Evropa Parlamenti Huawei mojarosi tufayli italiyalik parlament a’zosining daxlsizligini bekor qildi

Evropa Parlamenti italiyalik Yevropa Parlamenti a’zosi Fulvio Martushelloning daxlsizligini bekor qilish uchun ovoz berdi va bu belgiyalik tergovchilarga Xitoyning Huawei telekommunikasiya kompaniyasi bilan bog‘liq korrupsiya sxemasini tekshirishga yo‘l ochdi.

Qaror 16 iyun kuni bo‘lib o‘tgan yalpi majlisda yashirin ovoz berish yo‘li bilan qabul qilindi.

Ushbu qaror 2022 yildagi Qatargate mojarosidan beri Yevropa Ittifoqi institutlariga ta’sir ko‘rsatgan eng shov-shuvli korrupsiya tergovlaridan birining so‘nggi qadamidir.

Belgiya prokuraturasi 2025 yil mart oyidan beri Yevropa Parlamenti a’zolari va ularning sheriklariga Huawei nomidan pora berish haqidagi da’volarni tekshirib kelmoqda, kompaniya esa barcha ayblovlarni rad etmoqda.

Bir kun oldin Martushello parlament a’zolariga tergovning dalillarini "beparvo" va "yuzaki" deb atagan hujjatni tarqatdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Belgiya prokurorlari Huawei bilan bog‘lagan pul o‘tkazmalari aslida tanishiga shaxsiy kreditni qaytarish edi. Parlament a’zosi har qanday qonunbuzarlikni rad etadi.

Ushbu masala bo‘yicha tergov 2025 yil bahorida Belgiya va Portugaliyada bir qator tintuvlardan so‘ng boshlangan. Belgiya Federal prokuraturasi Yevropa Parlamenti ichidagi "faol korrupsiya, hujjatlarni qalbakilashtirish, pul yuvish va jinoiy tashkilotda ishtirok etish" holatlarini tekshirayotganini ma’lum qildi.

Tergovchilarning fikriga ko‘ra, korrupsiya faoliyati 2021 yilda odatiy lobbichilik niqobi ostida boshlangan va Huaweining Yevropadagi manfaatlarini siyosiy qo‘llab-quvvatlash evaziga naqd pul to‘lovlari, sayohat xarajatlari, qimmatbaho sovg‘alar va sport tadbirlariga taklifnomalarni o‘z ichiga olishi mumkin edi. Xususan, 5G tarmoqlarini joylashtirish va Xitoy telekommunikasiya uskunalari yetkazib beruvchilarini tartibga solish bilan bog‘liq.

2025 yil mart oyida Belgiya polisiyasi yigirmadan ortiq tintuv o‘tkazdi va keyinchalik prokurorlar sakkiz kishini korrupsiya, pul yuvish va jinoiy tashkilotda ishtirok etishda aybladilar, deb xabar berdi Reuters avvalroq.

Huawei uzoq vaqtdan beri Xitoy va G‘arb mamlakatlari o‘rtasidagi geosiyosiy nizolarning markazida bo‘lib kelgan. Qo‘shma Shtatlar va bir qator Yevropa mamlakatlari milliy xavfsizlik xavflarini aytib, kompaniya uskunalaridan muhim telekommunikasiya infratuzilmasida foydalanishni cheklab qo‘yishgan. Huawei Xitoy razvedka idoralari bilan aloqalari haqidagi da’volarni doimiy ravishda rad etib keladi.

Shu munosabat bilan kompaniya Bryusselda faol ravishda lobbichilik bilan shug‘ullanib, Yevropa siyosatchilarini Yevropa Ittifoqi bozoriga kirishni saqlab qolishga ko‘ndirishga harakat qildi. Aynan shu faoliyat hozirgi tergov mavzusi hisoblanadi.

Biroq, parlament Belgiya hukumati tomonidan so‘ralgan yana uch nafar parlament a’zosiga nisbatan shunga o‘xshash choralarni rad etdi: Malta sosialisti Daniel Attard, italiyalik deputat Salvatore De Meo va bolgariyalik deputat Nikola Minchev. Sud qo‘mitasi tergov tomonidan taqdim etilgan materiallarni yetarli emas deb topdi.

Bryusselda ko‘pchilik Huawei tergovini 2022 yil oxiridagi korrupsiya mojarosi Qatargate bilan taqqoslamoqda, unda Belgiya tergovchilari Qatar va Marokash vakillarini siyosatchilar va ularning yordamchilariga pora berish orqali Yevropa Parlamentidagi qarorlarga ta’sir o‘tkazishga urinishda gumon qilishgan.

Qatargate tergovi hali ham davom etayotgan bo‘lsa-da, hozirgi ish Yevropa institutlari tashqi ta’sir va lobbichilik kampaniyalariga nisbatan zaifligicha qolishini ko‘rsatadi. Yevropa Ittifoqi rahbariyati uchun Huawei tergovi Yevropa siyosatiga xorijiy aralashuv haqidagi xavotirlar ortib borayotgan bir paytda yana bir sinovga aylandi.