Sudlarda korrupsiyaga qarshi kurash tizimi yangi bosqichda!

Sudyaning ongida - adolat, tilida -
haqiqat, dilida – poklik bo‘lishi shart.

SH.Mirziyoyev

So‘nggi vaqtlarda sud tizimida bo‘layotgan islohotlar, o‘zgarishlar va kiritilayotgan yangiliklar haqida bilmagan fuqarolar yo‘q desam adashmaymiz.

Shunday islohotlardan biriga “Sudlarda komplayens nazorat tizimi samaradorligini oshirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida” Prezident farmoni qabul qilinganligini misol keltirish mumkin.

Mazkur Farmon bilan sud tizimida quyidagi ustuvor maqsad va vazifalar belgilandi:

Oliy sudning apparatida Oliy sud raisiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘ysunuvchi Komplayens nazorat xizmati tashkil etiladi;

Harbiy sud, Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarida Komplayens nazorat xizmatiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘ysunadigan komplayens nazorat bo‘yicha inspektor lavozimlari joriy etiladi.

Komplayens nazorat xizmati rahbari va komplayens nazorat bo‘yicha inspektorlar Oliy sud raisi tomonidan lavozimga tayinlanadi va lavozimidan ozod etiladi.

Shuningdek, komplayens nazorat bo‘yicha inspektorlar Harbiy sud, Qoraqalpog‘iston Respublikasi sudi, viloyatlar va Toshkent shahar sudlarida joylashtiriladi.

Komplayens nazorat xizmati lavozimlarini jamlashda halol, pok va benuqson obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan oliy yuridik ma’lumotli, shuningdek, sud-huquq sohasida kamida 5 yillik ish stajiga ega nomzodlar tayinlanadi.

Komplayens nazorat xizmati xodimlariga yuklatilgan vazifalar doirasida sud apparati xodimlarining odob-axloqi hamda xizmat vaqtida va xizmatdan tashqari holatlarda o‘zini tutishi, umume’tirof etilgan odob-axloq qoidalariga rioya etishi bilan bog‘liq masalalarda xizmat tekshiruvlarini o‘tkazish vakolati beriladi.

Farmon bilan sud tizimida korrupsiyaning oldini olish quyidagi tartibda amalga oshirilishi belgilandi:

• sudyalar korpusiga nisbatan Sudyalar oliy kengashining Sudyalar daxlsizligini ta’minlash va korrupsiyaning oldini olish bo‘yicha sud inspeksiyasi tomonidan;
• sud apparati, shu jumladan, Sudlar faoliyatini ta’minlash departamenti xodimlariga nisbatan Oliy sudning Komplayens nazorat xizmati tomonidan amalga oshiriladi.

Bundan tashqari, Oliy sud tomonidan 2026 yil 1 sentyabrga qadar sud apparati faoliyatida korrupsiyaning oldini olish bo‘yicha chora-tadbirlar dasturi va sud apparatidagi korrupsiyaviy xavf-xatar yuqori bo‘lgan lavozimlar ro‘yxati tasdiqlanishi ham belgilangan.

Eng e’tiborlisi, sud apparati xodimlarining korrupsiyaviy xavf-xatar darajasi yuqori bo‘lgan vazifa va funksiyalarini raqamlashtirish orqali inson omilini kamaytirish belgilandi.

2026 yil yakuniga qadar sud tizimida ishlaydigan xodimlarning korrupsiyaga moyilligi yoki unga qarshi tura olish qobiliyati xodimlarning halolligi va pokdilligi, xizmat vazifasini qonunga muvofiq bajarish darajasi, korrupsion takliflarga munosabati, korrupsiya xavflariga qarshi turish ko‘nikmalari va shu kabi usullar orqali o‘rganiladi.

Bundan tashqari, ushbu farmon bilan Odil sudlov akademiyasida nomzodlarni sudyalik kasbiga tayyorlashda qo‘shimcha ravishda shaxsiy-professional va korrupsiyaga qarshi barqarorlik darajasini diagnostikadan o‘tkazish o‘quv amaliyotini ham joriy etish vazifasi qo‘yildi.

Shuningdek, sudyalar va sud apparati xodimlarining har uch yilda korrupsiyaga qarshi kurashish bo‘yicha Odil sudlov akademiyasida tashkil etiladigan o‘quv kurslarida malakasini oshirish choralari ko‘riladi.

Sud organlarida korrupsion va manfaatlar to‘qnashuvini oldini olish maqsadida quyidagi elektron tizimlar ishga tushiriladi: Jumladan:

- 2026 yil 1 sentyabrga qadar sudyalar tomonidan manfaatlar to‘qnashuvi holatlari hamda daromadlar va mol-mulki to‘g‘risidagi deklarasiyani Sudyalar oliy kengashiga taqdim etish, shuningdek, ularni tekshirish va tahlil qilish;

- 2027 yil 1 mayga qadar sud apparati xodimlari tomonidan manfaatlar to‘qnashuvi holatlari hamda daromadlar va mol-mulki to‘g‘risidagi deklarasiyani Oliy sudga taqdim etish, shuningdek, ularni tekshirish va tahlil qilish;

- sud apparati xodimlari faoliyatidagi korrupsiya, shubhali sxemalar va intizom buzilishlariga olib keluvchi bo‘shliqlarni aniqlab, ularni bartaraf etish, sud apparati xodimlari faoliyatini monitoring qilish imkonini beruvchi korrupsiyaviy xavf-xatarlarni boshqarish.

Xulosa qilib aytganda, ushbu farmon sud tizimida halollik va qonuniylik tamoyillarini kuchaytirish, korrupsiyaga qarshi kurashish samaradorligini ya’nada oshirish hamda odil sudlovni ta’minlashga xizmat qiladi.

Abror Jahonov, Foziljon Subhonov,

Fuqarolik ishlari bo‘yicha Ohangaron tumanlararo sudi sudyasi