AQSh bilan tuzilgan bitim Eronga 300 milliard dollarlik investisiyalarni nazarda tutadi

AQSH-Eron o‘rtasidagi o‘zaro anglashuv memorandumida Islom Respublikasiga investisiyalarni rag‘batlantirish uchun 300 milliard dollarlik moliyalashtirish rejasi bayon etilgan.

Bu Al Arabiya telekanali tomonidan e’lon qilingan hujjatda keltirilgan.

Manbalarning ta’kidlashicha, ushbu summaning yarmidan ko‘pi allaqachon ajratilgan.

Juma kuni Shveysariyada imzolanishi kutilayotgan 14 banddan iborat kelishuv quyidagilarni o‘z ichiga oladi:

1. Ushbu memorandumni imzolagandan so‘ng, Eron va Qo‘shma Shtatlar o‘z ittifoqchilari bilan birgalikda Livanni ham o‘z ichiga olgan barcha jabhalarda urushni darhol va yakuniy tugatishni e’lon qiladilar va endi hech qanday dushmanona harakatlarni amalga oshirmaslikka va bir-biriga qarshi kuch ishlatish yoki tahdid qilishdan tiyilishga va’da beradilar.

2. Eron va Qo‘shma Shtatlar bir-birining suvereniteti va hududiy yaxlitligini hurmat qilishga va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslikka va’da beradilar.

3. Eron va Qo‘shma Shtatlar 60 kundan oshmagan muddat ichida muzokara olib borish va yakuniy kelishuvga erishishga va’da beradilar, bu muddatni o‘zaro kelishuv asosida uzaytirish imkoniyati bilan.

4. Ushbu Anglashuv Memorandumi imzolangandan so‘ng darhol Qo‘shma Shtatlar dengiz blokadasini bekor qiladi va Eronga qarshi har qanday aralashuv yoki to‘siqlarning oldini oladi hamda yuk tashishni urushdan oldingi to‘liq quvvatiga maksimal 30 kun ichida tiklaydi. Qo‘shma Shtatlar shuningdek, yakuniy kelishuv tuzilgandan keyin 30 kun ichida Eronga tutash hududlardan o‘z kuchlarini olib chiqishga va’da beradi.

5. Ushbu Memorandum imzolangandan so‘ng, Eron texnik to‘siqlarni olib tashlash va Eron tomonidan minalarni tozalash zaruratini hisobga olgan holda, urushdan oldingi savdo kemalari qatnovini Fors ko‘rfazidan Ummon dengiziga va orqaga 30 kun ichida qayta tiklashni ta’minlash uchun darhol choralar ko‘radi.

6. Qo‘shma Shtatlar mintaqaviy hamkorlari bilan birgalikda Eronni qayta tiklash va iqtisodiy rivojlantirish uchun ikki tomon tomonidan kelishilgan, kamida 300 milliard dollar miqdorida mablag‘ ajratishni nazarda tutuvchi keng qamrovli rejani ishlab chiqishga va’da beradi. Yakuniy kelishuvning bir qismi sifatida ushbu rejani amalga oshirish mexanizmi 60 kun ichida ishlab chiqiladi.

7. Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvda kelishib olinadigan jadvalga muvofiq, Eronga qarshi amaldagi barcha sanksiyalarni, jumladan, BMT Xavfsizlik Kengashi va MAGATE Boshqaruvchilar Kengashi rezolyusiyalarini, shuningdek, AQShning barcha bir tomonlama sanksiyalarini, ham asosiy, ham ikkilamchi sanksiyalarini bekor qilishga va’da beradi.

8. Eron hech qachon yadroviy qurol ishlab chiqarmasligini yana bir bor ta’kidlaydi. Tomonlar boyitilgan uranning taqdiri va Eronning yadroviy dasturi bilan bog‘liq barcha o‘zaro kelishilgan masalalar, jumladan, Eronning yadroviy ehtiyojlari, ushbu modda qoidalarini yana bir bor tasdiqlaydigan yakuniy kelishuvda tegishli ravishda ko‘rib chiqilishiga kelishib oldilar.

9. Eron va Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvga erishilgunga qadar ular status-kvoni saqlab qolishga kelishib oldilar: Eron o‘zining yadroviy dasturidagi status-kvoni saqlab qoladi va Qo‘shma Shtatlar Eronga qarshi yangi sanksiyalar qo‘llamaydi yoki mintaqadagi kuchlarini kuchaytirmaydi.

10. AQSh G‘aznachilik departamenti ushbu Memorandum imzolangandan so‘ng darhol va sanksiyalar bekor qilingunga qadar Eron xom nefti, neft-kimyo mahsulotlari va ularning hosilalari eksporti, shuningdek, bank, sug‘urta, transport va shunga o‘xshash barcha tegishli xizmatlar uchun imtiyozlar beradi.

11. Qo‘shma Shtatlar yakuniy kelishuvga erishish bo‘yicha muzokaralar jarayonini hisobga olgan holda, Eronning muzlatilgan yoki cheklangan mablag‘lari va aktivlari ozod qilinishi va to‘liq foydalanishga topshirilishini o‘z zimmasiga oladi.

12. Eron va Qo‘shma Shtatlar Yakuniy kelishuvning muvaffaqiyatli amalga oshirilishini va unga rioya qilinishini kuzatib borish mexanizmini yaratishga kelishib oldilar.

13. Ushbu Memorandum imzolangandan va 4, 5, 10 va 11-bandlarni amalga oshirishni boshlash va ushbu bosqichlarni amalga oshirishni davom ettirish bo‘yicha kafolatlar olingandan so‘ng, Eron va Qo‘shma Shtatlar faqat qolgan bandlarga nisbatan Yakuniy kelishuv tuzish bo‘yicha muzokaralar olib boradilar.

14. Yakuniy kelishuv BMT Xavfsizlik Kengashining majburiy rezolyusiyasi bilan tasdiqlanadi.