазовор бўлган. 1971 йилда Париждаги Écоле Полйтечниқуэ институтини муҳандислик факультети билан тамомлагандан сўнг, Арно кўчмас мулкка ўтишдан олдин дастлаб отасининг қурилиш бизнесида ишлаган.

Унинг муваффақияти 1984 йилда Бусак Сен-Фрèресни сотиб олгани ва Кристиан Диор бошқарувини қўлга киритганида содир бўлди. 1987 йилда у Лоуис Вуиттон компаниясининг Моэт Ҳеннессй билан бирлашишини ташкил қилиб, ЛВМҲни ташкил қилди. 2021 йилда ЛВМҲнинг Тиффанй & Cо.ни 15,8 миллиард долларга сотиб олиши ҳашаматли брендлар тарихидаги энг йирикларидан бири бўлди.

Бугунги кунда Арнаулт 75 бренддан иборат империяни, жумладан Лоуис Вуиттон ва Сепҳорани назорат қилади ва ЛВМҲнинг ҳашамат бозоридаги таъсирини доимий равишда кенгайтиради.

Асосий даромад манбалари: Арнаултнинг бойлиги стратегик ҳашаматли брендларни сотиб олиш ва бозорнинг кенгайиши билан қўллаб-қувватланадиган ЛВМҲ компаниясидаги назорат улушидан келиб чиқади. У, шунингдек, Париж ва Ню-Ёркдаги муҳим кўчмас мулк холдингларидан даромад олади.

Ларри Пейж

Соф бойлиги: 137,6 миллиард доллар
Ёш: 51
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Америкалик компьютер олими ва интернет-тадбиркори Ларри Пейж 1998 йилда Сергей Брин билан ҳамкорликда Гоогле компаниясига асос солган. У Мичиган университетини 1995 йилда компьютер муҳандислиги бўйича бакалавриат дипломи билан тамомлаган. Кейинчалик у компьютер фанлари бўйича магистр даражасини Стенфорд университетида олган. У ерда у Брин билан учрашган.

Пейжнинг Гоогледаги етакчилиги 2004 йилда унинг ўзгарувчан оммавий таклифига олиб келди ва уни бир кечада миллиардерга айлантирди. 2014 йилда Фортуне журналининг «Йил ишбилармони» деб тан олинган Пейж 2019 йилда Алпҳабетъдаги бош директорлик лавозимини тарк этди. У «Сенсес» номли ҳашаматли яхтага эга ва инновацион технологик ташаббусларга, жумладан, учар автомобиль стартапларига сармоя киритишда давом этмоқда.

Асосий даромад манбалари: Ларри Пейж ўз бойлигини асосан Гоогленинг бош компанияси Алпҳабет Инc.нинг олти фоиз улушидан олади. Унинг молиявий портфели диверсификацияланган бўлиб, илғор технологик ташаббусларга, жумладан Киттй Ҳаwк ва Опенер каби учар автомобиль стартапларига сармоя киритади.

Сергей Брин

Соф бойлиги: $131,7 млрд
Ёш: 51
Давлат: Америка Қўшма Штатлари

Сергей Бриннинг Москвадан АҚШдаги етакчи технологик инновацияларга саёҳати у олти ёшида иммиграция қилганида бошланган. Мериленд университетида математика ва информатика бўйича бакалавр даражасини олгандан сўнг, Брин Стенфорд университетида қўшимча таълимни давом эттирди ва у ерда магистрлик даражасини тугатди ва ПҳД дастурига ёзилди. Айнан шу ерда у Гооглени Ларри Пейж билан ҳамкорликда яратган.

Бриннинг ютуқлари қаторига 2015 йилда Алпҳабет Инc. асосчиларидан бири, 2019 йилда президентлик лавозимини тарк этиши ва ўзининг ЛТА компанияси билан ҳавода эмиссиясиз ҳаво қатнови устида ишлаш киради. У Маркони мукофоти ва Миллий муҳандислик академиясига кириш ҳуқуқи билан тақдирланган.

Асосий даромад манбалари: Сергей Брин Алпҳабет Инc компаниясининг олти фоизли эгалик ҳуқуқини сақлаб қолади. Брин ўзининг муҳим улушларидан ташқари, денгиз технологияси (Навиер), озиқ-овқат маҳсулотлари (Моса Меат) ва соғлиқни сақлаш (23андМе) каби турли соҳаларга фаол сармоя киритади.