Қозоғистон Озарбайжон ва Ўзбекистон билан “яшил йўлак” шартномасини ратификация қилди
Чоршанба куни бўлиб ўтган ялпи мажлисда Қозоғистон Парламенти "Қозоғистон, Озарбайжон ва Ўзбекистон ўртасида яшил энергия ишлаб чиқариш ва узатиш бўйича стратегик шериклик тўғрисидаги битимни" ратификация қилди.
Ҳужжат Марказий Осиё мамлакатларини Каспий денгизи орқали Европа билан боғлайдиган "Яшил энергия йўлаги"ни яратишни кўзда тутади.
Келишув 2024 йил 13 ноябрда Бокуда давлат раҳбарлари томонидан COP29 конференцияси доирасида имзоланган. Унинг мақсади қайта тикланадиган энергия манбаларининг салоҳиятидан самарали фойдаланиш, тоза электр энергияси савдосини ривожлантириш ва Европа бозорларига яшил энергия, аммиак ва водород экспорт қилишдир.
Қозоғистон Энергетика вазирлигининг маълумотларига кўра, ташаббуснинг асосий элементи Каспий денгизи тубида юқори кучланишли, чуқур денгиз тўғридан-тўғри ток (ДС) кабелини ўрнатиш бўлади, бу Қозоғистон ва Ўзбекистондан Озарбайжонга, кейин эса Қора денгиз энергияси лойиҳаси орқали Европага яшил электр энергиясини узатиш имконини беради.
Лойиҳанинг техник-иқтисодий асослаши халқаро Италия консалтинг фирмаси CESI томонидан ишлаб чиқилмоқда. Техник-иқтисодий асослашни тайёрлаш қиймати тахминан 1 миллион еврони ташкил этади ва халқаро молия институтларининг грантлари ҳисобидан молиялаштирилмоқда.
2025 йил 1 июлда Қозоғистон, Озарбайжон ва Ўзбекистон тизим операторлари лойиҳани амалга оширишни мувофиқлаштирадиган ва иштирокчи мамлакатлар мутахассисларининг мунтазам ишчи учрашувларини ўтказадиган "Яшил йўлак альянси" қўшма корхонасини ташкил этишди. Ҳар бир мамлакат қўшма корхонада 33,3% улушга эга бўлади.
Энергетика вазирлиги лойиҳани амалга ошириш Қозоғистоннинг энергия экспорт салоҳиятини оширади, мамлакатнинг барқарор энергетика соҳасида ишончли шерик сифатидаги мавқеини мустаҳкамлайди ва уни Евроосиёдаги асосий энергия марказига айлантиради, деб ҳисоблайди.
