У суддан норози эмас, чунки оиласи бағрига қайтди

Мамлакатимизда адолат ва қонун устуворлигига, фуқаролар ва юридик шахсларнинг ҳуқуқ – манфаатларига риоя этишига, уларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтиришга олий қадрият сифатида қаралмоқда. Адолатни таъминлаш ва қонун устиворлигига эришишда ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқ-манфаатларини ҳимоя этишда албатта суд ҳокимиятининг ўрни каттадир.

Президентимиз томонидан “2017 — 2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича ҳаракатлар стратегияси” тасдиқлаш ҳақидаги Фармонида белгиланган устувор йўналишнинг бири бу қонун устуворлигини таъминлаш ва суд-ҳуқуқ тизимини янада ислоҳ қилиш этиб белгиланган.

Ўтган давр мобайнида суд ҳокимиятининг чинакам мустақиллигини ҳамда фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ишончли ҳимоя қилиш кафолатларини мустаҳкамлаш, маъмурий, жиноят, фуқаролик ва хўжалик қонунчилигини, жиноятчиликка қарши курашиш ва ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш тизими самарасини ошириш, суд жараёнида тортишув тамойилини тўлақонли жорий этиш, юридик ёрдам ва ҳуқуқий хизматлар сифатини яхшилаш борасида қатор ишлар амалга ошириб келинмоқда.

Айниқса жиноят содир этиб, қочиб, сарсон-саргардонликда юрган фуқароларимизга тушгунтириш ишлари олиб борилиб, уларнинг ўз юртларига қайтишлари ва қилган ишлари учун қонуний енгиллик билан иш кўрилаётгани уларнинг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини чинакм мустакамлашдан дололат бермоқда.

Мақсад битта суд-ҳуқуқ ислоҳотлари фақат фуқаролар манфаатлари учун хизмат қилишини таъминлашдир.

Шу ўринда бунга ёрқин мисолни келтириб ўтсак.

Табиийки, ҳар бир инсон фаровон турмуш кечиришни хоҳлайди. Аниқса, бугунги жадал ривожланаётган, қулайликлар кўлами тобора кенгайиб бораётган замонда ҳар бир имкониятдан унумли фойдаланишни истаймиз. Аммо, фаровон турмушга элтувчи йўлни ҳар ким ўзи белгилайди ва ўзича тушунади. Кимдир ҳалол меҳнат, ижодкорлик, билим ва маҳоратини ишга солган ҳолда ўзи ва яқинлари турмушини чиройли қилишга уринса, яна кимдир бели оғримай пул топишни, бировларнинг ҳисобига кун кўришни орзу қилади.

Кўзлаганига осонгина эришишга уринувчилар одатда алдов, фирибгарлик, ўғирлик орқали ўзгалар мулкини қўлга киритиш пайида бўладилар.

Шундайлардан бири Акбаров Фахриддин. У 1976 йил Янгиқўрғон туманида туғилган, маълумоти олий. Муқаддам 2000 йилда Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 267-моддаси 3-қисми “в” бандида назарда тутилган жиноятни содир этгани боис жиноят ишлари бўйича Чортоқ туман судининг ҳукми билан 5 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланган. Давлатимизнинг бағри кенглик намунаси бўлган амнистия актига кўра 2001 йил 22 августда жазодан тўлиқ озод қилинган.

Аммо у бундай инсонпарварлик ва бағрикенгликдан ўзига тўғри хулоса чиқармасдан яна жиноятга қўл уради.

Жумладан Ф.Акбаров ўзганинг мулкини яширин равишда талон-торож қилиш мақсадида, 2003 йил 13 апрель куни соат 9 ларда жиноий шериклари Р.Хаметов ва унинг 1988 йилда туғилган ўша вақтда вояга етмаган укаси Р.Хаметовлар билан олдиндан ўзаро жиноий тил бириктириб, бир гуруҳ бўлиб, Наманган шаҳар 5-кичик тумандаги уйга ғайриқонуний равишда эшигини бузиб киришиб, хонадонда бўлган 50.000 сўмлик аёллар қўл соати ва 60.000 сўм пулларни яширин равишда талон-торож қилган.

2007 йилда унинг қилмиши фош этилиб тергов ишлари олиб борилади ва унга Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 169-моддаси 2-қисми “в,г” бандлари ва 127-моддаси 3-қисми билан айб эълон қилинади ва гаров эҳтиёт чораси қўлланилади. Шу орада у қамалиб кетишдан қўрқиб, яширинишга улгуради ва қочиб кетади. 2007 йилда 18 июлда ЖИБ Наманган шаҳар судининг ажримига кўра гаров эҳтиёт чораси қамоқ эҳтиёт чорасига алмаштирилиб, қидирув эълон қилинади.

Шундан сўнг қидириш ишлари олиб борилади. Жорий йилда унинг Россия давлатида ишлаб истиқомат қилаётган  аниқланади ва ИИБ ходимлари томонидан у билан гаплашиб тушунтириш ишлари олиб борилади ва қайтиб келишини тушунтирилади.

2019 йил октябр ойида у қайтиб келади ва унга нисбатан қамоқ эҳтиёт чораси гаров эҳтиёт чорасига алмаштирилади.

Наманган шаҳар суди томонидан Ф.Акбаровнинг жиноят иши кўрилиб, судда аниқлаган ҳолатларга кўра ва гувохларнинг тушунтиришларини инобатга олиб, дастлабки тергов органи томонидан судланувчи Ф.Акбаровнинг жиноий шериклари номаълум шахс ва вояга етмаган Р.Хаметовлар билан бирга бир гуруҳ бўлиб, бировнинг хонадонига ғайриқонуний равишда киришиб, 50.000 сўмлик соати ва 60.000 сўм пулларини яширин равишда талон-торож қилишда ифодаланган жиноий қилмишини Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 169-моддаси 2-қисми “в,г” бандлари билан тўғри квалификация қилинган бўлсада, 127-моддаси билан нотўғри квалификация қилинган деб ҳисоблайди ва унинг жиноятидан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг Вояга етмаганларнинг жиноятлари ҳақидаги ишлар бўйича суд амалиёти тўғрисидаги қарорининг тушунтиришларидан келиб чиқиб, Ф.Акбаровнинг айбловидан ЖКнинг 127-моддаси 3-қисмини чиқариш лозим бўлади.

Суд Ф.Акбаров Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 169-моддаси 2-қисми “в,г” бандлари билан айбли деб топиб, иш ҳақининг 30 фоизи миқдорини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолган ҳолда, 3 йил муддатга ахлоқ тузатиш ишлари жазоси тайинлайди ва гаровга қўйилган 10.000.000 пули қайтарилади.

Суд мажлиси тугагандан сўнг Ф.Акбаров ўтган вақт мобайнида ўз қилмишидан қўрқиб мени яна қамаб қўяди деб, қочиб юргани ва ота-онасидан ўн олти йилдан бери узоқда яашаганлигини билдириб, мамлакатимизда суд-ҳуқуқ сохасида олиб борилаётган ислоҳотлар бугун фуқаролар манфаатларига хизмат қилаётган хурсандлигини ва унга нисбатан тайинланган жазо қонунда белгиланганидан ҳам енгил бўлганини айтиб, ҳукуматимиз ва суд идора ходимлари ўз миннатдочилини билдириб, бундан кейин ўз мутахассислиги бўйича ишлаб мамлакатимиз равнақига хизмат қилишини айтиб оиласи бағрига қайтганидан хусандчилигини яшира олмади.

Нозимжон Аюбжонов,

ЖИБ Наманган шаҳар суди судьяси.