Трамп араб давлатларига Исроилга ёқмайдиган ваъда берди

АҚШ президенти Доналд Трамп Иордан дарёcининг Ғарбий Соҳили Исроилга қўшиб олинишига қарши эканини билдирди. Сиёсатчи “The Time” журналига берган интервьюсида Исроил томонидан Ғарбий Соҳил аннексия қилиниши мумкин эмаслиги, чунки бу борада араб давлатлари етакчиларига сўз берганини таъкидлаган.

“Бундай бўлмайди, чунки мен араб мамлакатларига ваъда бердим. Ҳозир бундай қилиш мумкин эмас. Араблар бизга катта кўмак беришди. Бу рўй бермайди. Агар рўй берса, Исроил Қўшма Штатлар томонидан барча кўмакдан маҳрум этилади”, – деган АҚШ раҳбари.

Трамп ушбу баёнотни жорий йил 15 октябрь куни берган, аммо интервьюнинг журналда чоп этилиши Исроил парламентида (Кнессет) Ғарбий Соҳилга оид қонун лойиҳаси қабул қилиниш санасига тўғри келди.

22 октябрь куни Кнессет Ғарбий Соҳилдаги манзилгоҳларга Исроил суверенитетини татбиқ этиш, яъни ҳудудни расман қўшиб олишга доир қонун лойиҳасини биринчи ўқишда қабул қилди.

Ҳужжат лойиҳаси узил-кесил қабул қилиниши учун яна учта овоз бериш жараёнларидан ўтиши керак.

Сўнгги кунларда Исроилда меҳмон бўлган АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс ҳам ушбу ҳужжатни танқид қилди.

“Менга буни (қонун лойиҳаси қабул қилиниши назарда тутилмоқда – таҳр.) сиёсий трюк, рамзий қадам деб тушунтиришди. Аммо бу аҳмоқона сиёсий трюк бўлганини айтишим керак. Шахсан мен буни ҳақорат деб қабул қилдим”, – деган Вэнс Исроилни тарк этиш арафаси Бен-Гурион аэропортида қилган чиқишида.

Давлат котиби Марко Рубио ҳам Ғарбий Соҳилнинг аннексия қилиниши Трампнинг Ғазо секторида урушни тўхтатиш режасини хавф остида қолдиришидан огоҳлантирган.

Маълумот ўрнида: Исроил парламенти жорий йил июль ойида ҳам Иордан дарёсининг Ғарбий Соҳили “яҳудий халқи тарихий ватанининг ажралмас қисми” экани иддао қилган ҳолда, ҳудудни қўшиб олиш ҳақида ҳужжат қабул қилган эди. Бу ҳаракат халқаро ҳамжамият томонидан кескин қораланган.

Исроил 1967 йилда босиб олинган Ғарбий Соҳилда кўп йиллардан буён ноқонуний яҳудий уйларини қуриб келади. Ҳозирга қадар бу ерда 160 та яҳудий манзилгоҳи қурилган ва 700 минг нафар яҳудий аҳолиси жойлаштирилган.

Тель-Авив ҳукумати халқаро ҳамжамият эътирозига қарамай, Ғарбий Соҳилда ноқонуний манзилгоҳларни кўпайтиришга ҳаракат қилмоқда.

Исроилдаги Peace Now инсон ҳуқуқлар ташкилоти Бинямин Нетаняҳу ҳукуматининг ноқонуний тураржойлар қуриш ҳаракатини қоралар экан, бу орқали Ғарбий Соҳилни бутунлай ишғол этиш кўзланганидан огоҳлантирган.

Нетаняҳунинг ўзи ҳам бир неча йилдан буён аннексия режасини очиқ муҳокама қилиб келади.

БМТ кўп йиллардан буён Тель-Авивнинг оккупация сиёсатини қоралаб келади. Хусусан, БМТ Хавфсизлик кенгашининг 2016 йил 23 декабрь куни қабул қилинган резолюциясида Исроилдан ишғол остидаги Фаластин ерларида ғайриқонуний тураржойлар қуришни буткул тўхтатиш талаб қилинган.

Куни кеча жаҳоннинг турли давлатларида яшовчи 460 га яқин яҳудий намояндалари – илм-фан, маданият ва сиёсат арбоблари томонидан тарқатилган баёнотда ҳам Исроилдан ишғол остидаги Фаластин ерларида (Ғазо сектори, Ғарбий Соҳил ва Шарқий Қуддус) апартеид ва геноцид сиёсатини тўхатиш талаб қилинган эди.

Таҳлилчиларга кўра, Трампнинг Ғарбий Соҳил бўйича баёноти унинг аксилисроил позициясига ўтганини англатмайди. Трамп Исроилни шартларсиз қўллаб-қувватлаб келмоқда. У биринчи президентлик даврида, 2017 йилнинг декабрида Қуддус шаҳрини яхлит ҳолда Исроил пойтахти деб тан олган эди. Ҳолбуки, БМТ ҳужжатларига кўра, Шарқий Қуддус Фаластин давлатининг пойтахти бўлиши белгиланган. Қуддуснинг Трамп томонидан яхлит пойтахт деб тан олиниши Вашингтоннинг асосий иттифоқчилари – Европа давлатлари томонидан ҳам қораланганди.