Қозоғистон AZAL авиаҳалокати юзасидан терговнинг бориши ҳақидаги оралиқ ҳисоботини эълон қилди

Қозоғистон Транспорт вазирлиги Бокудан Грознийга парвоз қилаётган Озарбайжон ҳаво йўллари авиакомпаниясига тегишли Embraer 190 самолёти ҳалокатга учраган, Оқтау яқинида ҳалокатга учраши бўйича терговнинг бориши ҳақида оралиқ ҳисоботни эълон қилди.

Бу ҳақда Қозоғистон транспорт вазирлиги баёнотида айтилган.

"Оралиқ ҳисоботни тайёрлаш вақтида комиссия фактик маълумотларни, жумладан экипаж, ҳаво ҳаракатини назорат қилувчи органлар ва эксплуататор қоидалари, парвозларни тайёрлаш ва бажариш ҳужжатлари, метеорологик маълумотлар ва техник хизмат кўрсатиш ҳужжатлари тўғрисидаги маълумотларни тўплади ва таҳлил қилди. Парвоз журнали нусхалари ва парвозга оид бошқа ҳужжатлар олинди", - дейилади хабарда.

Қайд этилишича, парвоз қайд қилувчи қурилмалар билан иш якунланган: парвоз маълумотларини ёзиб олувчидан (FDR) парвоз параметрлари чиқарилди, идентификация қилинди ва дешифр қилинди, кокпит овоз ёзиш мосламаси (CVR) транскрипсия қилинди.

Қозоғистон Республикаси Транспорт вазири вазифасини бажарувчининг 2024 йил 26 декабрдаги 433-сон буйруғи билан тайинланган тергов комиссияси авиаҳалокат сабаблари ва таъсир этувчи омилларни аниқлаш бўйича ўз фаолиятини давом эттирмоқда.

Комиссия самолётнинг конструктив қисмларининг фазовий ҳолатини ҳужжатлаштириб, авария содир бўлган жойни батафсил текшириш ўтказди. Фото ва видеоёзувлар олинди, самолёт компонентлари йиғилиб, ҳалокат жойидан олиб ташланди.

Бахтсиз ҳодисани текшириш доирасида қуйидаги тадқиқотлар ўтказилди:

- Аниқланган бегона металл буюмларни (ташқи объектларни) ҳар томонлама (трасеологик, баллистик, портловчи ва ёнғин) текшириш.

Экспертиза натижасида портловчи моддаларнинг излари аниқланмаган. Текширув учун тақдим этилган учта кислород баллонида портлаш излари йўқ. Самолётнинг шикастланишига жанговар каллаклар сабаб бўлган, аммо уларнинг келиб чиқишини аниқлаб бўлмади.

– 2-сонли гидравлика тизими трубасининг бир қисми трасеологик текширувдан ўтказилди. Текширув натижасида трубанинг шикастланиши аниқланди. Зарар механизми - қаттиқ жисмлар билан алоқа қилиш натижасида юзага келадиган металл ёрилиши.

Темирга асосланган металл қотишмасидан (пўлат - асосий материал) ясалган металл парчалари (ташқи нарсалар) пенетрацион шикастланишга олиб келиши мумкин.

- Honeywell International Inc заводидаги Модулли Авионика блокидан олинган Марказий техник хизмат кўрсатиш компьютер кассетасини текшириш. Термал таъсир туфайли кассетадан маълумот олиш мумкин эмас эди. Honeywell International Inc маълумотларни олиш учун хотира картаси ишлаб чиқарувчиси Delkin Devices Inc. билан боғланишни тавсия қилди. Комиссия ҳозирда Америка Қўшма Штатларининг ваколатли вакили билан Delkin Devices Inc заводида экспертиза ўтказиш бўйича музокаралар олиб бормоқда.

- CMC Electronics заводидаги №1 ва 3-модулли авионика блокларидан олинган Global Positioning System кассеталарини (GPS1 ва GPS2) текшириш. Тергов ишлари якунланиб, таҳлил ишлари олиб борилмоқда.

Эслатиб ўтамиз, 2024 йилнинг 25 декабрь куни Озарбайжон ҳаво йўллари (AZAL)нинг J2-8243 рейси бўйича Бокудан Грознийга учаётган Embraer 190 самолёти Қозоғистоннинг Актау шаҳридан 3 км узоқликда ҳалокатга учраган эди.

Дастлабки тергов маълумотларига кўра, самолёт Грознийга яқинлашаётганда Россиянинг Панцирь-С ҳаво мудофаа тизими томонидан ҳужумга учраган. Бундан ташқари, Россиянинг электрон уруш тизимларидан фойдаланиши Озарбайжон самолётининг алоқа тизимини бутунлай ўчириб қўйди. Айнан шунинг учун самолёт Россия ҳаво ҳудудида радарлардан ғойиб бўлди.

Самолёт бортида 67 киши (62 йўловчи ва 5 экипаж аъзоси), жумладан 42 нафар Озарбайжон фуқароси (37 нафар йўловчи ва 5 нафар экипаж аъзоси), 16 нафар Россия фуқароси, 6 нафар Қозоғистон фуқароси ва 3 нафар Қирғизистон фуқароси бўлган. Ҳалокатда 38 киши ҳалок бўлган, 29 киши тирик қолган. Самолёт командири Игор Кшнякин, иккинчи учувчи Александр Калянинов ва борт кузатувчиси Хокюм Алиева авиаҳалокатда ҳалок бўлган.