АҚШ НАТОдаги «масъулиятсиз» иттифоқчиларга таҳдид қилмоқда

Пентагон Испаниянинг НАТОдаги аъзолигини тўхтатиб туриш ва Британияга қарашли Фолкленд ороллари мақомини қайта кўриб чиқишни, иттифоқчиларнинг Эронга қарши урушни қўллаб-қувватлашдан бош тортгани учун жазо чоралари сифатида кўриб чиқмоқда.

Reuters агентлигига америкалик манба билдиришича, Пентагон АҚШнинг Эронга қарши ҳарбий операциясини қўллаб-қувватламаган НАТО иттифоқчиларига нисбатан жазо чоралари вариантларини ишлаб чиққан. Кўриб чиқилаётган чоралар қаторида Испания аъзолигини тўхтатиб туриш ва Вашингтоннинг Фолкленд ороллари мақоми бўйича позициясини қайта кўриб чиқиш бор.

Меморандумда айрим иттифоқчиларнинг Эрон кампанияси давомида АҚШга кириш, жойлашиш ва ҳаво ҳудудидан фойдаланиш ҳуқуқларини бермагани сабаб норозилик билдирилган. Ҳужжатда таъкидланишича, базаларга кириш имконияти НАТО аъзоси учун «энг кам талаб» ҳисобланади.

«АҚШ НАТО иттифоқчилари учун қилган барча ишларига қарамай, улар бизни қўллаб-қувватламади. Ҳарбий идора президентга ишончли вариантларни тақдим этади, токи иттифоқчилар “қоғоздаги йўлбарс” бўлиб қолмасин ва ўз мажбуриятларини бажара бошласин», — деди Пентагон вакили Кингсли Уилсон.

Вашингтоннинг алоҳида норозилиги Испанияга қаратилган: мамлакатнинг социалистик ҳукумати Эронга зарба бериш учун ўз базалари ва ҳаво ҳудудидан фойдаланишга рухсат бермади. АҚШ Испанияда иккита муҳим объектга эга — Рота денгиз базаси ва Морон авиабазаси. Ҳужжатга кўра, Испания аъзолигини тўхтатиш альянснинг ҳарбий қобилиятига катта таъсир кўрсатмайди, аммо муҳим сиёсий рамзий аҳамиятга эга бўлади.

Шунингдек, АҚШнинг Европа «империявий ҳудудлари»га нисбатан дипломатик қўллаб-қувватлашини қайта кўриб чиқиш имконияти ҳам қайд этилган — жумладан, Аргентина даъво қилаётган Фолкленд ороллари масаласи. Аргентина президенти Хавьер Милей Трампнинг иттифоқчиси ҳисобланади. Эслатиб ўтамиз, 1982 йилда Британия ва Аргентина ушбу архипелаг учун урушган.

Трамп бир неча бор Британия бош вазири Кир Стармерни танқид қилиб, уни «қўрқоқ» деб атаган ва «у Уинстон Черчилль эмас» дея баҳо берган. Лондон дастлаб Эронга қарши зарбалар учун Британия базаларидан фойдаланишга рухсат бермаган, кейинчалик эса фақат мудофаа миссиялари учун розилик билдирган.

Мудофаа вазири Пит Хегсет иттифоқчиларга нисбатан танқидни кескин ифода этди: «Биз саволлар, тўсиқлар ва иккиланишларга дуч келмоқдамиз... Агар мамлакатлар сизга керак пайтда ёнма-ён турмаса, бундай альянснинг қиймати катта эмас».

Шу билан бирга, Трамп АҚШнинг НАТОдан чиқиш эҳтимолини ҳам истисно қилмаган: «Менинг ўрнимда сиз ҳам шундай қилмаган бўлардингизми?» — деб жавоб берган у 1 апрель куни Reuters саволига. Шу билан бирга, мазкур ҳужжатда Европадаги америкалик базаларни ёпиш таклиф этилмаган.