Америкага фалокат келади

Президент Жо Байден ва Вакиллар палатаси спикери Кевин МакКарти ўртасида АҚШ давлат қарзининг чегараси бўйича музокаралар "жуда самарали" бўлган бўлса-да, ҳалигача келишувга эришилгани йўқ. Ва бунга эришиладими ёки йўқлигини ҳеч ким башорат қилишга мажбур эмас ...

Маккарти билан учрашуви олдидан президент Байден бироз олдинга силжишига шубҳа қилмаслигини айтди.

"Биз бюджет бўйича келишувга эришамиз ва Америка дефолт қилмайди", деб ишонтирди АҚШ президенти ва шахсан ўзи бошқа алтернатива кўрмаётганини қўшимча қилди.

Маккартига келсак, унинг кайфияти анча оптимистик. Хусусан, Вакиллар палатаси спикери ҳеч қачон Конгрессга давлат қарзи чегарасини оширишни таклиф қилмаслигини ва унинг фикрича, қонунчиларга федерал харажатларнинг йўналиши ва кўламини ўзгартириш вақти келганини айтди.

Кевин Маккарти матбуот анжуманида: “Келинг, қандай қилиб бу нуқтага етганимизни кўрамиз. - Байденнинг давлат қарзини тўламай қолишига 10 кун қолди (учрашув душанба куни бўлиб ўтди - таҳр.). Музокаралар ўтказишга бир неча бор чақиришларимга қарамай, президент бир неча ой давомида яқинлашиб келаётган инқирозга эътибор бермади. Натижада, у ўзининг ҳаракацизлиги туфайли АҚШ тарихидаги биринчи дефолтга дучор бўлиш хавфини туғдиради.

Эътиборлиси, Кевин Маккарти яқинлашиб келаётган молиявий инқирозни “Байден дефолти” деб атади. Америка матбуотига кўра, президент Маккарти билан учрашгандан сўнг, у ёпиқ эшиклар ортида партиядошларига ижро этувчи ва қонун чиқарувчи ҳокимиятлар келишувга яқинроқ эмаслигини айтган. Маърузачининг сўзларига кўра, Жо Байден Маккарти давлат қарзи чегарасини кўтаришда ўз ҳиссасини қўшишини таъкидлаб, шу йўл билан "тарихни қайта ёзишга" ва яқинлашиб келаётган дефолт учун айбни ўзига юкламоқчи. Аслида, бу мавзу бўйича юз кундан ортиқ музокара қилишдан бош тортган Байден эди.

Оқ уйдаги демократлар бошқача фикр билдирса-да, Республикачилар партияси вакиллари томонидан илгари сурилган миллий қарз масалалари бўйича талаблар Конгресс ва Оқ уй маъмурияти ўртасидаги келишувга тўсиқ бўлди. Демократларга кўра, Америка Қўшма Штатларини мисли кўрилмаган дефолт билан таҳдид қиладиган АҚШ президенти ёки Демократик партия раҳбарияти эмас, балки республикачилар етакчиларидир.

Уларнинг фикрича, республикачилар иқтисодни гаровга олиб, мамлакатни дефолт ёқасига олиб боришмоқда, бу эса миллионлаб иш ўринларини йўқотиши ва мамлакатни даҳшатли таназзулга олиб келиши мумкин.

Демократлар аллақачон ўзларининг сиёсий рақибларининг бюджет таклифи ўқитувчилар ва ёрдамчи ходимлар учун 100 000 иш жойини олиб қўйишини, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидаги 2 000 иш ўринларини қисқартиришини ва миллионлаб америкаликларнинг соғлиғини хавф остига қўйишини аллақачон ҳисоблашган. Шу билан бирга, ушбу чора-тадбирлар корпорациялар ва мамлакатнинг энг бадавлат фуқаролари учун солиқ имтиёзларини кенгайтиради. Шу боис, улар республикачилар музокара столига виждонан қайтсалар, ҳали ҳам оқилона икки томонлама келишувга эришиш мумкин, деб ҳисоблайдилар.

Айни пайтда, уларнинг иштирокчилари 1 июнгача Конгрессда ҳам, Сенатда ҳам қўллаб-қувватланиши мумкин бўлган давлат қарзлари чегарасини ошириш бўйича келишув тузишлари кераклигига қарамай, музокаралар тўхтатилди. Яъни, Ғазначилик вазири Жанет Елленнинг ултиматум муддати тугагунига қадар. Аввал хабар қилинганидек, томонлар 1-июнгача келишмаса, Молия вазирлигида маблағ етишмай қолиши мумкин, бу аслида давлат қарзи бўйича дефолтнинг бошланиши бўлади.

АҚШнинг етакчи банклари раҳбарияти билан учрашувда Жанет Еллен мамлакат молия тизими учун эҳтимолий дефолтнинг ҳалокатли оқибатлари ҳақидаги маълумотларни тақдим этди.

Еллен фалокат ҳақида огоҳлантирмоқда.

Вазият шу қадар кескинлашганки, ҳатто Хитой ва Халқаро валюта жамғармаси ҳам хавотир билдирмоқда. Уларнинг қўрқуви тушунарли, чунки АҚШ дефолтининг оқибатлари ҳам доллар, ҳам АҚШ облигацияларига, ҳам дунёнинг етакчи иқтисодиёти бўлган мамлакат имиджига таъсир қилади. Шу билан бирга, Вашингтон бу оқибатларнинг бутун юкини бу кимнинг дефолти бўлишидан бефарқ бўлган бошқа мамлакатлар - Жо Байден ёки Кевин Маккарти, демократлар ёки республикачилар елкасига юклашга ҳаракат қилиши мумкин.

Ва шунга қарамай, бундай маъюс якунига ишониш қийин. Кўринишидан, Вашингтон, улар айтганидек, тўқсонинчи дақиқада давлат қарзининг шифтини оширишга қарор қилади. Қоида тариқасида, АҚШ Конгресси қарз олиш лимитларини деярли автоматик равишда оширади. Шунчаки, бу гал Вакиллар палатасини назорат қилаётган республикачи мухолифат эвазига бюджет харажатларини бирданига бир неча триллион (!!!) долларга камайтиришни талаб қилмоқда. Ва бу борада илгари сурилган қонун лойиҳаси Республикачилар Конгрессида маъқулланган бўлса-да, демократлар назоратидаги Сенатда ўтиш имконияти йўқ.

Ва у ҳолда нима? Дунёдаги энг бой давлат пулсиз қоладими? Дарҳақиқат.

Бошқа томондан, ҳаётда ҳамма нарса бир кун келиб биринчи марта содир бўлади ...