250 million yildan keyin Yer ko‘rinishi qanday bo‘ladi?

Amerikalik geolog Kristofer Skoteze yaratgan modelga ko‘ra, taxminan 250 million yildan keyin Yer yuzi butunlay boshqacha ko‘rinishga ega bo‘ladi.

Hozirgi qit’alar bir-biriga qo‘shilib, "Pangeya Proksima" deb nomlangan yangi superkontinentni hosil qiladi. Shu bilan birga, Tinch okeani yanada kengayib, ko‘plab orollar va sohil hududlarini o‘z bag‘riga yutishi mumkin.

Bu o‘zgarishlar litosfera plitalarining millionlab yillar davomida uzluksiz harakat qilishi natijasida sodir bo‘ladi. Ular to‘qnashganda yangi tog‘ tizmalari paydo bo‘ladi, dengizlar ochiladi yoki yopiladi, qit’alarning shakli esa butunlay o‘zgaradi.

Bu birinchi marta emas.

Taxminan 250 million yil avval ham Yerdagi barcha qit’alar Pangeya nomli yagona superkontinentga birlashgan edi. Xuddi shu davrda Yer tarixidagi eng yirik ommaviy qirilish - Perm–Trias ommaviy yo‘qolishi sodir bo‘lgan.

Olimlarning hisoblashicha, o‘sha falokatda barcha turlarning 90 foizdan ortig‘i yo‘qolib ketgan. Bu hodisa litosfera plitalarining harakati nafaqat Yer yuzasini, balki iqlim, okeanlar, vulqonlar va hatto tirik organizmlar evolyusiyasini ham keskin o‘zgartirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Albatta, 250 million yillik prognozlar aniq bashorat emas, balki geologik ma’lumotlar va plitalar harakatiga asoslangan ilmiy modellardir. Ammo bir narsa aniq: Yer doimo o‘zgarib turadi, biz bilgan qit’alar esa abadiy emas.