АҚШ–Эрон келишуви Ливан масаласида тўсиққа учради

АҚШ ва Эрон ўртасидаги ўт очишни тўхтатиш келишуви Ливандаги вазият туфайли издан чиқиши мумкин. Теҳрон келишув шартлари бузилаётганини билдирмоқда, Вашингтон эса бу иддаоларни рад этмоқда.

АҚШ президенти Дональд Трамп 9 апрель куни Эронга нисбатан янги таҳдид билан чиқди. Унинг айтишича, агар келишув тўлиқ бажарилмаса, ҳарбий ҳаракатлар янада кучлироқ кўламда қайта бошланиши мумкин.

Трамп, шунингдек, Эрондан Ҳўрмуз бўғозини очиш ва ядровий дастурдан воз кечишни талаб қилди. У АҚШнинг ҳарбий кучлари минтақада келишув тўлиқ амалга оширилмагунча сақланишини таъкидлади.

Ливан — асосий баҳс нуқтаси

Теҳроннинг асосий эътирози Исроилнинг Ливандаги ҳаракатлари билан боғлиқ. Эрон томони Исроил армиясининг «Ҳизбуллоҳ»га қарши ҳужумлари келишув шартларини бузишини таъкидламоқда.

Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Қолибофга кўра, келишув «барча фронтларда, жумладан Ливанда ҳам дарҳол ўт очишни тўхтатиш»ни назарда тутган. Шу билан бирга, у 8 апрель куни Эрон ҳудудига қилинган зарбаларни ҳам келишув бузилиши сифатида баҳолади.

Бунга жавобан АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс Вашингтон бундай мажбурият олмаганини билдирди. Унга кўра, келишув фақат Эрон ва унинг атрофидаги ҳудудларга тааллуқли бўлиб, Ливанни қамраб олмайди.

Музокаралар хавф остида

Манбаларга кўра, Эрон 10 апрель куни Покистонда бўлиб ўтиши режалаштирилган музокараларда иштирок этишдан бош тортиши мумкин. Теҳрон Исроил ҳужумлари тўхтатилмаса, учрашувни бекор қилиш ҳуқуқини сақлаб қолмоқда.

Айни пайтда, The Wall Street Journal маълумотига кўра, АҚШ расмийлари Трампни сулҳ узоққа чўзилмаслиги мумкинлиги ҳақида огоҳлантирган. Эроннинг ҳарбий салоҳияти ҳали ҳам сезиларли даражада сақланиб қолгани қайд этилмоқда.

Ҳўрмуз бўғози ва хавфсизлик масаласи

Келишувга қарамай, Ҳўрмуз бўғози орқали ҳаракат чекланган ҳолда қолмоқда. Айрим маълумотларга кўра, Эрон суткасига чекланган миқдордаги кемалар ўтишига рухсат бермоқда. Натижада Форс кўрфази ҳудудида юзлаб савдо кемалари тўпланиб қолган.

Минтақада нисбий тинчлик, аммо…

9 апрель ҳолатига кўра, минтақада нисбий тинчлик кузатилган бўлса-да, Ливан йўналишида жанглар давом этмоқда. Исроил авиацияси «Ҳизбуллоҳ» позицияларига зарбалар беришни тўхтатмаган.

Шу билан бирга, Эронда 40 кунлик мотам якунланиши муносабати билан оммавий тадбирлар ўтказилди, Исроил эса ички чекловларни қисман юмшатди.

Мутахассислар фикрича, АҚШ ва Эрон ўртасидаги келишув тақдири ҳозирча ноаниқлигича қолмоқда. Ливан масаласи ҳал этилмаса, музокаралар тўхтаб қолиши ва кенгроқ ҳарбий можаро хавфи янада ортиши мумкин.