Airbus вертолётлари ўзбек армиясини қанчалик кучайтиради

A A A
Airbus вертолётлари ўзбек армиясини қанчалик кучайтиради

Ўзбекистон ҳарбий-ҳаво кучлари вертолёт парки техникани етказиб бериш диверсификациясининг ўзига хос хусусиятини акс эттиради: Россияда ишлаб чиқарилган Ми-35 оғир зарба вертолётлари ва Airbus Helicopters фирмасининг енгил кўп нишонли AS-532 (ҳарбий-транспот) вертолётлари каттагина миқдорни ташкил қилади.  

Гар Россиянинг Ми-35М ўзининг жанговар зарба хусусиятида етакчи деб тан олиниб, ҳеч қандай савол туғдирмаса, АS-532 транспорт вертолёти борасида ҳамма нарса тушунарли эмас.

Forecast International таҳлилий нашр маълумотларига кўра, Ўзбекистон АS-532 вертолётларига иккинчи буюртмани жойлаштирган. Тошкент Eurocopter France (айни вақтдаги Airbus Helicopters - Airbus Group концерни шўба корхонаси) билан 8 дона AS-332 Super Puma ҳарбий транспорт вертолётлари ва саккиз дона енгил AS 350 Ecureil вертолётларини етказиб бериш бўйича биринчи шартномани 2013-йилда имзолаган (шартнома суммаси 180 миллион еврога этиши мумкин).

Airbus Helicopters вертолётларининг Марказий Осиёга сафари осон кечмади. 2014 йил ёзда Ўзбекистонга икки дона AS-350 Ecureil енгил транспорт вертолётлари етиб келди, қолганлари армия ўқув машғулотларида 2016 йил февралда "кўриниш берди". Шартнома ижроси Германиядан шериклар томонидан, эҳтимол, сиёсий сабабларга асосан кечиктирилди. Аммо 2019 йилга келиб, Ўзбекистон англашув меморандумини имзолади, ҳужжатга кўра, энди Airbus Helicopters компаниясидан 30 донага яқин кўпнишонли AS-550 Fennec русумидаги вертолётларни харид қилиш мумкин эди.

Тор ихтисослик

Бугун Ўзбекистон ҲҲК 73 дона вертолётга эга бўлиб, улардан 25 таси - зарба берувчи вертолётлардир. Ҳарбий-транспорт вертолётларининг камида ярмини Airbus Helicopters компанияси етказиб берди.

AS-332, AS-350, AS-532 русумидаги вертолётлардан иборат салмоқли паркнинг маълум бир (ҳеч бўлмаганда хизмат кўрсатиш бўйича) етказиб берувчига тобелигини ҳамда Ўзбекистон Германия ва Франция билан ҳарбий-техник ҳамкорликни ривожлантиришини белгилаб беради.

Қурол ва техника имкониятлари қўшинлар тактикасини шакллантиради. Ушбу боғлиқлик эвазига Тошкент қандай жанговар опцияларга эга бўлмоқда?

Вертолётлар чемпионлик хусусиятига эга эмас. Сал олдин ёдга олинган Eurocopter AS550 Fennec вертолётлари турли мамлакатлар армиялари томонидан асосан ҳудуд разведкаси, махсус операциялар, қидирув-қутқарув операциялари, шахсий таркибни ташиш (4 нафар ҳарбий хизматчини, икки учувчидан ташқари), шунингдек, умумий оғирлиги 1030 килогача бўлган юкларни ташишда ишлатилади.

Модификациясига қараб, учар қурилма 20 мм авиация тўпи (7,62 мм ёки 12,7 мм калибр ўқ), рақибнинг қуролли бўлинмаларига қарши ва енгил зирҳли техникасини йўқ қилиш учун бошқариладиган ва бошқарилмайдиган ракеталар билан жиҳозланиши мумкин.

Бироқ, очиқ тўқнашувларда зирҳ йўқлиги сабабли, Eurocopter AS550 Fennec, қоидага кўра, иштирок этмайди.

Умуман олганда, Airbus Helicopters вертолётлари технологик жиҳатдан тенг рақиб (мустамлака менталитетидан мерос) билан шиддатли жанглар учун яратилмаган.

Вертолетларнинг олдинги версиялари фуқароларни ташиш ишларида ўзини яхши намоён этди. Мисол учун, AS-332 Super Puma (ҳарбий варианти 1990 йилда AS-532 Cougar, ребрендингдан кейин - Airbus Helicopters H215 дея ифодаланган) деярли ярим аср давомида ўнлаб мамлакатларга етказиб берилган. Айниқса, денгиз устидан учишда ўзини яхши кўрсатган (480 км масофада жойлашган нефт қазиб олувчи денгиз платформаларига хизмат кўрсатиш ишларида).  

Бундай машиналар Марказий Осиёда энг кучли бўлган Ўзбекистон армиясига керакми ёки йўқ (Global Firepower рейтингига кўра) - бу катта масала.

Қандай бўлмасин, яқин ўн йилликда Тошкент қайта қуролланиш учун 7 миллиард доллар сарфлашни режалаштирмоқда ва Airbus Helicopters минтақа бозори учун курашни давом эттиради.

Жанговар қўлланиш

Сўнгги ўн йилликлардаги Франция-Германия компаниясининг темир "Пума"лари ҳарбий можароларда иштирок этди, аммо ердан бўладиган зарбаларга жуда заифлиги сабабли катта шон-шуҳрат қозона олмади. Масалан, Қувайт Ҳарбий-ҳаво кучлари 1990 йилда Қувайт-Ироқ ўртасида икки кун давом этган ҳарбий можарода 3 дона AS-332 Super Puma вертолётларини бой берди. "Чўл қалқони" номли операция вақтида Саудия Арабистони Ҳарбий ҳаво кучларига тегишли бўлган яна бир "суперпума" қулади.  

Анголага босқин вақтида Жанубий Африка армияси 5 дона SA-330 Super Pumа ва 3 дона SA-316 Alouette III вертолётларини йўқотди.

Бу машиналар зенит зарбаси ("Стрела-2М", ЗСУ-23-4 "Шилка", ЗРК "Стрела-1", "Стрела-10", "Оса") дош бера олмади ва кўпинча ўқ зарбаларидан тешилган, экипаж аъзолари ўлдирилган ва жароҳат олган ҳолатда қайтар эди. Вертолётларнинг янги авлоди аввалгиларининг асосий (конструктив) нуқсонлари - экипаж ҳимоясизлиги, паст жанговарлик хусусият сингари камчиликларни мерос қилиб олган эди.

Таққослаш учун, Россиянинг кўпнишонли Ми-17В-5 вертолёти (Ми-8нинг экспорт аналоги) жанговар ҳолатда анча ишончли, унга техник хизмат кўрсатиш ҳам осон, қолаверса, кенг кўламли вазифаларни бажариш борасида дунёда тенгсиздир.

Модификациялар ва ишлаб чиқарилган машиналар сони бўйича ҳам жаҳон рекордчиси ҳисобланади – 12 минг дона (Airbus Helicopters компанияси сентябр ойида бир неча ўн йилликда эндигина Super Puma оиласига мансуб 1000-вертолетни етказиб берганини эълон қилган эди)

Ми-17В-5 турли иқлим шароитларида жанговар операцияларни амалга ошира олади, 4 тоннагача фойдали юк (ёки қуролланган 24 жангчини) ташишга қодир. Россия машинаси қўшинларни зарба бериш томондан қўллаб-қувватлаш, десант етказиб бериш, ўқ-дорилар захирасини ташишда хизмат кўрсатиши мумкин. Эътиборга молик жиҳати, америкаликлар 2011 йил (тоғ ва чўлларда шиддатли жанг ўтказиш мақсадида) афғон армияси учун 63 та Ми-17В-5 вертолётларини сотиб олган ва бунинг учун 1,3 миллиард долларни аяшмаган эди.

Фикримча, Россияда ишлаб чиқарилган бузилмайдиган кўпнишонли вертолётлар Ўзбекистон армиясига Airbus Helicopters маҳсулотидан кўра кўпроқ мобиллик ва наф келтирган бўларди.

 


Матнда хатолик топсангиз, ўша хатони белгилаб, бизга жўнатинг (Ctrl + Enter).

Фикр билдириш учун қайдномадан ўтишингиз сўралади ва телефон ракамни тасдиклаш керак булади!

Миллион россиялик мамлакатни тарк этди

Тадқиқот муаллифларининг таъкидлашича, уруш бошланганидан кейин ҳарбий хизматдан қочишга уринган ва мамлакатни тарк этаётган эркаклар сони сезиларли даражада ошган.

47°C иссиқликда тонг ҳам, тун ҳам йўқ: Ҳиндистоннинг энг иссиқ ҳудудида бир кун

Ҳиндистоннинг Уттар-Прадеш штатидаги Банда туманида ҳаёт сўнгги ҳафталарда мисли кўрилмаган жазирама иссиқлик шароитида кечмоқда.

Тимми исмли кит биоёқилғига айланади

Бу ҳақда Die Zeit нашри хабар берди.

Жалолиддин Машарипов терма жамоа қайдномасидан чиқарилмоқда

Жалолиддин Машарипов Ўзбекистон миллий терма жамоаси қайдномасидан чиқарилгани хабар қилинмоқда. Унинг ўрнига Русланбек Жиянов 26 нафар футболчидан иборат якуний рўйхатга киритилиши кутилмоқда.

АҚШда ҳам тўй қилаётганлар ақлдан озмоқда

Бу ҳақда New York Post нашри хабар беради.

Андижонда ИИБ ходими вояга етмаган шахснинг номусига текканлиги айтилмоқда. Гумонланувчи 2004 йилги Олимпиада бронза медали соҳиби(?)

Ижтимоий тармоқда ИИБ ходими вояга етмаган шахснинг номусига текканлиги ҳолати юзасидан ҳабар жойлаштирилган.

Жасжан Россияда қўлга олинди: блогер кечирим сўради

У метро йўловчиларини турли провокацион ҳаракатлар орқали жанжалга ундаб, уларнинг реакцияларини видеога олган ва кейинчалик ушбу лавҳаларни ижтимоий тармоқларда тарқатиб келган.

19 нафар амалдор ишдан олинди, 36 нафари жазоланди

Натижада 36 нафар ходим интизомий жавобгарликка тортилди, 19 нафар масъул эса лавозимидан озод этилди.

Ўзбекистон терма жамоаси сардори Шомуродов янги клубда 3 млн евро маош олмоқчи

"Metaratings.ru" нашри хабарига кўра, Саудия Арабистони клублари Ўзбекистон терма жамоаси ва "Истанбул Бошакшеҳир" ҳужумчиси Элдор Шомуродовга қизиқиш билдирмоқда.

Қурбонлар бор! Қарши туманида содир бўлган портлаш тўғрисида қўшимча маълумот берилди

Дастлабки маълумотга кўра, 4 та автомобиль (2 та кобалт, 2 та газ ташишга мўлжалланган автомобиль) ҳамда 2 та ер остидаги ёқилғи сақлаш резервуари ёниб зарарланган.

10 минг қадам юрганларга пул тўлайдиган платформа ишга тушди

Илова 1 майдан фаолият бошлаган бўлиб, уни App Store ва Play Market орқали юклаб олиш мумкин.

Мактабларда «Сўнгги қўнғироқ» тадбирлари қачон ўтказилиши маълум бўлди

Шунингдек, ўқувчиларнинг ота-оналари «Энг фаол ота», «Жонкуяр она», «Масъулиятли ота-она» каби номинациялар ҳамда «Миннатдорчилик хат»лари билан тақдирланиши белгиланган.

Ўзбекистонда янги кўл пайдо бўлди

Бухоро вилоятидаги Қизилқум чўли ўртасида тахминан 80 квадрат километр майдонни эгаллаган йирик сув ҳавзаси аниқланди.

Ўзбек футболчиларининг ўйиндан кейин қилган иши канадаликларни ҳайратга солди!

2026 йилги жаҳон чемпионатидаги дебютига пухта тайёргарлик кўраётган Ўзбекистон миллий терма жамоаси жаҳон миқёсида ҳам эътибор ва эътироф қозона бошлади.

Эрон 57 та мусулмон давлатидан иборат “Ислом NATOси” ни тузишга чақирди

Бу ҳақда Iran International хабар берди.

Тошкентда қоидабузар ҳайдовчи қурол ёрдамида тўхтатилди (видео)

Мазкур ҳолат юзасидан қуйидагилар маълум қилинди.

ЖЧда Машариповнинг ўрнини ким эгаллаши маълум бўлди

Фотосессиялар йирик мусобақалар олдидан жамоаларнинг барча футболчилари ва бош мураббий иштирокида ташкил этилади ва ташкилий қўмитанинг расмий фото суратчиси томонидан амалга оширилади.

Андижонда "кибр кўча-2" очилди (видео)

Андижон шаҳрининг Қўшариқ даҳаси ҳудудида миллий қадриятлар ва замонавий қулайликлар мужассам бўлган янги гастрономик кўча фаолият бошлади.

ЖЧ-2026 старт олди: Мексика илк ўйинда ғалаба қозонди, ЖАР эса майдонда 9 киши бўлиб қолди (видео)

ЖЧ-2026нинг дастлабки голи муаллифи 9-дақиқада Хулиан Киньонес бўлди

Россияда МАКС авиасалони яна бекор қилинди

Россия Мудофаа вазирлиги буни "ҳозирги тезкор вазият" билан изоҳлади.

Кит Келлог Исроилнинг ядровий қуроли борлигини “очиқлаб қўйди”

Fox News хабар беришича, АҚШ президентининг Украина бўйича собиқ махсус вакили Кит Келлог Исроилда ядровий қурол мавжудлиги ҳақида жамоатчиликда янги муҳокамаларга сабаб бўладиган баёнот берган.

Туркиянинг вақт секинлашадиган қишлоқлари ҳақида биласизми?

Сўнгги йилларда секин саёҳат (clow travel) замонавий туризмнинг муҳим йўналишларидан бирига айланди. Сайёҳлар тобора сокин, мазмунли ва мақсадли саёҳатни афзал кўрмоқда.

Сурхондарёда уч нафар ўсмир дарёга чўкиб, ҳалок бўлди

Сурхондарё вилоятининг Жарқўрғон туманида дарёга чўмилиш учун тушган беш нафар йигитдан уч нафари кучли оқим қурбони бўлди.

Таиланд суди икки эркакни ўлим жазосига ҳукм қилди

Ҳужум оқибатида 20 киши ҳалок бўлган, 120 дан ортиқ инсон жароҳатланган эди.

Профессор Ҳасан Ҳасановнинг “Венгерлар ва озарбайжонларнинг умумий этник илдизлари” номли китоби тақдимоти бўлиб ўтди

2026 йил 10 июнь куни Туркий Маданият ва Мерос Жамғармаси бош қароргоҳида ташкилотнинг “Туркий дунё дипломатияси дурдоналари” китоблар туркуми доирасида нашр этилган янги асар — таниқли жамоат, давлат ва сиёсат арбоби, Туркий Давлатлар Ташкилоти Оқсоқоллар Кенгаши аъзоси, тарих фанлари доктори, профессор Ҳасан Ҳасановнинг “Венгерлар ва озарбайжонларнинг умумий этник илдизлари” номли китоби тақдимоти бўлиб ўтди.

Трамп Эронга қарши янги кучли зарбалар билан таҳдид қилди

Дональд Трамп АҚШ яқин соатларда Эронга қарши яна бир қатор “жуда кучли зарбалар” бериши мумкинлигини маълум қилди.

Сурхондарёда поездда йўловчи аёлга шилқимлик қилган чипта сотувчиси 5 суткага қамалди

Жабрланувчининг кўрсатмасига кўра, у манзилга яқинлашганда чипта сотувчиси унинг орқасидан келиб қучоқлаган.

Андижондаги поликлиникада 4 киши заҳарланиб вафот этди

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги матбуот хизмати Марҳаматдаги ҳолатда қутқарувчилар 4 жасадни чиқариб олгани тасдиқлади.

Фақат овоз ва рояль: Жон Леженд Самарқандга унутилмас оқшом туҳфа этди

8 июнь куни Самарқанддаги Регистон майдонида дунёга машҳур қўшиқчи, қўшиқнавис ҳамда «Грэмми», «Оскар», «Тони» ва «Эмми» мукофотлари соҳиби Жон Ледженднинг узоқ кутилган концерти бўлиб ўтди.

Жиззахдаги паркда аттракцион синиши оқибатида 4 киши жароҳатланди

Билдирилишича, ҳозирги вақтда жабрланганлар маҳаллий шифохона масъуллари назоратида.

Ғазо вайроналар остидаги жасадлар сабаб кемирувчилар босқинига учради — Financial Times

Аҳоли кемирувчилардан ташқари чивин, бурга ва битларга қарши курашишга ҳам мажбур бўлмоқда.

Покистон Афғонистон ҳудудига ҳаво зарбалари берди

Покистон Афғонистон билан чегара бўйлаб ҳаво зарбалари уюштирди. Бу ҳужумлар минтақада бир неча ой давом этган нисбий тинчликдан кейин содир бўлди.

Шимолий Ирландиядаги пичоқли ҳужум ортидан муҳожирларга қарши тартибсизликлар бошланди

Шимолий Ирландиянинг бир қатор шаҳарларида муҳожирларга қарши оммавий тартибсизликлар юз берди. Намойишлар Белфаст шаҳрида суданлик эркакнинг бир кишига пичоқ билан ҳужум қилгани ҳақидаги хабарлар ортидан бошланган.

Ўзбекистон делегацияси Россияда бир қатор самарали учрашувлар ўтказди

Ўзбекистон Республикаси Президенти матбуот котиби Шерзод Асадов бошчилигидаги делегация Россияда ташриф билан бўлди.

Гонконг ОАВ Ўзбекистон туризмига юқори баҳо берди: визасиз режим ва тўғридан-тўғри рейслар кутилмоқда

“HK TVB News Today” телеканали орқали Гонконг ва Ўзбекистон ўртасида визасиз режим муддати узайтирилаётгани ҳамда икки мамлакат ўртасида тўғридан-тўғри рейслар йўлга қўйилиши кутилмоқда экани, шунингдек, Гонконг сайёҳлик агентликлари икки томонлама туризмни ривожлантиришга умид билан қараётгани ҳақида материал эълон қилинди.

Суд тизимида янги назорат механизми: шаффофлик ва ҳалолликни таъминлашнинг қўшимча кафолати

Президент Фармони билан суд тизимида коррупциявий хавф-хатарларни барвақт аниқлаш ва олдини олишга қаратилган янги механизмлар жорий этилмоқда. Шу мақсадда Олий суд таркибида Комплаенс назорати хизмати ташкил этилиши белгиланган.

Сирдарёда чиябўри одамларга ҳужум қилди

Битта чиябўри 4 кишига ҳужум қилган. Шу маҳаллада яшовчи эркак тезкор чоралар кўриб, ҳайвонни зарарсизлантирган.

Халқаро жиноят суди прокурори Карим Хонга қарши терговда жиддий қонунбузарликлар аниқланди

Associated Press (AP) хабар беришича, Халқаро жиноят суди (ХЖС) прокурори Карим Хонга қарши олиб борилган ички тергов унинг хизмат вазифаларини жиддий бузган бўлиши мумкинлигини кўрсатган.

Истанбулда ўзбекистонлик 6 ёшли бола трамвай остида қолиб вафот этди

Аниқланишича, вафот этган фуқаро ота-она ва яқинлари билан бирга Туркияга сайёҳ сифатида келган.

Сурия давлатидаги терроризмни молиялаштиришда айбланган 8 киши қамалди

«Саад Мухтор» тахаллусли мазкур шахс Telegram мессенжери орқали Фаластинда жабр кўрган мусулмонларга эҳсон қилиш ниқоби остида пул йиғиш билан шуғулланган.