Коинотда нечта галактика бор?

Агар биз коинотнинг кўпи билан 3 фоизини кўра олсак, ундаги галактикаларнинг умумий сонини қандай тахмин қилишимиз мумкин?

Сомон йўли - бу сон-саноқсиз галактикалар билан тўлдирилган коинотдаги заррача. Аммо агар биз аниқ тахмин қилишимиз керак бўлса, коинотда нечта галактика бор?

Бу оддий саволга ўхшайди, аммо ундай эмас. Биринчи муаммо шундаки, ҳатто энг кучли телескопларимиз билан ҳам биз коинотнинг жуда кичик қисмини кўра оламиз.

«Кузатиладиган коинот - бу ёруғлик бизга етиб келишга муваффақ бўлган коинотнинг фақат бир қисми», дейди астрофизик Кай Ноэске, ҳозирда Европа космик агентлигининг ходими.

Тахминларга кўра, коинотнинг ёши 13,8 миллиард йил, лекин кузатилиши мумкин бўлган коинот ҳар бир йўналишда 13,8 ёруғлик йилидан кўпроққа чўзилади. Бунинг сабаби шундаки, коинот кенгайиб бормоқда ва ёруғлик коинот кичикроқ бўлган пайтдаёқ бошланган.

«Ҳозир ҳар бир йўналишдаги умумий ўлчам тахминан 46 миллиард ёруғлик йилига тенг», деди Ноэске.

Бу бутун коинот ҳақидаги энг кичик ҳисобларимиздан ҳам анча кичик. «Биз коинотнинг кўпи билан 3 фоизини кўрамиз», деди Сайёра фанлари институтининг катта олими Памела Гай Ливе Сcиенcэ нашрига.

Иккинчи муаммо шундаки, галактикалар шунчалик кўпки, биз фақат коинотнинг кичик минтақаларида кузата оладиган нарсаларимизга асосланиб умумий сонни тахмин қилишимиз мумкин.

«Осмоннинг кичик бир қисмига қарайсиз ва ўша кичик жойдаги ҳамма нарсани ҳисоблайсиз ва кейин осмон катталигига кўпайтирасиз», деди Гай.

Аммо бу ҳам кесиб ташлашни талаб қилади. «Биз галактика деб нимани назарда тутамиз?» - дейди Ноэске. «Бизда галактикамизнинг массасидан 10 марта кўпроқ бўлиши керак бўлган улкан галактикалар бор ва бизда жуда кўп кичик массали галактикалар бор, уларнинг массаси тахминан 10 баравар кам ... митти галактикалар.»

Бир нуқтада олимлар тахмин қилиш мақсадида галактика учун минимал массани аниқлашлари керак.

«Агар биз улкан чегарани ўрнатсак ва уни миллион қуёш массаси каби консерватив қилишга ҳаракат қилсак, биз бошидан бугунги кунгача коинотда ўртача 1-2 триллион галактикага эга бўламиз», деди Ноэске.

2021 йилги тадқиқотда Ню Ҳоризонс бортидаги камерадан осмоннинг турли қисмларидаги умумий ёруғлик миқдорини ўлчаш учун фойдаланилган ва шунча ёруғликни яратиш учун қанча галактикалар кераклиги тахмин қилинган.

«Ва тўсатдан, улар бизнинг қуёш системамиздаги барча ёруғлик манбаларидан ташқарида бўлганлиги учун, улар бизга биз ўйлагандек кўп галактикалар керак эмаслигини тушунишди», деди Гай. «Ва шунинг учун уларнинг ҳисоб-китобларига кўра, кўриниб турган коинотда 200 миллиард, эҳтимол ҳатто 100 миллиард галактика бордир».

«Демак, тахминан юқори чегарада 2 триллион галактика ва пастки чегарада эса 100 миллиард галактика ўртасидаги сон бизнинг кузатилиши мумкин бўлган коинотимиздаги галактикалар сонидир», деди у.

Аммо биз коинотнинг ўлчамини билмаслигимизни ҳисобга олсак, бу тахминлар ноаниқ. «Агар бу чексиз коинот бўлса, сизда чексиз галактикалар бўлади», деди Гай.